Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. Seite 62

4 זא ליטערארישל בלעטעו־ 62 מארה שאגאל װעגז יהו־אשד) ערלויבט מיר דורך די ,ליסערארישע בלעטער״ אויםצודריקן מײן טיפן טרויער צוליב דעד ידיעד״ אז יהואש איז גע׳ שטארבן. הגם איך האב אים פערזענלעך נישם געקאנט, אבער א באזונדערער צער האט מיך ־ארוםגענומען, װען איך האב עם דער. הערט. זײן געשטאלט איז בײ םיר צונויפגעפלאכטן געװען מיט אונזער ביבל, װאס איך האב אזױ אפט געהאפס צו באקיםען פון זײנע הענט. אין דעס מאפענט, װען איך אלײן פיז ארײן אין די טויזנסיעריקע װעלדער סון דער ביבל מיט מײן ארבעש איבער אים, װי א קינםטלע־־מאלער — האב איך באזונדערס שארף דערפילט, װי זי האט אױםגעזויגן דאם לעבן בײ $ט דעם ײד דעם דיכטער• זײן גורל איז באדנדערם רירנדיק און הערלעך. ־ אין אונזער צײס, װען די נשמה יוערס פארקויפש אין אנגרא און אין דעטײל, איז םאר א־נז באזונדערס פילבאר די אבדה פזן יה־אש. אים איז גוט: לאננע יארן האט ער אין די נעכט צו םון געהאט און זיך באגעגנט מיט די נביאים. ער איז שוין לאנג געװען א־יף י ע נ ע ר װעלט... מיר אבער זענען אויף דער װעלט, און אזעלכע װי ער קאנען םיר אויף די םינגער איבערצײלן. 6״״ז- 16'אנ,*י 927ג• מארק שאגאל־־* ׳) דע־ ביו־וםטןר ־ידישן- קינםשלע־ ם*רק ש*נ*ד ה*ס אונז בוגןשיקש *ין ■<ריז דעם קורצן *רטיקל טים > ניייל, װו ןר ש־ײבש ע א.: ,ר־בע' נישט גןקא־-ט נישש *נצושדײבן *ט די ןשלן2ן שורות צו יהואשןם טולט. איך שיק זײ אײך/ יןד. יהואש דער ראמאנטיהער פװײדישו װארט װערן קערנדיק און פולביוםיק; יעדע ליסעראסור םוז האכן היגסער זיך איר כראדיצ־ע, נישם *לס סרוקענע דןגםע, נןר אלס שפינל 6ון אייסגאנג און פארגאנג, פיאכס און חורבן סון דער 6אלקם־6ארגאנגענהײט. די געשיכטע 6ון א 6;לק םויצס• ארוים אויף דער א1יבער6לאך 8ון זיין ליסעראסור אין די שפעסערדיקע תקו6ית. אבער א1יך די שפראך, נישס בלויז די אידעע״ םוז הןזבן הינסער זיך איר םראדיציע. אזוי םיל ד1רות ם אר אונז האבן זיך אין איר אזיסגעלעבס, ארײנגעבראכס אין איר די גאנבע אײננארם םון זײערע אלץ־נײע לעבנם• 6ארםען. טאר דער ײדישער פאדערנער שרײבער נישס איבער• רײסן םיס דער *לסער שםראך־סראדיציע, - להיפוך: ער דארף זי קולםיװירן און איבערגיםן אין די אײגנארטיקע לעבנם• פארםען םון זײן צייפ. יחואשעס תנ׳ך-איבערזעצונג װעס םיםן גײםם 6ון איר שםראך הןןבן בלי־ס6ק א סי6ע השםעה א1יף דער שפראך 6ון אונזער םןדערנער ליסעראסור. יד,ואש איז בםבע נישם צוגעבונדן סאביאל צום 6ןלק, ײי ס׳רוב ײדישע שרייבער 6ון זײן ד1ר. ער איז דעריבער ב1י• געװדיק געװען און נעהאלסן זיך אין אײן באנײען. ער איז י1יך נישש צוגדבונד[ נעװען צום ששײגער פון דער ליסעראסור אין זײן תקי6ה. בעת רי אפעייקאנער דיכשער זענען װײני^ םיס קלײנע אויםנאםעל, מקםיד א1יף דער פארם, איז יהואשעס 6ערז נעװען ריסםיש און פוזיקאליש. עי באניצם זין םיס אלעדלײ םארמען 6ון שא6ן: לעגענדע, םעשר״ דראםע, דערצײלגג, לירישע לידער. זײן 6ארם גײם מיט םים דעי צײם און םאכש .׳דורך אלע גלגולים, מאס געפינען זיך אויסן װענ 6ון אלםן קלאסישן 6ערז ביזן םאדערניזם: יהיאש תאס דעריבער געהערם צו דער נרוםע אינזיכיםםן. דער אינױכיזם האס םאקע געלעבס א לעבן פון א זופער8ייגעלע, אבער יה1אז איז געבליבן םרײ דך אלײן און נישם אװעקנעװאר8ן זײן םוזיקאלישע ליריק א6ילי אין זײנע סאםע לעצםע לידער. ער װעם שסענדיק בלײבן אין דער ליםעראסור אלם דער ערשסער גרויסער דיכסער, װאם האש 6ארששאנען די ליםערא- טור אין איר םי6םסן זין יון ברייסססן 6ארנעם. אהרן מ*רק אין אײנעס סון זיינע ערשסע לידער באזינגס יה1יש דעם גער 6ון די ײדישע זקנים. װאם האבן דערלןבם צו זען דעם בית-שני און זײ טדויערן נאכן םארלוירענעם בית-ראש1ן, װאס זײ געדענקען נאך פון זײערע קינדער-יארן. ס׳איז שוין קלאר געװען, אז דעם דיכסערס װענ איז די ראםאנםיק, גע• קלײדם אץ אלס-יידישן םראכם. שיין דעםאלם איז יה1אש םארװעבם געװען אין די הײליקע 6עדעם 6ון עבר און ש1ין געהןם דעם באװוסשזיין םין זײן ביקונ6םיקער שליח1ת: בו שםײן, װי א געסלעכער םאן געבויגן איבערן קװאל 6ונם סםר־הספרים. יהואש איז דער ראםאנטיקער םון ײדישער 6רײד און ל י כ ס י ק יי ם, װי רוד אײנהארן איז דער ראםאנםיקער 6ון ײדישן צער. יה1אש 6אםט-א1יף די װירקלעכקײם נישם רעאל. זיין ליכסיקייט איז דער רעפלעקס 6ון דער יידישער ל ע״ ג ע נ ד ע, אין װעלכער ער איז געמען פארליבט. אלם קינד 6ון דער השבלה-צײם, האס ער םארמאגט םי6ן 6ארשש*נד םאר דער;ויסױענדיקײם 6ון א ש פ ר א ך אינם לעפן 6ון דער אוםה. ^ר גיס זיך איבער א צװעק, װאס איז אן עסאם 6ון אוםנעהויער גרויסער באדײסונג אין דער #נם• װיקלוננ פון דעד ײד שער קולסור. ם׳איז געװען אנעבענסשםע ארבעס, װען ציזאפען םיס גרייםע פ־לאלאגישע ידיעות, גרינד• לעכער פא־שוגנ און םיסן חיש םאר שפיאך, האם מיםגעארבעם א פײגער דיכסערישער םאלאנס. אלם קמד 6ון זײן צײס, האם ער אפגעשאצם די װיכשיק־ים פון דער װיםנשא6סלע5ער פאר־ שוננ; אלם פראסעםט קעגן זײן צײס, דאם ער ארייםנערוקש א1י6ן פארערגרונד—די לעגענדע, אנשסאם דער הארבער ת1רה פון די פשפילים• זײן תנ׳ך-איבערזעצונג באםײם אסי6ן שנים אינם לעבנס־שטײגער םץ דעד ײדישער לישעראםור. נישם נאר די םארײדישוננ פץ תנ׳ך איז אויסן געװען יה1אש, נאר א1יך די פארתנ׳כוננ 6ץ דער ײדישער ליםעראשור. א1יף דעם האם נאך פרץ נשעתו אננעװיזןאין זײנע ארטיקלען: .װאס 8עלס אין דער ײדישער ליםעראשור?'-: נײזנדיק א1יף מאדערנע תעגן, םוז ויך די ײדישע ליסעראסור אנקלאפע־ן אן דעם םראריציאנעלן עבר פון אלסע, 6ארגאגגענע ד1רות, עדי צו