Literarishe bleter · 1927-01-14 · 2 (14.1.1927) · p. Seite 34

2 זא לי סער *רישע בלעטער 34 װי א לע5ל פק א קמןנעלע םיט א מיח א שש־קעלע די גרזים 6ון א נריקעלן• זוצט איזט פייזןלע צים קע*ל 6 םיזעלע, אין די מ5ש6ות די שלעצטע, לי בײזע אוםנערע5טע זיכן — — ןיו דעם טיזעלע אן אגועי פאסיק 6ריזעלע: זסוף קיםש) ערשט שפעטעי, זעט א־ר, האט 6ריזעלען געטין בײם הארץ א קיזעלן: — גע-װא —א-ל,ד םײן ט־זעלע! און איזם, זעט א־ר, איז א נ־טערע געשי5םעלע: נ>ן5ן םיזעלע ק$ן םען שױן שםעלן א ליכטעלעז אק ב5לל האט 6ריזעלע א קעפעלע, מײבע ארביװערסיטעטז ײדיש א איו מ• זילבורג גישט שולדיק קעגן דיר׳• איך װײס — זי לײגם, און כ׳גלויב — ס׳איז אמת: מיטן שכל פארנעם איך אויף זיכער, סיםן הארזן — גלויב איך נישט, בש.־ם אופן נישטו׳ דעיצײלנדיק, האט ער זיך ריטמיש צעשאקלם, זומאכנדיק דערבײ די אויגן און אפט מיט א װײכער האגט־באװעגונג בארירט זײן ברוסט בײם הארצן. א שטים האט ער געהאט א דומפע און א געשלאסענע, אבער די װערטער זענען לויםערע און עפעס איז אין זײ געװען פונם קלאנג פון א נאכטיגאל. איך האב מקנא געװען סרוםאװן, —דער םענטש האט װונ• דערלעך אינםערעסאנט דעדצײלט װעגן סיביר, כיװע, בוכארע׳ קאמיש און זײער בײסגדיק װעגן לעבן פון די ארכירײען און אײנמאל האט ער געהײמניספול געזאגט װעגן קײסער אלעק■ םאנדער דעם דריטן: — דער דאזיקער קײסער איז א בריה אין זײן זאך טרוסאװ איז אין מײנע אויגן געװען, װי אײנער פון יענעם םין ,באנדיטןי, װאס װײזן זיך אמיס צום סוף פון ראםאן — אומדערװארט פארן לעזער—םאר גרויםמוטיקע העלדן. אפטמאל אין די שטיקנדיקע זוםער־נעכט, פלעגן זיך די דאזיקע םענטשן אריבערשיפן איבער דער קאזאנקע, און דארט אויף די לאגקעס, אין די קוסשעס, געסדונקען, געגעסי, שמועםנדיק װעגן זײערע עםקים, אבער עפטערס — װעגן דעם קאפפליצירטן םענטשלעכן לעב־, װעגן מאדגעם פלאנסער פ-ן מענםשלעכע בא• צױנגען, באזונדערס פיל װעגן פרויען. װעגן זײ האם מען גע־ רעדט מיט פארביטערונג, םיט צער, אםאל—מיט הארץ און בםעט שטעגדיק מיט א:א געפיל, װי מען װאלם ארײנגעקוקט אין א פינסטערניש, ױאס איז םול מיט שוידערלעכע איבערראשונגען. כ׳האב דורכגעלעבט מיט זײ צװײ דרײ נעכט אונטער א פינסטערן הימל מיט סונקעלע שטערן, אין א שטיקנדיק װאריםען טאל, װאס איז געדיכט באװאקסן מיט קוסטצס פון זאםד־װערבעס. אין דער סינסטעדניש, װאם איז אנגעזאפט מיט פײכטקײט םון דער נאענטער װאלגע, זענען אין אלע זײטן, װי גאלדענע שפינען, געקראכן די םײערלעך פון די םאסטבויס־לאמטערנע־, אין דער םינםטערער מאסע פון דעם בערגיקן ברענ סריםן ארײן פײערדיקע שסיקער און אדערן — דאס לײכטן די םענסטער פו, די טראקטירן און הײזער אין דעם רײכן דארף איםלאן. דומפ קלאפן איבערן װאסער { מאקסים גארקי ◄ 2) ער איז געװען א טאלאנטםולער דערצײלער אוןפלעגטלײכס פארפאסן פאר די פראסטיטוטקעס הארץ׳רירנדיקע לידלעך װעגן צער פון איםגליקלעכער ליבע, זײנע לידער האט מען געזונגען אין אלע שטעס בײ דער װאלגע און—אגב—אים געהערט אויך דאס שטארק פארשפרײם לידל: ארעם בין איך און נישט שײן, אן א קלײד בײם לײב. קײנער װיל נישט אזא םײדל נעמען פאר א װײב... גוט האט זיך צו מיר באצויגן דער טינקעלער פארשוין טרוםאװ, אן אנגעזעענע געשסאלט, אנגעטון װי א פדאנט, מיט פינגער פון א מוזיקאנט. ער האט געהאט א־ן דער אדםיראלטײאי• שער פאדשםאט א קרעמל מיט א שילד פ־ן .א זײגערמאכער״, אבער פארנוםען האס ער דך סיט פאסערײ. — דו, מאקסים, געװײן זיך אקארשט נישס צ־ צו די גנבישע געשעפטלעך — םלעגט ער מיר זאגן, גלעטנדיק מיט חשיבות זײן גראלעכע בארד, פא־זשם-ירנדיק די כיטרע פרעכע אויגן. — איך זע: דײן װעג איז אן אנדערער, רו ביסט א גײס־ טיקער פענטש. — װאס הײםט א גײםטיקער ו — װער ס׳האם אין זיך צו קײן זאך קײן קנאה נישט, בלויז נײגעריקײט... דאס איז געװען נישט ריכטיק בנוגע מיר. כ׳האב דװקא א סך פקנא געװען. אגב, פלעג איך מקנא זײן באשקינען פאר זײן פעיקײט צו רעדן אויף א באזונדערן אופן אין גראמען און מליצה• דיקע אויסדרוקן. איך דערםאן מיך דעם אנהויב פון זײנער א םעשה װעגן א ליבעס׳פאםירונג. אין א נאכם א כמורנער זיץ איך — װי א סאװע אין לאך פון בוים, — אין א מעבלירסן צימער פון א קבצניש שטעטל סװיאזשסקע, און — ס׳איז הארבסט, אקטאבער, עס זיפט א פױל רעגנדל, רער װינט אטעסט, װ־ עס ציט זײן לידל א באל־ידיקטער טאטער, א לידל אן א םוף: א—א—א—או—או—או... ....און אט קוםט זי, א לײבטע, א ראזע, װי א װאלקן בײם וז-אויפגאנג, און אין די אוינן — פאלשע תמיפות םון דער נשמה. ׳ליבער*, — רעדט זי םיט אן ארנטלעכער שטים — ,איך בין