Literarishe bleter · 1927-01-21 · 3 (21.1.1927) · p. Seite 58

3 זא ליםערארשע נלעטזר 56 יהואש אין די ״ליטערארישע בלעטער״ נישט געקוקט אויף דעם, װאם די לעצטע יארן איז יהואש געװען מיט לײב און לעבן איבעדגעגעבן דעם תי׳ך־איבערזעצונג, האט ער דאך געהאט א לעבעדיקן אינטערעם צו אלץ, װאס ם׳הןןט זיך געטון אין דער ײדישער ליטערארישער װעלט. יהואש איז אויך געװען א קורא־ותיק פון די ״ליטערארישע בלעטער״. יהואש האט אויך גערן זיך באטײליקט אין די ״ליט. בלעטער/ און בײ יעדער געלעגנהײט 'אונז צוגעשיקט לידער און ארסיקלען. יהואשענ* װערק זענען געדרוקט געװען אץ די ״ליטערא־ רישע בלעטער,־: ״מאריטארײם״ (ליד) — נום. 38 װעגן מײן תנ׳ך־איבערזעצונג (פון א בריװ)—נומ. 45 דער תנ״ך — דאס םענטשלעכע בוך, דער בונד צװישן פעלקער — נוא. 46 נום־ 47 נום. 50-49 נום. 51 י. 3 פרץ — באטראכטונגען — א קאפיטל ישעיהו (י׳א) — נײע לידערז א זאמען ליכט באגינען — י ינופ: 100 אין שאטנלאנד (ליד) — ד נומ. 108 חוץ דעם זענען געדרוקט אין די ״ליט. בלעטער׳ עטלעכע קלענערע בריװ אין רעדאקציע פון יהואש. די אקציע פאר דעם ײדישז קיבסטלערישז טעאטער אין װארשע לויט רער איניציאטיװ פונם צײטװײליקן קאפיטעט צו בא• פעסטיקן די לאגע פ־נם ײדישן טעאטער אין װארשע (װ,י.ק.ט.) האט די ײדישע פרעםע אין װארשע פאריקן םרײטאג אפגעגעבן םפעציעלע זײטן פאר דער אקציע צו זיכערן דעם' קיום פונם טעאטער. אין ״הײנט׳: פאר א קינסטלעריש־ײדישן טעאטער: די אסי־ מילאציע גײטו—א. גאלדבערג; א קולטור־פאזיציע, װ$זם פוז דער־ האלטן װערן—א. אײנהארן; א שם;עס מיט״ ר׳ אלי׳ קירשברוין װעגן מעאטער—י. מ. נײםאן. אין ״מאמענט׳: פאר אונזער טעאטער (צו דער אנגעהויבע־ נער אקציע ארום דער פארגעזעלשאפטלעכונג פון ײדישן״טעאטער): גיט א־נז אן ארגאניזאטאר—ה. ד. נאמבערג; טעאטער—ב. קארלי• נױם; װאס איך װיל—דער טונקעלער; אז םען װעט אײך רופן— א. גראפמאן; אפשר װעלן מיר אנהויבן—יוסף העםטםאן. אין ״פאלקס־צײטונג׳: די אקציע םארן ײדישן טעאטער: סעאטער — א װיכטיקער קולטור־םאקטאר—ב. מיכאלעװיסש; אן אילוזיעם—ש. מענדעלסאן; פיר פארלאנגען-ב. שעפנער. אין ״אונזער עקספרעס׳: פארויםי. (דעם ײדישן אקסיאר— א פאר װערטער). אין ״ארבעטער־צײכונג•: דער קאמף פארן ײדישן טעאטער—י.װ די ײדישע פרעסע האט געהאס דאם װארט.׳ איצט געהער דאס װארט און בעיקר- דייטאט דעם װארשעװער ײדישן עולם. פון ס30: טויזנט ײדן מוזן זיך יעדן םןןנ געפו־ נען ססס ו טעאטער־באזוכערז אײנער פון דרײ הונדעיט ײדישער גיםנאזיע אין װארשע;־רשימה נומער 2 פאר דער 25 גילדן ױסף אפאטאשו . 25 יהושע פערלע 25 ״ ױסף סאפיר 10 ״ מלך ראװיטש 10 ״ פאני ראו.יטש . 10 מ. קאפלאן 10 ״ א. זאק . 10 ח. םאזעס 5 ״ רפאל קלעפפיש 130 גילדן . 240 רשימה נימ. 1 צופזאםען 370 גילדי װעלט־ליטעדאטור ס ןנים ערשםן מ$ל איז אין דןר ש**וננ *ון בא-־םטן *םןרי• קאנישן ד־אםיזטירנ ױדזשין אניעל אריננעם-רט א ״ד אין דעה הויפט־ דאלן. אין ז״ן דראסע .לאזארום לעפד׳;לאזארים האט נעלאגט) װןרם דןדצילט, װי לאזארום קע־ט זיך אום צו זין ה־ם. דןר נ־עסשער טיל 8ון דןם שםיק ננאהאנדלט דןם קאםף פו; לאזארום םים קאליגילא א־ן טיבןדים, און דל ערשטע םצענעם ניפך פונדןכטװןנן א קלאדן באז״ז אויף װי זים אניןל האט שטודידט די *דישע םנהנים אין זיןרן קאפם^ מיט צװי טױזנט יאר צוריק. אידן־ אניןל האם אננןשריבן זין .לאזא- דום לעםד/ האט ער זיך באקןנט םיםן ״דנפום קודם אלם םאציאליכט און דןרנאך אלם אינדוכטר עלןר אנאיכיםט, װי אױך דודך זיין בא־ װינדן־ונג םונם ײדישן טןאםעד אין נױייארק. ס אין טיםלים װןרט א־צט צום ןדסטן םאל נעשפילט אויף א־םעניש שעקםםירס ״םאקבןט׳ ס אין דןר בןרלינןר ״ל־טע-אסוד• איז אםנןדדוקט או אדםיקל א. נ. .װאם לןנין האט גןל״ענט׳. רען לענין איז נןװןן אין סיביר. האט ןך דע־ עיק־ נןל״ןנמ םושקינןן, הןנןלן און לערפאנםאװן אין זין ביבליאטעק זןנען נןלענן אױבנאזיף הינןם נןדיבטן אץנעמעם ,םאוםט׳ אין אדינ־נאל. אין די שלאפלאזע נןכט םלענ ןד ל״ןנןן װןר׳ האװנם נעדוכםן. בשעת דןװ װןלם-םלחםה האט לןנין טיפ גרדס אינ־ טן־עם י.ן*יןנט א. בא־בים ״ם-עד׳. בשןת זין לעצטע קראנקים האם אים זין װיב, םדױ קרופםקא, םארנןלרענט דזשןק לאנדאנען או. נארקים ,םײנע אוניװןיכופןכן״. ס אײנער 6ון די באד־םנםטע דוםןנישן קריטיקער, אינןן לאװינןםקו. ניט איצט ארױט .ד• נןשיכטן םון דער נײןכטער רוםןני• שע־ ליטןראםור׳, ביז אי*ם זענןן ןװשינןן צװײ בןנדעד. די דאזי;ע ״נןשיכטע״ דא־ף א־וםנעםען די ציים פון 1900 ביז הלנט־צו־טאנ. ס די טן־קלשע הןגירוננ האם באשלאםז, אז אין דןר פערקי׳ שער שם־אך װעם םןן ויך אויך באנוצן םלט דער ל1זפ״נישי)ד שילםם ■ ס דע־ .־.ם״נישןד ,־אםאן־שװיבן,־ םא:איט אלםטראםל האט םאדןםנטלעכט א ניןם ראםאן .קאדין׳ ס םיװן־ט א צט נענרײט צום דרוק אן אױםנאבן 6ון ד׳אנונ• ציאם אלע װערק, אן ןדך 40 בענדע־. דןם םראטװקטאראט איבער דןד אקציען־נןזעלשאםט האם איבערגןנוםען דןר איכאליןנלעער קןנינ׳ דעם ערן-םא־זיץ-ז ער דלקםאטא־ פוכאליני אקציןכ אזיף אײן כ־ל■ א ליר האט נןציכנט דיאנונציא אל״ן. דיאנונציא תןט ב*קוכןן 50 נרןצ םון רײנןם רױח. 0 אנאטאל שטןרן האם ארולםנןנעבן א נלעם בוך נעדיכטן א.נ ,ביןנ דא ־לןנונא׳. ס א לאנדאנןר םירםן אדבןט איצט איבער א פילם ,דאס לןבן םון םשאםלינןן'. ס לויט א 6א-אדד:וננ םון דוםענישן בילדוננם־םיניםטןרױם, מוז יןדן נןפינדן־םא־װאלכוננ ארינשטןלן אין איר בודזשלט א נןליםן םוםע אױף א נעט־נדע ־ ביבליאטעק. א םיןציןלן קאםים־ע, װאט בא־ ששײט םון באדײםנדע רוםןנישן שריבןד, שטןלם צו:ייף א דשיסה םי1 ב־כןר, װאם די נעם־נדן-ביבליאטןקן דארםן זיך אײנאױדנען. אזוי אדום װןט יןיעם בוך קאנען זיך צןנין אלן אן ן־ך םון 10.000 עקזןטפלאדן ס דןד נןנעדאל םא־דאך האט אדויסנענןבן א בוך ,לא םןנמאליםע אלעםאנד׳, אין װןלבן ער װאדנם רי> ם־אוצויזן םאד די װליקזננען 6ון זײעד םאלשןר *אליטיק אלן דןם באזןצםן גןבים. ס 32 ם־אנצויזישן זשו־נאליסטן האבן אדױםנענןבן א נןםײנ־ ואםןן בוך ״אץ הןר דע םא קאריעז״ (.אין שעה םון ם״ן קאדיןיע׳) אין דןם בוך נע6ינןן זלך אױך קארלקאטו־ן םון די 32 שרללבןרם• .• ס א ם־אנצױזלשע ציטשריםט םון םארםיל האט זלך נעװןנדט טיט א 6־אנן צו די אלבע־זןצעדם■• צל זןנען רל םרעםדן דיבטוננען נןנוי אולםנןדרלקם אין דןד טראנצויזלשעד איבןדזעצוננ, הן בנונן צי דןר 6אדס הן צו דעם אינהאלט און, װןלכן װןדק זןנןן ניסט נענונ באקאנט אלן סראנקריך צוללב זיןװ שלןכטעד איבןדזןצוננ. ס י. קאלםן־ האם םארןםנםלןכט אן אנטאלאניע םון דןר םאדערנעד םלאװישער ליריק. זל נעםט אדום 128 לידןד 6ון 59 דלכשןר, װאט שםאםען םון םאדשײדענן םלאװלשע נאציעם. די דאזיקע אנטאלאנין איז א םיל 6ון דן־ ״איראםןישןד ליריק דער נןנענװארד 1925-1900'.