Literarishe bleter · 1927-01-14 · 2 (14.1.1927) · p. Seite 32

ליםערארישע בלעיטער 32 2 זא בערנארד שאו-די פארפאלקאמונג פױ לולאסישד רעאריזם ל■ זשיטניצקי/ד&נזייג ווו ליגס דער היססןרישער *מתז מי הןבן סןק< בארת די םענסשן סון דער 6!ןרג*ננענהײם געדענקס *ון ג;<י7ס? די געגנװ*רם גןנועס זיך גןר םים סרוקענע היססןרישע דן• קומענסן, װ־ *זוי $נער הןנן *ויסגעזען די גע6ילן *ון די םענסשלעכע עמ*6ינדלעכקײם, װןס איז אייםןר די דןק מענסןז אייף די םרןגן א־ז שװער נו ענםםערן, און דערםאר איז די היסםןרישע דר*םע 8 ■רןבלעס, װי יעדער נעשיצסלעכע קונסם. די קל#סיקעד הןןנן געשרינן היסםןרישע דראםען, נצדי *י לעזן ■רןבלעםען $דער 8*רקער#ערן לײדגש*6סן, פאר װעלכע די אײגענע ניים הןם זײ אויסגעדוכס עו זײן ני קלײן. דןס ה ססגרישע װערס ז־$ דער סיםנןל, ם׳םרוװס 68ילו עו 1?*ז יי 8טפ$ם£ער׳ די םיליע, — די נעשםןלםן, װןס זענען ןןבער אין זײעד ת1ך גענוםען געװען א1יסער דער *ייס. שאו לןזם םענםשן 6ון די נײםן םון רויזנקריג אין 8ר8נקרײך ני רעדן *װישן זיך װי *יװיליזירםע איירןןםייער 6ין גװןנעיקםסן יןרהינדערם. זײער אוי68יריגג איז, װי בײ די עכםע אריססן• קראסן 8ון די םןרערנע סאלןנען, — כןסש זײ לענן םיס די אנשויאוגגען םינם ^■נעשס^רב^נעס םיסלאלסער. אוםעסום איז די םארגאנגענהײם 8 ס6ר*החתים און די נענגװארס םארענ• דערס זיך לויס איר נאגריף אין 86רשס8נד. שןיס םענסשן דענקען ןזוי, װי םיר( די הײגסיקע םענסשן, קענען זיך 6ןרשםעלן דןם םיםלאלס^רלעכע 8רס דענ• קען, םיסן אויםנןם, װןס םיר, די הײנסיקע, רעדן םיס דער הײנסמןדישער ש*ר*ך, אין ןס די שסראך םון דעם הײנס גיט־ני רעם היסס$רישן םענסשן 8 זעלבסם86רשםענדלענקײס, װןס שליסם יויס שוין 6ון לכתהילה יעדע פעגלעכקײס סון םענסשן׳גןם. װי שוין נעזןגס, ליגם די היםסןןרישע פיליע נײ שןין אינם נעד8נק7עגן. ש$ו סםיליזירס גישס קײן םענסשן, הוינס אים נישס־יויף א1יף קײן ■עדעסםאל; גרייםע םעשים גײען בײ אים א־ן אײן רײ פים קלײנע מעשים, אין ■ין דעם סאקע נעםם זיך שןץס זעלבסםסארשםענדלעכקײס. זײן ,הײליקע יןהאנע׳ איז 6אר שןין פיל םער, װי 8 היםסןרישע ןנגעלעגנהײם, ער נןהןנדלס דןרם 8( 8לנעפײן*פענםשלעכן און געזעלש68כלעצן ■רןבלעם, װעלכן ער גיס•*' 8 6ןרם, װןם װירקס שסןרקער, װי די ■8• סעסיש-היססןרישע רעםןריק 6ון דל קל8סיקער• — זשאנע ד׳ארק סןרשסײם נישס, װי *זוי *ו םןק 8 חניםה דער *ביעות. זי פןרסרייס 8לץ א1יף זיך זעלנםס אין *וליב דעם װערם ד *עריבן נװישן די רעדער 6ין דער 6ןן• דאלער םלוכה און דעם קלויםסער. דןס קלײגע, יינגע דןרסס• םײדל וןגס ארויס די אריםןקע םענסשן אזעלכע ביסערע אפתן, ןז זײ קעגען דןס םשוס נישס *ןרסרןנן. 8 סעגסש םיס 8 ןגסוישסער דערקעגסעניש, װעלנער פארשסײם דירך דעם ן■• שן*ן סון די םענסשלעכע שװןכקײסן *ו דערגרײכן זײגע *ילן, *ו םןרמירקלעק זײנע אידעןלן, דןרף גןר קײן דיםלןםן• נישם זײן. די קלײנע זשןגע װיל םיס איר אײגענעם קן■ דורבשלןגן דעם םויער. *ולינ איר נןיװער אםונה *1יס זי נישם ד• קונ*יקע *ריקן, װעלצע עס שםעלס א1יף ן שכל, װןס לענס םיס חש*1ן. און ז־ איז נןך גןר גו ױנג און נישס נע• ניג דערסינדעריש *ו רערקענען ןלע שװעריקייסן ןרום איר, (ס*ף אױף ויי■ •8) כים 8 בןזינדערער סשסות און זןצלסכקײס שילרערס שןו ן הי• ססןריש נעשעעניש: ןן ן שום שויר 6ין ■8• ט?ס, |ן ן שום אוי• סערגעװײנלעצן גלןנץ. גײססיקע, םלכים און בצלל ד׳ויכנעשסעלסע פערזענלעצקײסן רעדן בײ איס, װי געױייגלע• כע םענסשן, שםועסן זיך דורך פים ן דרך• סשל, ןנשסןס *ו װ8ר6ן אין דער ליפנן פיט שחןרדן, אין גלאנבן םים םלוצהשע קרוינען אין רעדן םיס םליבה. אין דער ,הײליקער יןהןנע׳ װערס 6ןר• פולקופש דער היססןריע*שידרערער שןו און בכלל א1יך די היססןרישע דרןםע. בערנןרד שןי און ןנןסןל סרןנס וענען נעװען די ערששע, װןס הןבן געװןגס פןרבישסעלן דעם היססןרישן םענסשן אין וזן נעשסןלס, װי ער הןס יויסגעזעען אין זײן דור, זײ הןבן פ ן אים ןװעקגעניםען דעם ■ןסןס סון דער םרןריביע און ד^רװײסערס סון אים ןלץ דןס, װןס די *יים• דיססןנץ חןס ןױם אים ןרוםנעװענס. סןר שןון און 6רןנק איז דער העלר גישס נןר בלויז ן העלד, נןר אויך ן געמײנ• לעכער בשר ורם, װײל די גןנבע םראדיביע פינם העלד בןשס״פ סןקע אין דעם, װןס ער הןס קײנםןל נישס געװןלס זען אין זיך די שמןכקײס 6י( ןן אלסענלעכן פענסשן, נןר הןס זיך שסענדיק געגרויסס און ■ןזירס םים זײן גדולה, םים זײן נתר־ת6ארת. שעקססיר הןס זיך נאנוגס פיס סאעבישישע נארן-סבענעס, בכדי *ו שא6ן ן נלײכנעװיצם בײ יעדן אויסברוך 6ון לײדנ• שן6סן. דןס הןס ןבער נישס געהןלפן און סןקע נסעס 8לע דןזיקע העלרן זעען א1יס, װי םנוװלדיק םיס בײזע *יגגער. דןקעגן שןי שן6ס דעם נלײכגעװיכס אינם םענסשן זעלנסס: זײנע םענםשן זעגען נישם איבריק •ןסןםיש און גישס איבריק לײדנשןצסלעך. די שעקסביר״ענסודןסםן װערן רורך שןי דער• פירס *י ןן ןבסירד, װײל נישם שעקםעיר, נןר גןר שןו איז דער גרויסער םענסשן־געשסןלסלער, שעקססיר סןדפס א1יס די לײדנשןפס, דערלןזס, ןז זײן העלד זןל פון איר ןגגעזעסיקס װערן, לןזס אים אויסלעבן זיך אין דער לײדנשןפס, בשעת בײ שןין איז די לײדנשןפס נןר ןן אינסעגרירנדיקער םײל, ן װיצסיקע ןדער נישס״װיכסיקע, *װישן 8לע ןנדערע אײגנשןססן• דןס הײסס ןבעי נישס, ןז שןו *עשםעםערם זײנע העלק״ — ער *עשסערס נןר דןס ■ןסעסישע און דעם ליגנעדישן העלדן• אידעןל ארים זײ. ןםןל כןוס ןבער שןו אויך איבער רי םןס• אין ,געזןר אין קלעןסןסרע׳ איז *עזןר דער איבערגעלײגסער, *נעניןלער םענסש ןן ן שים שוור 6ון וןסןס, ן םענסש, פין זעלבסספןרשםענדלעכקײס און אײנםןכער נןםירלעכקײס, — *ײםנמײו איז ש1ין בײ אים ןבןר *עזןר, דער פעגםש, *ו• שסןרק א־נערגעסןנס. די אםתע הארפןניע הןס שןו דערנוײכס אץ זײן ,הײליקער יןהןנע׳,