Literarishe bleter · 1927-01-21 · 3 (21.1.1927) · p. Seite 56

ל יסן רןרזיזז 3 ל ל כ ן ר 56 3 זא עם גיט £ין ג?נלע5םער א רױך א׳ט 8 זע׳ן. הןי״ לצים, די יארן די לעצםע דןרג״םם אים. £ארפלאנשעדט דןם קיניג אין נעץ 8ון נעזע׳ן... כא־כא! — לאכט דער לץ — ם׳אי נןסאצט ם׳ןט שוין םאכןו ביי ם־ר ט׳א־ר געפועלםז אן צער און געפארו דער£אר בין איך ױרש - דער£א- מןט איר ששאכן בײם דלית, רןם הייף־לץ, גיי םיר, א״ער נאת און זןט, זעט, עם שטופט אײך רער נאר אין רי גאםן, ער, טרײבש אײך, ער יאגם אײך אלם *דיק פארששעלט! איך לץ פון די לזים — איך לאך אין די׳ םאםו, איך הערש א־כער אלעם, װאס ם׳לעבט אויף דןר װןלשו דער םלך, די טלכה - זײ זענען צעטרזיגז, זיעקרישלט די קױינןן, זעפאםלט רי האר; נעהערט האט םען דעד;, גןהערם האם םען ו^גןן * זײ זענען רי לן׳וםע אין איזוםיקן רור!? גאר נײע ק־ושית ט־אםפײטן עס שאלן, װאס םאכ, געק־וינטן רערעארנם און דול. אוי, װאם איז גןװארן! עם קינינט רער ספק. ןם גיםן ט־ט םרעדן די גןםשקןם פון בראנז: £ין הודדים — אן ״אויגוכש״ו א קלאו; ־ לודאװיק, נןבליבן א װאנס איז £ר לעזםן אל6אנש. םיט פאנם £א- דןר ח־פה עס פלאקערן באק,. — װו גיט פען םלכים א ריכםיקן א־ט? עפ ןנש6ערם דער לץ, װאם א־ז אלןם םהקןנ — אן ארם £אר םלכיט איז נאר אין דןר קארט! ם׳איז שקיעה £ון םלכותו זעשפןנדלט דןר סזעפםערי עם קײקלט זיך עפעש פא־כלוט־קש אראפ — אין א־טלעכעי טלך עם איז א נעקעפשןר, װען טראגן ער םראגם נאך אפ־לו וײן קאפ. כא־כא! - לא5ט דןר לץ-כא־כא־כאו—לא5ן לזים. די טעאטראלע מאסהװע אים, נאר אויך א קאלאסאלע גוט-דערצויגענע זושויער־אוידיםאריע. די טעאטראלע מאסקװע איז א מעכטיקע לאבאראטאריע פון טע• אטראלישער קונסט, װאס איר באדײטונג שטײג״ט בלי־םפק אריבער די גרענעצן פ־נם ראטן-־םארבאנד. איצט קומט אין דער טעאטראלער מאסקװע םאר א גרויםע קאכעניש ארום מײערכאלדט נײער אויםפירוננ—גאנאלס ,דעװיזארי. דער רוסישער רעזשיסער םײערכאלד סארנעםס שוין'פין לאנג א באז נדער ארם אין דער גרויםער רוסלענדישער טעאסרא• לער װעלט. מײערכאלד צײלט איצס 30 יאר טעאסראלער סעטי• קײס: ער איז געװען אין די ערשטע רײען ס נם מאסקװער קינסטלע• רישן טעאטער (םיט ססאניםלאװםקין בראש), ער האט צחאפען מיט דער באװוסטער ארטיסטן קאמיסאזשעװםקא געשאסן דעם םטי• ליױרטן טעאטער. בדי צו געבן א פןןרשםעלונג װעגן םײערכאלדס באדײטונג אין דער ט ע א ט ר א ל ע ר װעלט, איז גענוג צו ברענגען םןןלגנ• דיקן שטעל פון בארימשן רעזשיסער װאכטאנגאװם םאג־בוך: ,איך טראכט װעגן פײערכאלדן. םארא געניאלער רעזשיםער. יעדע אויס• םירונג זײנע איז א נײ טעאטער. יעדע אויפסירוגג װאלט געקןןנט שאפן א נײע ריכטונג. — אלע טעאטערן פון דעד נןןענסטער צו• קונסט װעלן געבויט און געגרינדעט װערן אװי, װי פײערכאלד האט שוין לאנג פארגעפילט, םײערכאלד איז געניאל׳. — פײערכאלד ״איז געװען סון די ערשטע, װאס איז צונעשטא• נען צו שאפן דעם נײם רעװאלוציאנערן סעאטער. דער טעאסער ,ר. ס. "ם ס״ ר. 1' װןןס מײערכאלד הןןט גענרינדעט אין 1920, האט ארויםגעשטעלט דעם לאזונג פון ״טע• אטראלן אקש־אבר׳. אין זײנע װײטערדיקע טעאטראלע אוגסערנע• מונגען — ,די העכסטע מלוכישע טעאטראלע װארשםאםן׳, דער ״מלוכה אינסטיסוט פון טעאסראלישער קונסט״ און, ענדלעך, דער איצטיקער ,טעאטער אין נןןמען םון מײערכאלד׳ — איז עד פונם דאזיקן לאזוגג נישט אפגעםראטן. עם זענען פאר דעח־ןןזיקער' צײט דורך מײערכאלדן אוים• געפירט געװארן העכער א צענדליק פיעסן. זײן נײע אויםסירונג— איז א נײער'עטאפ אין רוסלענדישן סעאטער, זײן יעדע אויםפי• רונג האט דורכגעטראטן א נײעם װעג, זײן יעדע אויםסירונג איז געװען געשעעניש אין דער טעאטראלישער װעלט■ נ אין דער ארבעט פונם גרױםן רעזשיםער דןןםינירט זײן^בונ• טאריש-זוכערישער שאפונגם־גײסם, םון אײן פארם שפרינגס ער אי• בער צו דער צװײטעו־: הײנט געשאסן א םארםאליסטישן טעאטער מאסקװע האט פון שטענדיק־אן פארפאגט גרויסע אקטיארן אין גרויסע טעאםערן. דער םאםקװער ״גרײםער טעאטער׳ איז שוין באלד העכער הונדערט יאר, ער איז געגרינדעט געװארן נאך אין דער פעאראלער רוםלאנד. די בויער פונם םאסקװער קינסט־ לערישן טעאטער זענען אויפגעצויגן געװארן אין שוים פונם אויפ• געקומענעם רוםישן קאפיטאליזם ס ף פאריקן יארהונדערט. די פריעדדיקע טעאטראלע טראדיציעס האט איבערגענומען אויך די איצט־קע םאװיעשישע מאטקװע. אין דער מאסקװער בא־ שעלקערונג זענען פארגעקוםען געװאלטיקע שינויס, עם זענען פאר• שװונדן גאנצע שיכטן, עס האבן זיך באװיזן נײע — אומגעהײערע סאציאלע איבערקערעניש — און אינם הויף פונם קינססלערישן טעאטער קופט נאך עד־הױס פאר, װי אמאל, אלע פרײטאג גאנץ־ פרי א לאטערײ פין רײ־נוםערן' אין דעריבילעטן־קאסע 'צום רע• פערטואר פ ן דער קומענדיקער װאך. ראסקװע פארמאגט איצט 18* דראמאטישע טעאטערן, 4 אפע• רעס, 2 אפערעטעם, אויסער די אלע דראראטישע סטודיעם, קרײזן, קאלעק״יוון ,בל־יע בלוזע׳(דראםאטיטע קאלעקסיװן, װאס שטעלן קלײנע אינסצענירונגען אין די ארבעטער-קלובן א. א. װ.) אגב, אויםער דעם ײרישן קאםער־טעאטער און דער װײסרוםישער ײדי־ שער םטודיע, װאס איז איבערגעפארן קײן מאסקװע, איז איצט אויפ־ געקומען א ײדישע טעאטער־םטידיע ,פרײ־*קונסט' אונטער דער אנפירונג פ־נם רעזשיםער װאראשילאװ פונם קינסטלערישן טעאטער. עס איז א ספק,צי ערגעץ־װו איז פאראן נאך אזא טעאסער, װי דער מאטקװער קינסט.־טעאטער, װאס בויס זײן בודזשעט כמעט בלויז אויף אנשלאגן, דערבײ אנשלאגן נישט פון פרעםיערעם, נאר פ־ן פיעםעם, װאס גײען הונדערטער מאל (,צאר פיאדאר׳ א. א.). ,די טעג פון די*טורבינער' גײט דארט*שוין עטלעכע תדשים, 3—4 םאל א װאך צ־ געהעכעדסע פרײזן בײ א־יספארקויפסע הײזער (4* און א האלבן סויזנט רובל אן אװנט). .פרינצעםע׳טוראנדאט' אין װאכטאנגאװס טעאטער האט געפײערט דעם 500־טן םפעקטאקל און גײט נאך*עד היום 1—2*םאל אין װאך. א גרויסן ערפאלג אינם זעלבן *טעאטער האט אויך בילגאקאװס ,זאזיקינם קװארטיר*. אםת. די דאזיקע פיעסע,* װי אויך די פיעסע פ־נם זעלבן מחבר — די דערמאנטע ״טעג פו, טורבינער׳, — האמ א בײ־געשמאק. װאס געפעלט דעם קלײנבירגערלעכן עולם אבער אזעלכע ערםאלגן זע• נען אין הינן טעאטראלן לעבן א מערקװירדיקע ערשײנונג. םאסקװע פארמאגט גישט בלויז א גאנצע ארמײ אקטיארן און סטודיםטן, װאם שטודירן טעאטער און אינטערעםירן זיך מיט