Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. [Seite]

4 פרײז ס* מ־־זען (30 זײטן) פרײטיק׳ @3 יאניאר 037 נ ד־בירדאדיעיע ־ ייד׳ריו א־הוסםדיד־םע װאכנשדיפט פאד ־יפלעדאביור ■■ טעאפזעדאוןקונסדי ב.קקעעקײן,וזארשע פאריק^ג גלײכגילטיקייט אדער באיהאט? האלס׳אױף מים שװערע מיליןןנען די ארטיקע פױלישע טעאטערן, (אגב, םון די שסןןט׳הכנסות, װעלכע םיר, ײדן, ברענגען אריין פסתמא נישט וױיניקעד סון א דריסל) הןןס אלץ געםון, אז א לײ■ סיש ײדיש טעאטער זאל נישט זײן. װו נאר ס׳איז געװען אשסיקל םעגלעכקײס די לעבםע יארן אויםבושטעלן א טעאטער־בנין, האט םען ד געשסערט און באקעמםט. אויך די קהלה האט גיניש זיך באבויגן׳ בו דער װיכטיקער ײדישער קולטור• און קונסט-פאזיביע׳ װי טעאטער איז. װןןלט דעריבער דאס װארשעױער ײדישע םובליקום גוםא באדארפט אדורכגענומען װערן פיט דער גרויסער אחדױת, װאם עס טראגט םאר איר אײנביקן ײדישן דראפאטישן סעאטער, און נישס אזוי קאלטבלוטיק און אכזרױתדיק לןןזן דעם טעאסער גײן בו גרוגט. ןןס הןןס די אםיפילירסע פון אײן זײט און די םארחםידישסע סון דער אנדערער זײס קראקע, װאם םארםאגט אינגאנבן א ב ע נ ט ל ײדן װי װארשע, באװיזן אויםבושטעלן א ײדיש טעאטער, און דער קרןןקעװער ײדישער עולם װיױס ארויס אינטע• רעס און אחרױת םאר דעם טעאטער. יעדע נײע אויםסירוגג װערט גערן און םיט באגײסטערונג אויםגענומען דורך דער ײדישע בא• םעלקערונג אץ גײט-אדורך א 8—10 פןןל בײ א גוט־באזוכטן סעאסער. םארװןןס-זשע ליגט עפעם אזא,קללה אױף דעם ײדישן קונםט־סעאטער אץ װארשעז אט הןןס יולױם אדלער געשםילט עטלעכע װאכן מיט גרויס פאטעריעלן ערםאלג אין װילנע. און םון װארשע האט ער איבט נאך די דרײ־סיר םארשטעלומען (םון שבת׳זונטאג-טעג) געפוזס אנםלױםן. און ,אזאזעל״ז און די .גילדענע געשעםטן״ םון .סםבטיץיז װי באװוסס, אױ אין װארשע געגרינדעט געװארן א קאםיטעט םון פןןדשסײער סון פארשײדענע קולסור■ און געזעלשאפטלעכע אינסטיטוביעס, װןןם האט דך געשטעלט די אויםגאבע בו פירן אן אקביע סאר דעם ײדישן קונסט-סעאטעד. םאראן םארשײדענע םןןרשלאגן, װי בוביען דעם ברײטערן ײדישן עולם בום טעאטער אבער דער געגרינדעטער קאםיטעט פון די פרײנט פון דעם ײדישן טעאטער קןןן און װעט עפעס אויססון, װען די װארשעװער ײדישע באסעלקערונג גופא װעט זיך קודם-כל אלײן און פאר זיך קלאר מאכן די באבױנג בום ײדישן טעאסער. אח עס נןןר ג ל ײ כ ג י ל ם י ק ײ ט, ןןדער ב א י.ק ןן ט ז נ• מ• ג ל יי כגילט יק י י ט אדער בןןיקןןט, — אזױ אץ נישט אגדערש דארף איבט אװעקגעשטעלט װערן דער גדויסער ײדישער באפעלקערומ אין װארשע די םראגע. פען דארף זיך נישט שפילן אין באהעלטעניש אץ מען טןןר איבט נישט רעדן קײן האלבע װערסער. די גלײכגילטיקע ןןדער באיקןןטיםטישע באבױמ םון דעם װארשעװער ײדישן עולם בו דעם ־ידישן טעאסער דערװעקט שװערע פחשבות. עס איז שוין איבט פאר קײנעם קײן סוד נישם: דער װארשעװער ײדישער קונםט■ טעאםער (װ. י. ק. ט.) געםינט זיך אין א שװערער סיטואביע. נישס געקוקם אויף די נישט גתיםע הובאות, דעקן די סארשטעלונגזץ קײן העלפט נישט פונם באשרענקטן בודזשעט פונם טעאטער. דער בא• זוך איז זײער אשװאכער. ס׳איז נישט, װןןם די ןןדער יענע אויספירוגג הןןט נישט םארינטערעםירט דעם ברײטן עולם. ס׳איז בכלל אימאנבן געםאלן דער אינטערעס בום ײדישן טעאטער. םאר דעם הײנסיקן סעזןןן זעגען אױפגעפירם געװןןרן גןןלד• פאדנס ,לא תחםוד״, רןןלאנס ״װעלף״, אנדרעיעװם .געדאנק׳, פאטם ,אין גןןלדן לאנד״ און איבט גײט פינםקיס ״אובר*. אלע די פארשסעלומען שטײען בלי םםק אױף א קינסטלערישער אץ רעושיםעתשעד הויך, אץ יעדע םון די אויםםירומען האס בא. דארפט יעדנםאלס פארינסערעםירן אויב נישט בענער טוחנטער באזוכער, איז לכל הפחות טוחנסער. ס׳איז נישסןן קײן בוױי פײ• נומען, אז די אלע םינף םןןרשטעלונגען הןןט דך געװים געלוינס בו זען — בוליב דער רעזשי, בוליב דעד שפיל, אדער בוליב דער פיעסע נוסא. אלץ בוזאפען איז געװיס א גתיםער אויסטו מבד דעם װ.י.ק.ס. סאר דעם סארװןןרלאזטן ײדישן טעאטער אין פוילן• װו זשע איז די געזעלשאססלעכע װארעפע אסמאססער, װעלכע האס באדארםס זיך שאםן ארום דעם טעאטער, ארום דער איני׳ ביאטיװ םון אידא קאפינםקא און דגמונס טורקאװ ז אפת, דער ןןפזןןג םץ דער װארשעװער קהלה בו שטיבן דעם ״עאטער האט אביםל אויםגערודערט ת געזעלשאסטלעכע מײנומ, געבראכט בו עטלעכע קןןנםערענבן פץ סארשטײער םץ געזעל■ װאסטלעכע אינםסיטוביעס, גורם געװען עסלעכע רעזאלוביעם, א שסופ געסץ די פרעםע בו שרײבן װעגן ײדישן טעאטער, אבער װו זענען ת קןןגקרעטע םםשותתקע רעזולסאטןז װו איז די דירעקטע םארינםערעסירונג םץ די ברײטע םאלקס־מאסן גוםא פיס דעם סעאסערז דןןס ײתשע סעאסער אין װארשע דארף באזונדערס זײן אונז טײער אץ ביסעריק. דער װארשעװער םאגיסטראם, װעלכער