Literarishe bleter · 1927-01-21 · 3 (21.1.1927) · p. Seite 53

53 לליסערזורלשע בלעםער 2 זא ► 4 ײדיש א. איו ר• זיליורג £ ► מייבע אוביװערסיטעטז { מאקםים גארקי ◄ ארנטלעכע לײטן אבער איך — בין א מיאוםער אויסײאורף און א קראקאדיל, — איך װיל א תל מאכן פון מײנע קרובים און — װעל דאס טוןן.. .אויף מײן ערן װארט. עס מעג מיר קאסטן דאס לעבן, אבער... דעם ,פערדם׳ אויגן האבן תחנונימ׳דיק געפינטלט און דאס נארישע קנאכיקע פנים פלעגט פײכט ײערן פץ שבורע טרערן, װעלכע ער פלעגט פארנאנדערװישן מיט די העגס איבערן באק. פאנאנדערשמירן איבער די קני, — אניף זײנע הויזן זײנען תםיד געװען פעטע פלעקן. — װי לעבט אירז — האט ער געשריען,—הונגעריקע. דערפרוירענע, אפגעריםענע, — אט דאם ■ איז יושרז װאם קען מען זיך אין אזא לעבן אויסלערנען: אוי, װען דער קײ- סער װאלט װיסן, װי איר לעבט... און ארויסכאפנדיק םון טאש א פעקל מיט, פאפיר געלט םון פארשידענע פארבן, פלעגט ער אנבאטן: — װער דארף געלטז נעמט, ברידעח גיריק םלעגן די כאריםםינס און די שנײדערינס ארוים- כאפן פין זײן האריקער האנט דאס געלט, ער פלעגט כיכיקען און זאגן: — יא, דאם — איז נישט פאר אײךו דאס — איז פאר ־ד ▼ י ▼ די סטודענםן. די סטודענטן פלעגן אבער דאס געלט נישט נעמען. צו אלדי רוחות מיטן גע^יטן—האט מיט כעס געשריען דעם קירזשנערם זון. ער האט אלײן אמאל שכורער׳הײט געבראכט פלעטנעװן א פעקל צעקנײטשטע גען־רובלדיקע, א װארף געטון אויפן טיש און געזאגט: — אט האסטו — דארפסטי איך — דארף נישט!.. ער האט זיך ארײנגעלײגט אין אונזער בעטל און אנגעהויבן קלאגן און שרײען. אז מ׳האט אים געמוזט באגיםן מיט קאלטן װאסער. װען ער איז אײנגעשלאפן, האט פלעטנעװ געװאלט אויסגלײכן דאס געלט, ם׳איז אבער אוממעגלעך געװען. — די באנקנאטן זענען געװען אזוי פעסט צונויפגעקלעבט, אז מ׳האט זײ געמוזט מיט װאםער פײכט מאכן, כדי אפצורײםן אײנס פון אנדערן. אין רויקן, שמוציקן צימער. װאס זײנע פענסטער קומען ארוים צו דער געמויערטעד װאנם פון שכנותדיקן הויז, איז ענג, םארשטיקט, טומלדיק און דריקנד, דער ״פערד״ שרײט העכער סאר אלעמען. איך סרעג אים: — םאר װאס װאוינסטו דא און נישט אין א האטעל? — ליבער — . מיר איז דא צום הארצןן מיט אײך איז װארעמער אויף דער נשמה״ דעם קירזשנערס זון איז מסב־ם: — ריכטיק. םערד: מיט מיר — אויך אזוי, אנדערשװו װאלט איך פארפאלן געװארן... דער םערד בעט זיך בײ פלעטנעװן: — שפיל! זינג• גורי לײגט אװעק די הארף אויף;ײנע קני און זינגט: — ,גײ אויף, גײ אויף. זון דו ליכטיקע׳*. זײן שטים איז װײך און ציט בײ דער נשמה — 3 נאכן טײ סלעגט זיך פלעטנעװ לײגן שלאםן און איך פלעג אװעקגײן זוכן ארבעט און שפעט בײנאכט זיך אומקערן אהײם, בשעת גורי פלעגט דארפן אװעקגײן אין דרוקערײ. אויב איך פלעג ברענגען ברויט, װורשט אדער געקאכטע ״קישקעם״, האבן מיר עס געטײלט אויף דער העלפס. און ער פלעגס זײן חלק מ טנעמען מיט זיך. איבערבלײבנדיק אלײן, פלעג איך בלאגדזשען איבער די קארידארן אין די פארװארפענע געסלעך פון ,מארוסאװקע׳ און פלעג זיך צוקוקן, װי עם לעבן דא די מענטשן. װאם זענען געװען אין מײנע אױגן אזױ נײ. דאס הויז איז געװען אנגעפאקט מיט זײ עס האט דא געשמעקט מיט זויערע או.ן שארפע ריחות און אין די װינקלען האבן זיך באהאלטן געדיבטע, מענטשןיפײנטלעכע שאטנס. פון אינדערפרי ביז שבעט אין דער נאכט, האט אין דעם הויז געקאכט, אן אויפהער האבן געקלאפט די מאשינען םון שנײדערינס, כאריםטן, זינגערינם פרובירן זײערע שטימען, א םטודענט ברומט פאר זיך אױף א באם זײנע גאמען, א שכורער האלב צעדרײטער אקטיאר דעקלאמירס אויפן קול. פארשיכורטע פראסטיטוטקעם שרײען היסטעריש און — דערװעקט האט זיך בײ מיר די נאטירלעכע אומלעזבארע פראגע: — צו װאס דארף מען דאס אל׳ןו צװישן דער הונגעריקער יוגנט האט זיך אן טאלק ארומ־ געבלאגקעש א געלער, פליכעװאטער. קנאכנבאקיקער סאן מיט א גרויםן בויך, אויף דינע פיס, מיט א גרויםן מויל און פער■ דישע צײן — צוליב די צײן האט מען אים א נאמען געגעבן ״געלער פערד״. ער האט זיך שוין דעם דריטן יאר געמשפט , מיט זײנע װײסע קרובים. סיבירער סוחרים, און איטלעכן מודיע געװען װעגן דעם: — עס מעג מיך קאםםן דאס לעבן, אבער — פון זײ מוז איך א תל מאכןז מיט א טארבע װעלן זײ בײ מיר אװעק־ גײן, פון נדבות װעלן זײ דרײ יאר לעבן, — דערנאך װעל איך זײ אלץ אװעקגעבן, װאם איך װעל פון זײ ארויסקריגן, אלץ אװעקגעבן און פרעגן: — נו שדיםז אט האט איר; — . םערד אײנער, — אט דאס איז דער ציל פון דײן לעבןז י' * .׳* / — אינגאנצן, מיט דער גאנצער נשמה האב איך זיך דערצו אפגעגעבן — און מער קןןן איך גאר נישט טון. גאנצענע, טעג פלעגט ער פארברענגען אין קרײז־געריכט. אין פאלאטע בײ זײן אדװאקאט, אפט אין די אװנטן פלעגט ער קומען אהײם יאויף א דראזשקע, האט געבראכט מיט זיך פע־- קעלעך, ראלקעם, םלעשלעך, און בײ זיך אין ז״ן שמוצ׳קן צימערל מיט דעם נידעריקן באלקן און דער צעקרימטער פאד■ 6אגע, םלעגט ער פראװען טומלדיקע הולאנקעס. דערבײ פלעגט ער א־עלאדן די סטודענטן, שנײדערינם — די אלע, װאס האבן חשק אנצועסן זיך זאט און כאפן א כוםה, און ער, דער ״גע־ ־ער פערד״ אלײן, האט געטרונקען נ$ר ראם א משקה, פון ־־עלכער עם סלעגן אויף דעם טישטוך, אויף די בגדים און אויף דער פאדלאגע בלײבן טונקל־געלע פלעקן, װאפ האבן ז־ך קײנמאל נישס אפגעװאשן, — אן אנגעשכורסער סלעגם ער װאיען: — סויגעלעך מײנע ליבינקען איך האב אײך ליב —