Literarishe bleter · 1927-01-14 · 2 (14.1.1927) · p. Seite 40

ליטערארי&ע בלעטער 4♦ 2 ז(א ו ו ע ל ט־ל י ט ע ר א ט ו ר םיא־םקיסן און נןן-ןשקיסן. דןןם עוך *ןז נע9ר:*ן •9יס $ן *־#זן אױך דןום *יך אלז קןןנםלםקירם נןװאדן/דורך דער ןםסריינישער *ןנ• זור. אין װין איז אנםשםאנןן א גןזןלשאםם. װאם סארנןםם זלך םלש רעאללזלרן נא*ערם נןדאנקען, װןלכע גןנינען זיך אין זײן גוך .נער• •*ליכם׳. דל נעזעלשאשם ו הײםם םאקל .נערםנללכם״. איאט, *ום םלנםטן יארזנים (נעשםארבן אלז ןר אלן ןלטער שון 84 יאר), האט םען אלם אױםנעשםעלט דןם דןנקםאל אין װין. ס אין ■אריז איז ינןנרינדעם נעװארן א איראםןלשן םללם• נעזעלשאםט, װןלנע דא-ף קאנקורירן םלם ׳ די אםןריקאנישן םילם- נןזןלשאנטן. יעדעםץאר װעש די נןזעלשאםט א־ יםלאזן םיר םילםןן, *ו דןר נןזןלשאםט נןהן־ן דיטשן, *ראנזנױזישן, איםאליןנישן און שװיאאר־שן םילסיאונסערנעםןר, װי אױך *ארםרעםער םון דער א נטןרנאציאנאלער האנדלם-קאםןר. ס אנדי בארבים ארבעם אל*ם איבןר א בוך װןנן ישו הנגר,•. ס אין נאנן •רלן נןםינען זיך איונט 478 קלנאם, דןרםון אין װארשן 66, לאדז-16, ק אקע-18אין לןםבןרנ—6. ס אין די םאריניקטעישפאםן ןקזידםירם הינם־צוםאנ 2500 םאנ־צ-םונגןן און 000 12 װאכנשריםטן. די װןכנטלעכע אױםלאנע םון די עננלישע צװםתנען באטרעםם 217 םיליאן עקזןםםלארן. ס אין םאםקװע איז נןשטארבן אין ןלטער םין 70 יאי דןר באקאנםער רוםישער קאםטאנלםם און טוזיקטןארןטיקער אלןקםאנדעי דים טריןװלםש קאםםא־םקי. זינן הױםט־װערק זןנןן: אן איעיע ,קלא דא טיליטש* זלױט םורנעניןװם א נאװעלן). .לאנדװירטשאםטלערן- םיםטאניע״, ,דןקװלער׳ און א בוך ,רל איננטיםלןכקיםן םון רעם נא ■ *יאנאל־רוםישן םוזיקיםיםםןם*. ס עם אלז דע-שינען א ביאנראםין •ון דיאנונזנלא. דל דאזיקן ביאגראטין נןםם ארום די יארן 1863-83. יער םחבר איז ראבערם םארםןלי. גרינינלוע בוימעלער נומ׳ 4 עס איז דערשינען דער נום׳ 4 פון דעם אילוססר. זשורנאל .גריגינקע בױפעלעךי רעדאקציע ע• באסטאמסהי• א י נ ה א ל ט: איך *ו דלר, װי דו *ו כיר - ב לד;.די קלנדןר - שיר 8ון י. שװארץ; שני — שיר םין א■ ליןםין; *אםלםענטשןלעך - ם. בראדעדזאן; דער שול*טאװל א.ן דאם קרידל; — םשל טון ל. אלי*ק•; םארװאם דער קןםל האט א הױנער - םון ם ש ה נאדיר; אונזן-ע טןנ — נחום ױד; װי אזױ איך קוק אױף דער לבנה-ד. טשארני; דל ירישן הדשים און די ידישע װןרט• לןך; אונזןר קלוב, *יםוננ. םרילןכןר װינקל. אבאסםרײז: א יאר 4 נילדן א האלפ-יאר 2 נילרן אררןס: 28 .װז ,24 811810(818 ,סח1|1* *לע סרײנס סון ײויטן װארם *ון סו, דער ײדישער דיל שפיזן רי פון דעחרעדאקציע אין דעם קיםונדיקן נוםער װעלן געדרוקם?ײן: נןצן ם1יס םון יד.1*ש — *רטיקלען 0ון םלך רןמיםש) א. ק**יזנע אין ג. םײזיל. ײדישע קינםס און קינםסלער אין אןריז — י * ח ק ליכסנשםײן. דןןס סעאסרןלע םןםקװע בריװ <ון ם$סקװע) — י. ס ע ל י ע י ן. פים דעם קוסענדיקן ניםער װעס •*נאנדערנעשיקס װערן אלע אנאנענסן *ון די .ליםערארישע בלעסער״ דןס *װײסזן •וך ״ז ש * ן ק ר י ס ס ן ף׳ וזײסן 65- 128). ס דער באקאנסער אםןדיקאנישער שריטטשטןלװר אין נעלערנ• םןר ארכיבאלד הןניןרםאן האם םארןטנטלןכט א רי ארםלקלןן װןגן בןינאד שאי. הענדןרכאן װןרט באשראכם *לם דע־ בעםםעד קענןר םין שאוןן. אינם אנהױב םין ז־ן ע־שםן א־טיקל .םין ם־ינט בןרנארד שאי׳ שריבט ן־; .ב, שאו רער רינסטןד םן;טש. װעלכן איד קז1! אױםן-לןך און אינןרלןך. כאדאליש און ניםםיק זין אויםןרלעבןם א־ז א; א םנם. זײן הױש איז רעליקאט, װי בל א קינד. זײנע פלבושים זןנען װײך, םריש, נישט אױטטאלנד *ונןקליבן. ןר האט טײנט >.לץ, װאם א ז שםיף און נע*װוננןן, םראק-אנ*ונן, אלץ, װאס איז *ן־י- פאניןל• ןד איז טרײ טון בלןבםן נןװיינה־טן. ער ןסם נ שם קין טליש, םרינקט נישט קין נעשראנקען, װאם אנטהאלטן *לקאהאל, אט־- לו נישט אזעלצן שװאבע. װי טײ און קאװן. ןר רױבןרט נישם, ןר בא- נו*ט זלך קײן םאל נישש פיש ק־ן קללות. זין טאטיליןנלעבן איז דאם גליקלןכםשע, װאט איך קען. נישם נןקיקש אױף זין װל*יק־ם, אויף זין חשק?**וחדזקן, איז בןװנארד שאו ן־נטש אין אטקעטיש שטױןננ. אן אױםערנןװןנלעך נן• פלש טין יננ אין אלט, טין םרילןכקיט און ערנםם. דאם זיסלןבן. דאס ראםאנםישן, דאם םןנפיםןנםאלן איז טרעמד זין םהות*. 0 ןם איז ןישלנןן םראנץ קאטקאם ראםאן .דאם שלאם״. װי באװיסם, איז קאטקא נןשםא־בן נאך אין 1924. זײנן איבערנעבליבענן װןרק נים אי*ט ארױם םאקם בראד. נ1<בן ,םדא*עס• איז אל*ם דערשי- נןן דער *װיטןר ראםאן, *ו װעלכן םאקם בראד האט *ונןנןבן א נאכװארם. אלן *אר 1927 װעט דןרשינען דער לן*טןר דאםאן. - ס שראג איז די שטאם, װאס האט םא-הןלםניםפעסיק די נרןס• םן *אל *יטוננען. אין דן.- שטא די װאם םא־םאנט 750.000 א-נװױנעד איז םוף םונס טאריקן יאר דערשינןן 41 סאנ *ײטונגען, דןרטין דער• שיוןן א״ניקן *װלז דרל םאל טינלעך. ס דןם 19 דןצעםבןר איז אין װין אויםנןדןקם נןװאדן רןר דןנקפאל טונם נןניאלן נןלערנט;, דיבטער אין טדיהײםסקעםטןר, טו! דןם יד ױםף ■א*ןר*לינקןאיס. דער דענקמאל נןםינט זיך אין װינע־ ראםהױז־םאיק נעבן דןם דןנקטאל םק ןרנסט םאך (אױך א יד!) ױכף ■איעד איז נןבױ־ן אץ ץאלין (טשעכין;), ער*ױנן אין נראנ. װ ןר האש אײך באײכם די אוניװןרסיטןם, אלז באריםם געיארן אלם גןניאלער םאסעםאטיקןר, און *די ■רו-נןר *ראשןכאדן האבן *ים *אשםיםט אלם זלעדן אסיםםעגט. •א*ןר ראם אבןר נעפתם דןרםו רןזיננירן, װיל בדי *י װערן דןמאלש אכיסטןנט, האם םען זיך נןםוזם שםדן. ןר האט דןם טאסםן נישם אננןניםןן. נעװאלם האם ער ארין בעםן א־ס אינזשינעיר אין דןר םראנעד באן װןרקדםאכן םיהאם אים אבןר טארשלקט קײן באנאט, װו ןר האט נןשריבן ט־אכםן א־ן טאר׳ קויםם בילןםן. דארט װעים ע- קדאגק טון דןם שלןכםן קליםאט אי, םוז זיך, א קראנקןר. איםקןרן צו ז־נע עלטערן. ער םארט ארלבער קין װלן, װו ער גיש לעקציןם. גלײכצײםיק האם^ןר געשריב; •א*ולע-. װיסנשאטשלעכע א־טיקלעז אץ טארשירןנע דיםשן *יםשײטםן. באלד װערם ע־ באקאנם אלם נעניאלן־ ערט־נדער אולטן נעביט טץ םןכניש םאשינןן־בוי. ע־ טא־ןטנםלעכש א רי װןרק איבןר טעכניק, װעלבע האבן נןםאכט א עטאכע אין דןר װיםנשאטט. ןי־ איז אולך א םענםש טר־נם, א טריהיםם־קןםטער. אין זײנן װןרק ,דאם רעצם *י לעב- אין ■ליכם *ו שםי־עבן׳ אין דןר עיק־ אץ .דל אלנןםינע נערטליבט. םרןם עד ארױם אלם טארש־דיקןד םין די ארעםע אץ שװאכן. ן^ םא־לאננם םץ דעם שםאם, ער זאל אױםהאלםן דל א־עםע אין שװאכן *ץ ןר דראם אז .יןדןר שםאם, אין װעלכן ןס היננןרם אםילי נאר אין בירנןר, האט נישם קין ןקזיםטןנץ־בארןכםיקוננ׳.. דאס בוך איז םין דע־ ןםשרײבלשער *ןנזיר קאנםיסקירם גןװארן, שםןשןר איז םי דעם בוך אראםנענוםןן נןװארן דער םארבאם, װװל •אםערן האם םןן ואטראכם טאױ א... .אוםאויסם*. ■אםער .רןרם בםעם אלננאנ*; איננא■ רלרם, ער װןרם םשיש באםױאכם םאר א םשינןנעם. אלן דער *יט אנטשםין אויך זינן װןרק .ביםםארק אין דעד אנםלםעםלםלזב*, .װןנ[ רעללניע׳ און אנדערן. אם*א*ולןרסשן אלז אבןר געװארן ז־ן ביך ,םאנםאזיןן אינעס רןאליכטןן״. אם דאם ביבל האם נןװןנדןט רל אױ*םןרקזאםקײם •ין דעם בריםןרן עולם אױף ד־ ם גןניאלן דלבסןר. *•אנםאזיען• זענןן א זאםליננ םין קלינן םעשהלעך. נןױאנקןן־שםריבן אץ װןלסע םאםןר שםןלם םאר דןם נאקןםן םענםשן. טיט אלן זינע