Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. Seite 65

65 ליסערזרישע בלעם*ר 4 זא ראסור, נ*םירלעך) 6 ענלןכע צי שם׳רס ןבןכע. די #קסיזבר• רעװ$לוציע הןס א1י6געה1יבן נײע גרןןנדיעזע בלאםסן (שיכםן) 6ון דער ײדישער באפעלקערוננ, װןם הןבן אנגעהויבן 8ון ל־קװידירן וי סעכנישע עס־הארצות• ילףיבית, נישס נןר 6ון ה$בן נישם אס די שםענדיקע ם&רבינדונגען םים די ם*סן׳ $ן װעלכע ןןם איז בײ הײנםיקער צײם אוםפעגלעך צםירו פ*רן גרעססן פ$עם צו בלײבן ג*נץ,?ן 8 װעלכן עם איז פנם אייף דער נשםה• (בןקאנםע טענ1ת, גןר װי אין נױ-יןרק, ןדער װארשע, להבדילוז 'צ קןםוניזם, נןר ■שוס אלף-בית ה$בן זײ נעלערנט. ה&בן םיר און װײר, םײנס ב, ןרשאנםקי, די ײדישע ליםעראםן,^, אםןל געװוסם 6ון ליקסונקסן (פונקסן צים ליקװידירן דעם װ$ם די רעװןלוציע ה$ם זײ אויסגעהןדעװעם און אויםנעכ8װעם,3ג *נאלםאבעםיזם), םון ןןװנםישורן אין *זן גוייסן פ&םשסגנ, ה$בן זיך 6*רקליבן עדנעץ װו אויף די ,נײנסע ששןןקן• םון ■ ׳ םון ם8לים.־קרײזן, םון ם8װיעם־ם8רסײ-שולן און נןך?זעלכע די םןסקװער װןלקנקר&צערם און זיך #װ<קגעזעצם װ&רםן ביז ז&צןז דער ,בונד׳ אין זײן בעסטן גלןנץ-אין 1906.סן יןר- דער ,נײנערדיקער װ&ו׳ װעס םים דער צײם ם&רציען זיך ה&ס נעצ״לט אוםגעשער 30,000 םיסגלידער. אויך $ם די ד&־ םים א הויס, ב&קוםען םלײש און דאן ערשם-װעלן *׳ זיקע מאםע איז ד&ך געװען אויף דרײ פערםל כםעס אנ*ל6*• בעפיש אין א-צם ה&בן כיר 8רײנגעצויגן אין 8קסיװן געזעל• ש68םלע5ן און ם&ליסשן יעבן הונדערםער, םויזנ ם ע ר, פיליןןנען. אין די ד&זיקע פיל־&נען ד&רםן פיר די ערשםע ז&ך א 1 י ס ל ע ר נ ע ן ל ײ ע נ ע ן. און ןם ם?ר זײ ד8ר6ן םיר ש&םן 8ליסער8םוו'. קווץ און גוס,-יעםוד שם׳וו שם׳ר 8 ם&װיעםישער, 8ן אײגענער, 8 הײםישער, װעלכער זאל׳ ,ןםש*יגלען ד&ם שםו• זײ, ד■ 1, שרײבער, סון 8רןבנידערן םון די נײנםע שט&קן און *רײנ• י בל&זן אין דעם ב8פלײשסן בײנערדיקן װ&ר זײער רוח-הקידש,' זײער ם8לןנס, זײער קל8םיציזם-װערן זײ דערװײל #8געריסן^ 6ונם לעבעדיקן לעבן, םזרלירן זײ דעם דירעקםן חוש צום, םשוםן לעזער און 8זוי־8רום םאכן זײ סלןץ פ&ר כל-ערלײ׳' ם8קל8סור, 06*^^ ליסעראסור און גר8םןם8ניע מנל-הם־נים. זי אין די ײדישע שסעם און שסעסלעך ,סרײבס םען * ליםערןסור אויפן הײםישן שםײגער, װי פ׳ה&ס געסריגן ,ם8-| רעםדיקע לעבן 6ון דער אנ8לנ8בעםישער םילי&ניקער ם&ה&ן׳ (הײםישן בר&נפן), װען די ס&װיעסישע ם&נ&פ&לקעס^ םאםע, װ&ס איז נישם געזעםן אין דער זײט םין דער רעװן• די רעװן• זיך, 8ז דער לי• ק ז נע ן לוציע, נ&ר ה&ם נעניםען דעם גרעסםן ןנכײל אין לוצי&נערע נעשעענישן און, װעלכע װיל, פ&רשסײס די ד&זיקע געשעענישן ז&לן ן9געש*יגלם װערן אין םעראכור 8יוי, ,ןז זי ז&ל 8לײן ד&ם אי ב ע ר ל ײ ע נ ע ן'. װעגן דעם ה&ם נ&ך םיס 8 צװײ י&ר צוריק געװ&רנם דער זעצער סםר&וש אינם זאםל-בוך .זקםי8בר', זרײנסענהדיק צו די ײדישע שרײנער, אז זײ ,ז&לן געדענקען, 8ז זײ װעם קײנער נישס לעק און זײערע פ&וםעלע דערגרײסננען װעלן ה&בן דעםזעלבן אויפנןם, װי ביז איצם (ד. ה. ם׳װעס זײ נישס לײענען-ד. סש.), אויב זײ װעלן נישם דורכדרינגען זיך םים דזם *אװוססזײן, אז זײ הןבן םןר זיך אמ&םן-לעזער, 8 לע• זער, װעלכער הויבט, א6שר, ערשס ןן 8יײנדרינגען אין די חכמות םון ליסעראסװ׳. (ס1ף קיסס) זײט דעצעפבער 1924 דערשײנס אין ױארשע ״די פרײע ירגנט״ אילוםסרירםער חודש-זשורנאל םאר דער פר&לעפארישער ױגנט ,די פרייע ױגנט״ דערשײנם צום אנהײב פון יעדן חודש און איז צו באקומען אין אלע שטעט בײ די נרעסע• ק&פיסיעס םון דער ױגנט, אין די פראםעסיאנעלע םארײנען, אויף די ןװנטקורסן און בײ די צייט.-אגענטן. ,די פרײע ױמט״ איז די טריבונע םון ב&ראכאװיססישן געדאנק. ,די פרײע ױמט׳ סארטײדיקט די עק&נ&מישע, קולטורערע און פ&ליסישע אינטערעסן םון דער ײד. ארבעטעריױגנס. .די פרײע'ױמט' ה&ס שטענדיקע םיטארבעטער אין פא• לעסטינע, ראטנםארבאנד, אפעריקע און אנד. לענדער. .ד• פרײע ױגנט׳ װערט שײן ארויסגעגעבן, אין א גרויםן ם&רםאט, אויף גוטן פאפיר, רײך אילוסטרירט םיט בילדער םון פר&לעטארישן לעבן. דער *דרעס םין דער *דסיניססראניע *יז: 561 ¥3\ס21ססק 8ס1מי{2זס81 ,¥3\828ז9׳^ נעלס ד*רף מען סיקן נןר דירך: 9.936 .0 .א .ק ה&בן נ&ך נישס םונקצי&נירס. אזן מין .סאם&ה&^׳ ליםעראסור, ןבער כלופרשם, םים 8 בעסערער םארקע, ה&ס זיך א6ילו דורכגעשל&גן 6 װעג צים ײדישיס&װיעםישן זשזרנאל (צ. ד&לג&פ&לםקיס—,בײ געעםנסע ס1יערן' אץ םינסקער .שסערן׳), װי אויך אפילו צו דער ײדיש־ם&װיעסישער בינע (א. װעװי&רקעם,,137 קינדעסהײזעו׳, ןדער ,דער כאמער פון צענבר׳, םים װעלכן ד&ם ײרישע םלוכה-םעאםער אין ם&םקװע ה&ס געע6נם זײן הײנסיקן װינםער• סעז&ן און איז דורכגע86לן), און ס׳איז װירקלעך ד? אגעפאר, *ז דער סור&גאם 6ון ליםעראטור ז&ל םארנעםען דעם לײדיקן פלאץ פון דער ליסע• ראםור גו6א. ס׳איז 8בער דן אן אויםװעג, סײנם נ. 5וש6נ• סקי; םען ד&רף ה&בן צוריק שםו׳ן, םען םוז ה&בן א נײעם שפר׳ן, װ&ס ז&ל שאפן דעם נײעם שפאנענדיקן ר&םאן םאר דעם לעזער. און נדי די ,קאסרילעװקער אריםס&קראסן• ז&לן ז;ך נישס דערשרעקן 6אר 8<8 םין ,געשמאקל&זן׳ אײנפאל 8ון א רעדאקם&ר, פרובירס זיך *. ארש8גםקי רעהאביליטירן דעם שס׳ריזם אם װי ןזוי: *אין די געשיכסע ה&ם נ&ך דערװײל נישם דערװיק, אז שס׳ר, לםשל, <סיר נעסען א 6 י ל ו שס׳רןז ה&ס םארד&רנן דעם .נעשםאק׳ םון דןם לעזער, װײל שם׳רס לעזער ה&ס נ&ך קײן ,נעשםאק׳ גישם געהאס, און עס איז נ&ך נישם געװען, װ&ס גן ם&רד&רבן. םען ה&ס די עושסע זאך נעדארפם בןש6סן אלײענער. און די נעשיכסע ה&ס סאקע דעווױזן און נישס אײן ם א ל, אז װקא אס דער ,ם א ל ע נ ס ל ן ז ןגו׳ ש ס י ר ה&ס אוגז ועם לעוער ב 8 ש א 6 ן. ד&ס איז י&ך 6 6אקס, און שס׳רן, אס ד?ם ,ס&לענסל&זן׳, װעם םען םים קײן ■ען־קריצערײ נישס א1יססעקן םון דער ױדישער לי• סעדאסור. נ&כסער, דער א1יםוי3כיקער אין װ י ס נ ש א 6 ס ל ע כ ע ר קריסיקער װעס שם׳רן נעװיס אפנעבן זײן נעהעויקן און ג א ר ג ר 1 י ס ן ןרם אין דער געשיכםע פון דער ײוישער ליםעראסור א>ן געזעלש88סלעכקייס'<1) נ&ן דער ד&ױקער .װיסנשאםסלעכער׳ )פש8צוננ םונם שם׳ריזם םירם דורן *. ארש8נסקי אזא םין פ&ר&לעל: ,םיר לעבן איצס אינער (אץ דער היוזיכם 6ון ליםע•