Literarishe bleter · 1927-01-21 · 3 (21.1.1927) · p. Seite 46

ליטערארישע בלעטער 46 3 דער—דין בילד. זײן ױגנם־בילד. דאס דאזיקע דיכטער*1ילד׳ װאס איז אלעמען באקאנס, םיט די שײנע, גרויםע אפענע דיכטעסאויגן. אין אויף די ליפן א זכר, אן אנזןןג פון גרויםן דיכטעסבער. דא■ מאלט האב איך א גאנצן לאנגן פרילינגם טאג געטראכט םין יהואשן, װײניק געטראכט, געחלוםט װעגן אים, אין קײנםאל מער דעם טאג נישט פארגעסן. ה־ינט איז געקיפען די נאכט, די נ א כ ט .. יעגעם ט א ג צו געדענקען. און ערשט םיס עטלעכע יארן בוריק האב איך פיך װידער באגעגנט פים א בילד פץ יהואשן. אר-ם די ליפן צער סין אן אפ• געלעבס לעבן און ארום די אויגן א זכר בלויז, אזכר פץ אםאליקער שײנקײט... האבן זיך אײנגעקריצט צװײ בילדער םון יהואשן. םון אײ• נעם די אויגן, און םץ אנדערן די ליפן. די ליפן פאנאנדערגעפאלן — טויט. די אויגן—שוין אויסגעלאשן אינגאנצן. . געשטארבן יהואש. ז י . דורך דער םדבר פון אונזער אלעמענס נאכט זענען ז>י גע• גאנגען, די מענער, די טרעגער פון דעם ײדישן װארט אין דער װעלט, א־ן געסראגן דעם ארון מיס אונזער ײדישער ליטעראטור, װאם אין איר אױ געשריבן און קאן געשריבן װערן דאס געזעץ און די באגרינד־נג פץ אונזער װײטער״לעבן אין דער װעלס. האט זיך אקסל נאך אקםל ארויםגערוקט פין אונטער דעם אריץ װײ אונז, װען ער׳ םיט די לוחות סון אונזער לעבנסיגעזעץ, װעט׳םאלן צו דער ערד׳ צו דער ערז־ אין דער נאכט. און איצט האט זיך אויך יהואש אפנער־קט. די לאסט װערט שװער און שװערער. די שטוב װערט פוסט און פוסטעין. װו איז דער געדאנק, װאם אײגיקטז אץ אײן געדאנק אןז נויטיק, אויב דער ארון זאל נישס םאלן צו דער ערד. און װו איז דער פאן׳ װאס קען אויםהויבן די קתיןז אױב יהואש איז אױך שוין געשסארבן?! מלך רזזװיטש פ א ל ז און שפעסער װעלן םיר זיך אפקערן פץ 8רישי. נ1$* נישס אײננעפרעםםן בעיגל און םים אויגן סרוקענע .םיטןק אין רויק נאסראכסן די אײניקע שפ־ל סון סויס׳ אץ לענן, די שפ־ל, ױאס םיר זענען אין איר אננאזשירם• דער ױננער ק א ן שסארנן. דער אלסער ם ו ז שסארנן. קײן ױננע, פול-בלוםיקע שםארבן נ־שס בײ אונז. און 56 יאר בײ קיאנקע לונגען איז א בכבידיק עלסער. אץ דער שסאס• ם־נסש לענט נכלל אץ דורכשנים 50 יאר• הײכס דאך דאס: די לעצטע אאסע אבדות אונזערע סראנן נישס קײן עפידעפישן כאראקסער. פען שםארנם נײ אונז נ א ר ם א ל. ־ נישס נאיםאל איז א י נ ז ע ר לאגע. ם י ר זענען געתען די עדות *ון אן אי םסערלישער דערשײנינג. םיר האנן געזען רןם א נ ה י י ב 6ון אונזער ליסעראסור אץ איר סולער בלױנג, אין א־צס איז אונז באשערט צי זען דעם סיף םץ דעם אנהייב די פרוכםן פון דער ערשסער גערעסעניש זענען צײםיק געװאי־ן• י סאלן אײנער נאך אנדערן די צײטיקע עפל 6ון ב1ים שםארבס איים דער ע ר ש ט ע ר דור םץ דער ײדישער ליסעראסיר. ' אין איצט איז טרויער-װאך-נאכט נאך אגרײסן דיכטער. אץ אין הונדערט עקן פון דער ײדישער װעלט, אויף אלע פיגף;אנטינענטן, שרײבן הונדערט הענט אויף הונדערט אופנים דאס סרײער*טרויער*פארטונקלסע װארט: יהואש. אין אײנע פץ הינדערט הענט, אט די א׳ װאס שרײבט אט אדי װערטער, דערםאנס זיך אין צער׳ אז זי האט אסט געשריבן צו יהואשן אװי: קופט׳ טײערער גרויסער צו א.ינז׳ קוםס און מיר װעלן אײך טראגן אויף די הענט. קומט און מיר װעלן אײך קרױ• נען׳ קומט און מיר װעלן אײך טראגן אויף די הענט. קומט און פיר װעלן דערסראגן אױף די הענס די ליבע צ• אײך׳ מיר װעלן דערטראגן םיט אונזערע הענט ן אס׳ װאס םיר קענען םיט זײ גישס דערשרײבן. און געענטפערט האט ער; צוערשט דער תנ״ך. דאן אביסל רו פאר דעם אינטערגעבראכענעם געזונט. א־ן דאן װעל איך קוםען צי אײך. קיםען גאנץ באשטימט. און ער װעט שױן קײנמאל נישם קומען. קומען עכטע,. םענסשלעכע סרערן אין די אויגן און מישן זיך צװישן אט די ליטערארישע ש רות׳ װאס זיענען װײט נישט מענסש• לעך און װײט נישס עכט׳ װײל זײ :ענען דער היפוך דערפון. װײל זײ זענען ליטעראריש. קוםען זכסע םענסשלעכע טרערן אין די אויגן, טרערן װאס ק^פען זעלטן. און װאס װײטער אין םענלעכע יארן ארײן, און װאס װײטער אין ליסעראו־ישע יארן אדײן״ אלץ זעלסענער ק־מען זײ. יהואש װעט קײנםאל שוץ נישט קופען אהער. קײנמאל נישט. און אויב דאס פזל װעס דיך אמאל סארװארפן קײן אםע• ריקע׳ פון געליבטן םענטש יהואשן, װאס איז מער װי דאס גו־עסטע װערק, ,װעסטו נאר דאס קבר טרעפן. — אין פארמאכטע אויגן און דורך טרערן װערט לעבעדיק א בילד סון סאר אכצן יאו־ן. עס איז געװעזן אין א פו־ילינגס־טאג, אין פריםטן פרילינג פץ םײן ױגנט. װען דיכטער זענען נאך געטער בײ םיר געװעזן. איך בין ערגעץ געפארן פיט דער כאן א גאנצן, לײכטנדיקן פרילינגם-טאג, איך,. האב געהאט מיט פיר א בוך םיט לידער. אין בוך אויך יהואשס לידער. צװישן די לי• ע פ ל איז יהואש אייך נישסא• דער *לטער קליגער דימענס*שליי6ער האס שיץ אייך 6ארד1ירן דאם געצײנ פין דער פארשטארטער האנם• זעס םען 6ארא םערסע איינן. הערס םען דערשראקענע פראנן. — װאס װעט זיין? װער װעס בלייבן םיס אינזי דער ס1יט צופט ארום פון אלע זייםן! און םען הייבם װידער אן צײלן די קריערי*שניט 6אר די לעצסע 12 יאר. באכת א ציבונד 6ון קינדער צום סאטן איז בײ אונז צו דעם עלסערן בעםערן דיכםער. און װי ק־נדער 6ילן םיר ז־ך סארליירן נאך יעדער 6רי• שע אבידה. און אין קינד־שן צובוגד און טרייער איז דא עגאיזם א סך. — ער האט אונז געלערנס נ־ין. ער האט אונז געלערנס רעדן. װי װעלן ם־ר שםעלן א סריס אן איםז װער װעס אונז סירן נײ דער האנסו נײן׳ םיר זענען שיץ מער קײן קינדער נישט׳ װי דער• װאקסענע םענסשן לאםיר שװייגן שםיל בײם פרישן קבר און לאזן רעדן דעס דידל און די פאלנדיקע ד.זי6נס ערד.