Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. Seite 64

4 זיא ליסערארישע בלעטער 64 קינסםלער םעג םען זיך גר1יסן. סרעס. ערושקןװםקי תײזס םיר פארשידענע ווערססילע בילדער, נװישן *נדערע דעם ןר;גינ8ל 6ון סוסענם*) נןריםםן װערק, װאס ששעלט םיס זיך סןר, װי םשה שס*לם דעם ששײן און ײרן סרינקען דאס װ*םער. סאר ןס דעם װערק הןבן אים א ריי *םערלקאנער םוזעוםס $6רגעשל$נן 65 ס1יזנס דןלאר. ער װײזם פיר א1יך עסלעכע ןרינינאלן 6ון נאריםםן הןןלענדישן םאלער װוװעין, װןם הןס נעלענם אין ןנה1יב 6ין זיבננסן יןןרהונדערם. םיר נײען אריבער אץ ן װײםערדיקן ניםער. דןא־ם זענען בעהאנגען עסלעכע נר1יסע םעשענע הענג-לײכםערס, א גריים זילבערן ח:וכה-לעםסל םים אהירש און םיס ברכית 6ון חטפה■ ליכם. די זאכן ה$ס סרן6. סדושקןװסקי $סנעק1י6ם בײ רײכע קוזםירער ײרן. דער ס1ילישער סרן6. ס־ושקןװםקי הןןס, םשםע1ת, מער חוש, 6ארשסענדניש און סיעםעס 6אר ײדישע אלםערס־ם• לעכקײםן/ װי אונזערע פױחסדיקע ייק סאר זייערע ירושה■ הײליקייסן. _ ש• ל■ שנײדערמאו *) ■וםען—איינער טון די בא־יםטע װןלט״םאלןר, ער האס נן< לעבם אץ די *ייטן סון לודזיק דןם וו^-םן. א־כיםעקזור םין די אלסע ײדישע שולן אזן פבב1ת. די 6ארשירענע 6רעסקן, שניבערײען,—דאם איז אן אוםערשעם■ לעכער קװאל 6ארן ײדישן קינסםלער; אש די אפםםראקסע ססעביסיש-ײדישע ליניע, װעלכע האם נישס קײן באששיפטע םעארעםישע סאיםול, א־ז כאראקסעריסםיש סארן יידישן קינםם• לער, און דא, א1־ף דעם װעג, דארף ער ריכסן זײן ארבעס. כ׳בין באסת בו6רידן, װאס בװײ 6ון םיינע שילער״ די 8עיקע און סאלאנסירםע נ. קאזשען און י. ליבין סארםאגן אס די אבששראקסע ספעביסיש-־ידישע ליניע אין זײער ארם םאלן, און כ׳לײג א1יף זײ גר1יסע הא6נונגען. 6ון די עלסערע קינסם• לער קאן א־ך מינקאװםקין, װעלכער חאס געפאלן אינםעיע• סאנסע ײדישע םאסיװן, ער איז אבער נישס געװעזן ײדיש אין דער סארם. א אינס^רעשאנסער קינםסלער אץ סולן זין 6ון װארס איז דער םקולפשא־ א. אסשזשענא. ער האס ק1דםיכל דערגרײכש בו דער םררגה סון האנדװערק-קונסס און אנגעםרא6ן אייסן אסתן ײרישן באדן. אזעלכע םקולפשארן װי אםשזשעגא זענען נישם סאראן קײן םך. - אן א1יסערגעװיינסלעכן אײנדרוק האס געמאכם א1 ף םיר םארק שאגאל. ער איז פאעס, און גראד גר1יסער פאעס• ער סארםאגם דעם שליםל סון ײדישן אייגנארם, םים אוא די ײדישע ליטעראטרר אין ראטן־פארבאנד דניאל טשארני / בערליז סור אין סאװיעס־רוסלאנד״ האס םײעראװיםש געגעבן בװײ דערבײלונגען, קושנ?ראװ-אײנע און ש. גאדינער-קײן אײנע נישם פין דעם ײדיש-סאװיעםישן לעבנם׳שסײגער. םים װאם דערקלערם זיך די דאזיקע אוספרוכסבארקײם זײערעו אש װאס עס זאגס א1יף דעם דער םינסקער ,אקסיאבער׳— א ריכסיקע עפך״בײםונג, װאם להיסך דעם אינסעליגענםישן .עםעס׳, שרײבס םען דארסן, װי םען רעדס און םען רעדם, װאס פען סראכס (אן קײן שום האקוס-סאקיס) און אם, װאס ח. סאװץ,-א פארװאלסער סון דעי קולסור־אפשײלונג בײם ב. ק. 8ון די ב1יער און אנםירער םון עסלעצע קלובן אץ ליסער דראםאם.־קרײזן, קאנססאסירס: .בײ אונזער סאװיעסישער װירקלעכקײם באדארף די לישעראטיר הארמאנירן םיםן לעבן, זי זאל נישם זײן קײן הײםלאזע, ל1ים ראדעקס אױסדרוק. ביי אינז 8ילס זין אגע• װאלסיקע דחשות אין סאפולערע װערק. װאם זאלן קענען גע״ לײענס און 6ארשסאנען װערן פינם םאסן-םענסש. אזא ליסערא• סור איז כםעם נישס בנםבא. 6ץ זאכן, װאס זאלן קאנען א1יס״ גענובס װערן 6אר אונזערע ארבעםער-קלובן, װעלכע װערן באזיכס סון ם1יזנסער און בענדליקער ס1יזנסער ארבעסער אץ הארעםאשניקעס, איז ש1ין אסנערעדם׳. עד״היים, הײסס עס. האבן די ײדישע ליסעראסן נישס באשאסן קײן אײנביק װערק, װאם זאל קאנען דינען סאר די ײרישע ארבעסער און הארעסאשניקעס און װאס זאל קאנען באפרידיקן די קולסוסהבסרכית סון דעם םאסן׳לעזער• דער רעדאקסאר 6ון דערזעלביקער בײסונג, ב. ארשאנםקי, סרובירם דעיקלערן די יאזיקע םר1יעריקע דערשײנונג דורך דעס, ,װאס בום נר1יםן באד1יערן זענען אונזערע בעםםע סא• עטן אץ ליםעראםן נישט אין דער סראװינץ. זײ זיבן אץ םאםקװע. זײ װערן דארס פארדארס און א1יםגעסרוקנס, זײ 111 שמ״ר אדער בערגעל־יסזןן? אץ װי האלס עס םים דער סראזלז א ליםעראסור קאן דאך נישם באשםײן סץ ה1ילע לידער, םענן זײ אסילו זײן נעש־יבן נאנץ פ־אזאיש און אזשםאל אפילו לײם-ארםיקלדיק, װי א םײל לידער 6ץ כאריק און 6ע6ער. דער ה1יפט״אנשסאר 6ון א ליםעראסור איז דאך דער רא• םאן, די דראםע אץ די דערבײליננ. זענען זײ פאראן אין דער ייננ-ײרישער ליסעראסור 6ון םאװיעם־רוסלאנדו ואדנעםען זײ ש1ין א בכבידיקן ארם כאשש אין כםות, אז ם׳זאל קאנען 8ון זײ באזונדער רײדן און באזינדער אםשאבןן לײדער, נאך נישםו ס׳איז נאן, לײדער, עד-הי1ם נישס אנגעשריבן געװארן אין רוםלאנד קײן אײן ראמאן, קײן אײן דראפע און קײן אײן גרעסערע דערבײלונג, װאס זאל נאשש א1־ף א העלפש אששפיגלען אין זיך דאס ײרישע לעבן 6אר די נײן יאר אקםאבערישן װוקס און אפװוקם. נישל די ערשםע 6יר יאר בירנעסקריג און םיליסערי• שער קאםוניזס, װי א1יך נישם די לעבםע 6ינף יאר ,נעפ׳ און א1יפב1י האבן נאך נישס געסונען זײער תקון אין דער ײדישער ליסעראםור סין סאװיעם־רוסלאנד. זענען דען נישסא קײן בעלעסריםםן אין םאװיעם־רוםלאנדו פארםעל זענען זײ סאראן. װןגן אײניקע 6ון זײ האב א־ך נאך םאראיארן געהאס די נעלעגנהײם בו דערבײלן אין די ,ליםער■ בלעסער׳. ש. גאדינער, ד. םײעראװיםש ום. דניאלו, א. קישניראװ, יודל יאפע, אי. קיסנים, ד. װאלקנששײן, ב. דאלגאסאלםקי אץ אנד., װעלנע האבן זיך יא םארםאםסן אויף װערק, אבער זײ זענען, לײדער, פארבליבן, פארלויפיק, בײ די םארםעססוננען. 6אר די 5 יאר, זינם ם׳האש אנגעה1יבן דרוקן ליםערא•