Literarishe bleter · 1927-01-21 · 3 (21.1.1927) · p. Seite 52

לינזערארישע נלעטער 52 3 זא שסיקל ■ויזע, ן םין א#רי נןך די סװערע גלוסיקע יןרן סין םיליסערישן קןםוניזס און בירגער״קריג, א שסיקל קוםען 1• זיך און א שםיקל ןרוםקוקן זיך, װו םען איז *ין דער װעלס און, אויב נןך ס׳איז ןסילו ,נר1יס דער ברןך אזן די שןנז/ איז דאך נןןך פאיאן סאר װעםען עו קלןגן זיך און סא־ װעמען א1יסניסן דןס הארץ. אדרבא, ס׳איז נאך דן אסילו א שסיק קנבנישער שסןלץ. װןןס ם׳איז ,רךך אזוי םיס ןןרעסקײס און דלית׳, װײל נישם נעקוקס א1יף דעם, װןס — .רײ5ן זענען םיר םים א־ןםקלדש אק דלות אין איבןררײך ם־ס שפואיקײם און קייט, םיס טאסעם ם-ענדע, כים #,־אזננדיקע םאםןם. םיס קלײנן קונדעי, װןינע בןםן זנרויס. רלגן זןנען םיד םיס תכיעות און טיס םאנוננ סון נישס נןשםילסן גליענדן פארלאננ, נא־ נא־נישס װילן םיר פון נענסן נישם דןרםאנןן, און ס׳םוס פין נענסיקן אונז נעקנישס ננאננ, רײנן זענןן פיר און — ארןפןר פון *לע ־ ארןם זןנען םיר — אין רײגןד פון זזיסך, אויףאונזדיארןםע איזאויםנןפאל צי ןפןנןן דןם אזזר אין דןר נ * 5 ס׳! ום. גאשסשןװאעקי) און אס דאס דןזיקע סילן א1יף זיך די שליחית 0ון ,בו עסענען דעם איבר אין דער נאכז* ד־-קס עו םיס זיך די ג*נ• צע ןרעסקײס און דלות און איז רכפר ןסילו פ*ר דעם זײסנ• שפרונג, װאס די ײדיש־סןױיעםישע דיכםונג הןס געסןכס אונ• סעין דרוק 0ון דעם אזיינעריסענעם יעסעניניזם, תײל ס׳איז נישס םער, ױי דער צער סון װוקס און ןפװוקס, דער צער סון א1י0נ1י און איבערבוי, דער צער פון א ײננל, װןס װערם ש1ין נר םצוה און הי־בם ש1ין ןן אלײן װ,רן סארןנסװןרסלעך ם*ר אלע זײנע םעשים און עובדות... פארל־יאג ב. קל־^צהין שוין ערשינען מ• באריישא (מנחם) דער גלגול (דיאלאגן אין צװײ באגעגנישן) פ.־ײז 3.50 נילרן אדרע0: ,א2 111זי\ם131ל1 ,3זו\3צ318^ ,*יעסו^פעס״ צר ארנזערע אבאנענטן אין אגענטןו צוליב דעם גרויםן צופלום פון נײע *ב$נענטן און נײע באשטעלונגען אין די לעצטע טעג, האבן מיר בישט געהאט קײן מעגלעכהײט פינהטלעך ארויםצושיקן דעם נומ• י מיט דער פרעמיע. פװ איצט $ן װעלן די,בלע• טער׳, װי ביז איצט, ארויםגעשיקט װערן פינקטד׳^עך און צו דער צײט• מיר זענעז אויך געצװאונגען געװען צו פארקלע• נערן די צאל ארױםגעשיהטע עש. פװ נומ• י אונזערע אגענטעז אין לאנד און אױ אויסלאנד• אלע װעוק פון י. ל. פרץ *ױן 18 בענדןר דארפן זיך געפינען אין יעק ײדישז הויז פזן ליכ די פײ״ד, סק כלום, װןזס אין םיד טדיםם, די פרײד םין אײנןנןם נןבין.״ נןר <אין דא קיםט א תוססותל...) .נ*ד נ׳הןזב פארםערט פללפאגיק $ם די םרײד, נידו>)ב פ-ײרן םייזנטןר דערםים גןװינען, דאם ל׳נין פארקניפס צים נסנצן לןגגס-שוא;. און ניקען *זר פלל סריט, דןם גאנצן נאננ באזינןן.״ אין אס דןס דןזיקער םילן זיך, ריכסיקער, ד;ר דאזי• קער בץװוםסזײן 0ין זײן ״#*רקניפס צים נאנצן לעבנס־שפאן*, ראסעװעם ארייס נישט אײן ײרישן זיכפער םין ירידה אין אוםעם. *פילי ד;ר ס*םע סארםראכסער אין סאםע עםפסינדלעכער עםך-דיככער, װי ש. ה?לקץ, װאס האם דעם מום 8ר1יסצו• שרײען צו רוסדאנד: .װןן נ שט םײן נלזיבן, מין שםאיקער א־ן דיר — כ׳װןןלס א־צפער אנדןרש צו דיר נןםןנהט! ניװןזלם אפשר נןזפ־ם, אז דו האםם אונז פארפירם, פארבלןנדט האםםו אינז, ױנגע צלנמער...' פאיכיזפ־־ זיך גלײך מ־ם ד ם סרײסס, אז — .ם־יער א־ז אונז ־עדער הױך גון דײן האנם, אין װײסןונדיק״שװןר ז• סארםראנן, און װי גרוים עס זזןל נישם זײן איצס דער בדאך און די שא:ד — םיר קוםען פאר דיר זיך קלאנן...' די יידישע דיכסער האבן נאך סאר װעםען צו קלאנן זיך, 0*ר די ״רישע דיכסעד אין סזזיויעם-רוסלזנד גײען נןך א1יף די סעלדער און װײננערסנער סין קדים און אוקראינע. 0*ר די ײדישע דיכטער אין סןװיעס״רוסל&נד שפרייס זיך נןך 18יס 8 נעץ סון ײדישע שולן, סעכניקומס, אינםביסוטז אוןיגע■ ריכסן, 8ון אפילו סאר זײערע .8 םעסיקע זײד;ס* 8ון ,נרײ• זע פאסעס* זענען א1י0נעג8:גען 8 חוץ די ,יעװםעקן* 8ון ■ינאינםפעקסןרן איױ 8 ,נעזערי״ אין 8 ,דזש1ינס' און 8 **יקיר׳ יון א ,ארס* אזן. הןבנדיק דןס 8יץ סארן א1יג, איז קיץ װונדער נישס, װען אן אנד־ר ײדישער דיכםער, 8 נײ-צוגעקיםענער סון םינסק, — י. נאלוםאן — װןלם װי *ויס• נעםוס־ס דעם םקונן ש. האלקין דורך די סןלגנליקע םןרזן. .ט־ר שס־נן אויף ןרשםלקע שםאילען, און דל.־ האם דער קא■ שרן פארשװונדלם, װל קעז ם־ן ז־ך ב־עכן און װאקלען פא־ן ןרשםן נעסןרלעכן װינסל? צי האםסו סון פױיןר נלשש נעװוסם דןן, אז כ׳זןנען נאך לײריק די לאנלען, - אז אין נדויסן נאך װיםםיקן רוםלאנד *לו םרײ נאך דןר װןנ פא־ א צונ־װינט?... נאך װאס זשן די ■לובליננן שרעקן, דןר פיבער און צלטןר פון קנל, אז ם׳לויכטן שולן װןלטישן עקן- װןספונםטןרנישטבלליבןדלטי ם...״ אץ דן סאקע לינס דער ה1י8ס־אונם;רש ד צװישן די רוסישע און די ײדישע .יעסעניניסטן*. 0אר די ערשסע האנן די זאםע נעפ־יןרן א1יםגעז1יגן די גאנצע סאװיעםישע רןםאנסיק 0ץ אלע לןנלען, אזן ס׳איז זײ נישש םער ייבערגעבליבן, װי ןנצ ם־לן די לײדיק־געװא• רןנע לןנלען םים סןװיעשישן שנאפס און זנות־סערזן, בעת ־רי אנדערע, די ײדישן־ האבן דןך א1יף זיך די עובדה ןזנצוסילן לןנלען סיס די ײדישע װײנען סון קרים אזן די ר1ישיקע װא־ םערן 0ון דניעפר און װןלגע (.סןלג םיר א גאנג:*) די ײרישע דיכטער סארשסײען דןם, סילן דןס און דע• ריבער איז זײער איבסיקעי!■נאגנ צו זיך, דיערע איצסיקע םענסיםענםן, צװײסלונגען און װאקלענישן נישס םער, װי א