Literarishe bleter · 1927-01-21 · 3 (21.1.1927) · p. Seite 48

3 זא ליםערןןרישע בלעטער 48 דער גרוייםער עניו סער&סור, װןם װײםם נישס םון קײנע ל*נד-גרענעק, *ײן ײדישע ליםער*םיר םיס אײנע און די זעלגע געזעען א1יםער און אינער םדינית אין װעלם״םײלן. עס איז אכת און גישם• אםת. אםת, דער גרי־םער ײדישער דיכםער איו ם ס ו נ ל עו װערן נ*ענם *לע ײדיש־לײענער און ײדיש-ק;נער. ןבער םןקע נ * ר םםוגל. אין יזוירקלעכן *בער איז עס װײם נישם *זיי. דער שרײגער דארף לעבן זיוזאםען םים זײן ם*לק, זײן איים• געבונדן םיס ןײ, יים״סיב און װ*ך, זיך סרעםן מים איבמ שםענדיק ינים אל *נים. נ*ר ןןזיי.*רום ע*סם זיך די ענגע, סעםסע סןרבינדונג בװישן דיכסער און סץלק, און ס׳גײען שסענ■ דיק הין־און־בוריק שםרןםןן בװישן זײ. די םריערדיקע ײדישע *םעריקע איז נישם ביכלת געװען בו שןפן *ז* םין.לענעדיקע שאםנדיקע *סםןבפער סאר דעם ייריש ד כסער. לײענם יהיאשעס װערק און םיר סרעסן זיך א1יף *ס דלר קללה און^סחןגיזנש םװם יידישן דיכסער, װןילכער איז װי אויסעי־ן ײדישן ש*0נ• דיקן לעבן. נישם א־םזיםט ה*ס דעם װ*כ;, א1י6רינסיקן, עםע• סינדלעכן דיכסער געםריבן *לץ אין דער װעלם 6ון *ס*ליקע ײדישע לעגענדעס, בו דער ביבל און בו דער אנדה, ןדער עי איז גאר געװען ס*רסון םים אײגענע חןוץאוןנשםה ליכסיאין• שןסן. און װןם נןך סר1יעריקער: יה1אשעם װערק זענען, רײ• דער, געבליבן ב י כ ע ר, זײ זענען נישם דערג*נגען בוס ײדישן לײענער, זײ זענען נישם םןרװןנדלס געװןרן אין שסיקער לעבנם, אין שסיקער ח־ות, װי די װערק מון םעגדעלע, פיץ של1ם.עליכם, *ש, בי*ליק און א1יך 6ון סיל ױנגערע. װען דןס ש*םן ״ון ן דיכסער גײס *רן■ םינם בוך און גי*ס *װעק אין לןבן, ד*ן װערם דער שרײבער םם לא נתעלה, ער װןקסס 0*נ*נדער אין דער ברײם איןאין דער סיף. ער *לײן םילס עס און *לע סילן עס. יה1אש איז םןרבליבן בײ א־נז * דיכסער ס*ר ז־ך, * 6ןיםי8םער, ס*רשלןםענער א ן דך. א6שר הןס *םןל *דין שסרןלכל זיך נעבייגן םון אים בו געבײלםע לעזער, קײן שסרןםעי-ליצס ןבעי הןבן זיך סון אים בום ברײםן ע1לם נישס נענןסן, און םםילא איז א1יך נישס נע• װען ק״ן בוריק-שסרןפ. עס איז די םרןנעדיע פונם דיכסער, װןס איז נישם א1י6גענ־פען נעװןרן דירכן םןלק, װײל ס׳איו נישס געװען ביי אים דןס גליק און •*םנדיקע *םםןס8ער 6ין .נתוך עםי אני י1שבד *סעריקע הןם 8*ראײנז*םם דעם ײדישן דיכםער, 6*ר• םשפס אים בו אײביקער תסיסה אינם סרײען ל*נד. א6שר ה*ם ןם די אײנזןםקײם אין ן■געריםנקײם איב ןנגעהןננען ןנכש אײביקן ײדישן שסןם — *ן דעם ת;*ך: ןבער סין ד,ר קללה איז בײ א־ם ן ברכה געװןרן — ן ברכה 6*ר אים און ן ברכה םןר אינז *לענ׳ען, ן ברכה 6*ר דער גןנבער ײד־שער קולםור. די תדך-איבערזעבוננ איז 6*ר יהיאשן נעװןרן * ביײים לעבן, *נײע התגלות 6ון געװןלדיקער ■ןסענביעלע כ1ח'ת, װעלכיז עס זענען הונרערםער יןרן שיכםנװײז נעלעגן אין די םןלקס-א1ברית און א1יך — אין א־ם *לײן. ער הןם זיץ נשכה און ה*רץ נישס סארגראבז אין דער *רבעם, נןר אדרבא א1י6• געלעבס םים *לע זײנע רם׳ח-איברים, א1י8נעשםר*לם אין ס1יזג• סער ליכס און סןרבן. *ז* איז ער לעבםנס 8*ר אונז געװען, און *זן װעס ער בלײבן לעבן אק דעס ײדישן ש*6ן. — נחמן מײזיל ערשט איבט, װען פיר הןבן אים ןנגעװ1ירן, ה1-בן םיר ערשם ןן בו בןגרײסן, װ ן ם ער איז נעװען און װאס ער איז 6*ר א ו נ ז נעװען, - ע ר 'א ו ן ז ײ ן ש * 6 ן. ערשם איבס, װען ער איז ש1ין נישסא, ה1יבן םיר ערשם ןן *■בו• ש*בן די גר1יס םון זײן ■ערזענלעכקײס אין דעם נ*םײס סון דער אבירה 6*ר דער ײדישער קולסור א ן ײדישער ליסערןסור. בײם םרישן קבר דןיף םען זןנן ־דעם אדת: םיר האבן אים םןרזען אין נישם״דערזען בײ זײן לעבן. ער איז נ־שס גע• װען *רוםנעריננלם םים דעי פיעסעס און יראת הגביד, םיט דער ליבע אין *כשונג, װעלכע ער הןם באכת םןרדינס. . םירװןס? םריער 6ון *לץ איז שזלדיק דערין זײן נע• װןלדיקע עניװת ער האם קײנםןל װעגן זיך נישס גערעדס אין נישס געבװוננען *נדערע, זיי זאלן רעדן װענן אים. ןס די עניװת זיינע איז נעװען א סערקױירדיקע, ןן א1יסםערלישע. אין איבס **רשסייש םען ערשם, װי װיים זײן ב*שײדנקײם הןש געשיילם ן רןלע אין דעם, װןס נאר. יחידים בײ אונז הןנן װעגן א־ם געװוסס, אין א1יך ןס די יחידים הןבן זיך קײן קלןרן ב*גײף נישס ןפגענעבן װענן א־ם און זײן באדײ• סוננ 6*ר אועזער ײדישן ש*6ן. די עניװת איז ן ים1ד, *ן עיקי אי, זײן שאסן. בלעטערס *דירך זײנע בענדער*לידער, — די *םןליקע און שפעשערדיקע — און איר װעס זען, װי ער ןביעקסיװיזירם שסענדיק זײנע זעאינגען־רענוננען, זײן שםענדיק-מיברירנדיקן גײסס.גע6יל. זײנע א1יםרינסיקע פערזענלעכע איבערלעבינגען נייען אינער אין 6ערזן-קל*נגען, װןם דןרםן לערנען, לײכסן און לײסערן. רײן■ סוביעקסיװע םןםיװן װערן דורך אים תשיד 6*רװ*נולם אין עםישע װערםן םים * פוסר-השכל, םים *םײן, װןס ד*רף א1י6• קלעדן, דערלײכשערן, שןדבעסזרן. דןס בערםלען זיך ם־ס דער אײגענער םעיזענלעכקײכ, דןם ב*בקען זין םים זיך, דןס *רום• דרײען זיך *רום אײ.ענעם װעזן ם־ם ן שארל1ירענזם קן■ און נןנײססערםי6*רליבסן בליק, — איז אים סין שםענדיק אן םרעםד געװען. אין זיך זעס ער ק1רם כל א.ץ ש־זענדיק דעם םענסש, דןם םענסשלעכע דןם *לגנם־ין-םענסשלעכע. *ז1י אױ^ער נעװען אין זײנע םריערדיקע װערק פון בי• ריק םים * 15—20 יןר, בעת דער א1יסערלעכער סיױשעם אין םאיר-הםעשה הןם ס*רנום*ן דעם עיקר ןרם אין זײן ש*6ן, װען די עלעםענםן־שםאםן זענען געװען .ו.ין דער װעלם אין יעגער״,—און *ז1י א1יך איז ער אין די שועסערדיקע װערק 6*ן 1916—1920, װען ס׳זענען ש1ין געװען בײ אים די דינססע, בןרססשע דיכשערישע נױןנסירוננען םון אייגענעם ,אין געױעב״. םעגל.ך, *ז אין דעם הןם געהןס ן חלק דןם, װןם ער איז זינס 6ינף און בװןנביק יןי געװזן ן ח1לה פםוכן אין אז1י• *רום דערגאנגען בום יײגענעם .הבל הבלים׳. בײ *נדערע,• בײ עגןבענשרישע:*שורן, *נסװיקלם די אײגענע קרענק, 6*ר• קערם, נןך םער בוגעבינדנק־ים און 6*רליבסקײס אין זיך, און דער .אני ו.*שפי עור״ איז בײ זײ דעדשירס ב ז ד;ר העכססער םדרגה. יה1אש איז קיינמןל נלשס געװען סןרבלענדס סין זיך, ער הןם נישם געסײדרם אויף זיך, נןר געלעבם *לײן אין דעי העל״ליכשיקער סארבלענדעניש אין איז א1י6נעג*נגען ן זין 8ו,־ אײנענע װןלקנם. — פיר הןלםן אין אײן סענהן: םיר הןבן אײן ײדישע לי■