Literarishe bleter · 1927-01-21 · 3 (21.1.1927) · p. Seite 51

51 ליםערארישע בלעטער 3 זא די ײדישע ליטעראטור אײ ראטנפארבאנד דניאל סווווני׳בערדייז ער אין זיך ןס דער םשזםער, ה#י1יקער איגיק םן6*ר, אז - .םיאיז דן> א ליד, װאם איז נן>ך נישנו נעםוירן, זי שםרן>םש אין א\ני, װי ריםשקעם שםרןזםןן אין א ס#ר, דישעהדיהיינםיקןאלזניסם, ײיםאד * י ן> ר 1י דילודדיהױנםיקןאיז אייךנישם, װ י * ם;> ל!• .*יך האב נ$>ך קיינמאל נישם נעםרדט זיך : ים ם־ין *יטער, אין ה*רץ הן>ט קיינפעל נישט נןין>:ט אזוי נןשװינט, נןכטןהן>באיךזיךנעדרײט,װי - * נ ן װ י ם עיד, ה יי נ ט ב י ן א י ך ש ו י; גזרשןר, װ י * װ י נ ם.י און אט דער גרייסער קןןנסרןסם עװישן דעם הערןישן ,נעכסן׳ םיסן ,זןשן׳ הײנס האט נענרעכט אין פןריעננהײט כםעס די גאנעע יינג-ײדישע ליםערןסיר סין םןװעםירוסלןנד, און די נעכסיקע עםך-דיכםער, װןס זענען פים הורן-סןװע• סישער התםעלות תםיד געלןן6ן פןריים יעסװעדער געשעעניש און יעטװעדן דעקרעט — היבן אונסערן דרוק 6ון די ולגע• םײנע דעפרעם־עם ןננעהייבן עו ,אינסעליגענטעװען׳, עו גרינ- לען זיך אין דעם אײגענעם םדיות, אין ,םרײען זיך׳ םיסן אײ• גענעס גיסער. נײ די דיכםערינס איז די דןןייקע נםיה נןך ן סף ניל■ טער, נןןך ן סך, װןלס איך זןגן, .יעסעניניסכישער׳: ןס לםשל, שרײבם םירע כענקין: .נויג איך ךך זנום בויס אין * * ר ם ן נליװןרזי, שװיםש מיין ל־יב אױף נװאליןם װיסןר ר ו. װער איך זאםטיק, נרױם אין פילכיק״װ״ם, כ׳שװיס און שװים, איןװאםןד-בלוםןן רים,* ,עןרםער גליױעי׳, .ױײסע רו׳, ,מןסע-־-בלוםען• _ שפעקס דןס נישש םים דער בודוןר-םןעזיע סון די רעןקביע• יןדן 1913-1907? - ןדער ן בױײטע דיכםערין, ש#רה כאלאדענקא, איז שזין *זיי 6יל איץ איבערםילם םים אײגענער םײדלשקײס און אײ• גענער םרײד, ןז זי קןןן נישם אײנהןלטן זיך אייסבובןריםען 6ןר דער װעלס, װי: . .איך בין םול- איך בןניס ױך... כינ״ אויף ה״נט מיט םראונס נעדינטע און שװערן. נעדןנק איך א םאםנע א װיכן, א דינע, —?י ז״ןט איר סםעלן םיט נןלבלןכן הענם. איז ם:ר אינװידניק לינטיק, — םיםקװ״טן,םיםרויטן בלים ה״נט ם״ן העם ד...* און ןםילו רוד הא6שםײן, װןם הןס דעם ,יעסעניניזכ׳ ניבר געװען אין זיך דורך ן יןר גלות ןיריכםן אץ ארץ• ישראל... ןםילו הןושטיין, אוםקערנויק זיך חיזר• בתשובהדיקער *ום לןנד 6ון .סייזנסער 8רײדן', הןלם דןוך װי אין םתרה לײן עםיבן, ןז זײן 6רײר 6ון זײן ןלײז׳ 8ון זײן םיס זיך, הןס ער דןך נישס אייםגעגעבן. .>, נױן, כ׳הןב נישט םארלויק זי, רי םרדד די טיםע, די ןריד טון ןישטן זיין, די טר״ד טון וױן אליין, 11 געװיסו אייך אין דער ײר־שער םןעזיע זענען דן רםזים אייף דעם, זןבער םער נישם, ױי רםזים, װײל די ײדישע .יע• םעניניסםן׳, נעװעזענע תלםוד־תירה׳ױגגלעך און געזעלן, װײםן נישס 6ון שענקען און סרןקסירן, מו פזן קןן .זןטזיבן *יזן גרייען םןג ןרײן, דעקלןםירן לידןר 6ןר טרזןםטיםוטקעם און זשליןקען םטירס םים כולינןנעס׳ (ם. יעסענין)• בןנוגענען ױי ןדער: זיך דערםיס, װןיס זײ ליי6ן גי ן .װײםהייםיקער נ־םןרין׳, ןדער בו ן ג״ייאייגיקער אינסעליגענסקע - אייםהערן שןוענס סרייער״פןרש און נןכדעם ויך ןטםרןנן ביריק עו דער גןם, בו דןר רעװןלוביע, בו װעלם און בו ם,נםשן. און םןםער דערשילס ןםןל אײנער 6ון אינזערע בעסםע דיכםעך דןם סיים־ — סרןנם ער זיך נישם ןרום םיט אים, װי סיים גןםס ן מתנה און *ןבקעם זיך נישם מים אים, װי יעסענין, נןר שטריננס ן■ בען סרים אייף הינסער, ןס װי א. צאריק, װעלכער איז זיך כתודה: .איך הןוב םלועלינג ה״:ם דןם טױט דערםילט און אטנעשיריננען *ען טרים אויף הינםער - איך קאן דאך נאך נלשם בליבן שםיל, װי דןרםןלע, ם׳ורשאםנט םים װינםןר.* און װײםער: .איך הןב נןך קינםןל נישם נעםריט זיך און נעקװיקש, טים לןבםער רו םון *ונעסאכםן אױנן, און כ׳האב זיך ק״נםאל נישש נן*רנן *ו א שטריק, װי ם'*יט זיך הוננןריק אן עוםהלע *ום זוינן״ און שןרענדיקס: ,איך האב ןטןם הרנם דןרםילט דעם טויט *ון הוינזיךאן םאר ז יךאלין * ו ש ע ם ע ן,..י ןס אין די דןויקע שװות ליגס ן שסיק טרןםןסס און בו דערזןלבער בײס קןפף פים ױך ןלײן געגן דעפ *עשםערע• רישן יעםעניניזם, ױןם הןם זיך אץ ן היטשער סןס ןרײנגע• דרזקס א1יך אין דער ײדישןר דיכםזנג. ןבער, װי געזןנם, איז נןר כאריק בכח עו קעםםן און בןקעפון אין זיך ןס דעם אײנ6לום םון רעװןלוביןנערע שםי• םינגען און דעװןליגיןנערע דערהויבנקײט. ,די ןנךןרע ײדישע דינשער זענען נישש בבח *ו םןרלײ• קענען ־אץ?יך דעם יאזש אין די ןנם1ישזנג, מןס די זןסע, בעלי-גוםישע נעט*יןרן הןבן ןר1יםגערו6ן אין זײערע געםיםער און ס׳הןם זין ןנגעד.1יבן בענקען נןך יענע הערןישע יןרן 6ון םיליםערישן קןםוניזם און בירגעריקריג, װען ןלע װעגן אץ שליןכן זענען געװען ןןרזײס פים בןרװעםע ר1יםע ןר• פײער, בוגסןרישע;קיסאינעס אץ 6ןרלןזסע קינדער אין ם׳איז נשװען לכל היחות בוליב װןס דןפ קןט ןװןקבול־גן. בין איך נןלאטן איבןר טןלדער, איבןר װעלרןר׳ טים בי-ירערלןך, מיט קויםיקע נעטררנן — איז איצם םיד םאינן קרטן?* בללעם און זןןן א קאנדוקשאר טאה רי אויגן... ק״ן אין קיםאיעץ אלז ױא נישם טאראן אץ אוםןטום — א םרעםרער, זאטןר טנים... באקאנם איז םלר אין רוםלאנד יןדןד באן םים קינרער ה״םלאזן, םיט נלןקןר און םים.םאנןן. (אי*יק םןיןר) און *והערנדיק זיך בוס אײגענעם נשםה-ביטער, ענדיקס