Literarishe bleter · 1927-01-14 · 2 (14.1.1927) · p. Seite 27

27 ליםערארישע בלעטעו־ 2 .זא די װענ װײוער אין ט$ן. געגער אין דעם דעםןלססיקן ײדישן לעבן. 6יל 6ר*בן אין ■רןןבלעםען, װןןס םיר הןבן װעגן זײ געװוסט סין םןןרטיקע, םארענדיקטןי #רסיקלען, באװייזן זיך 6אר אינז אין זײער אורשםרינגלעכן, ,ק1רם ליבירה׳יצישססנד. אין נישס נןר אחד-העם *לײן באװײזס זיך 6ןןד אונז אין 8 נייעם ליכם און אין 6יל נײע שסריכן, א!יך װעגן 8יל צענדליקער ײדישע שרײבער הןבן כיר אין די בריװ זײער אינטערעסאנסן םאסעריאל. דורך די ענס6ערן, װאם װערן גע• נעבן אין אחד־העסם בריװ, װערם םאר אינז זײער א6ס אנטבלעקס נישס נאר דער םשיב, נאר א1יך דער ש1אל. און װען םיר צעגל־דערן און באארבעסן בהדרגה די בריװ לויט די םערזאנען, צו װעםזן די בריװ זענען געשריבן, טרע6ן מיר זיך אן א1יף זייער טרע6לעכע, אינסערעםאנסע נאו אקסעריסטיקעס םון םענסשן, געשטאלםן און װערק. דורך די בריװ, װעלנע צלען זיך, װי געז^גט, 25 יןר, זעען םיר די ענדערונגען, װעלכע זענען םארגעקוםען אין יחד• העםען גו6א• אין די ערשסע י^רן איז ער נאך ױנג, םול םיס פלענער און םערםםעקסיװן, ער איז קאס6ם6ע:ק און 6ול פיס ענערגיע. אין די בריװ פוז די לעצטע י^רן פילן םיר ש1יז וײן פידקײס, דעם עלסער, װ^ס קוםס אן א1יף אים. און ם־ם זײן געװײנלעכער הארבקײס, ק^נםעקװענסקײס שרײבט אחד־העס אין אײנעם 8 בריװ (אין 1916), אז ער גײט ש1ין ארײן אין דער תקו6ה םון ,ליקװיד^ציע׳ םון וײן לעבן. ,אזוי — שרײבס ער—םיס אײן שפרונג איז געקיםען די 8לםקײם. 8 ט^ג פריער ה^ב איך נ^רנישס גע6ילם אין זיך, ^ז איך בין אלס, אין אויף ם^רגן כוןפ איך זיך א1יף-אין דער .לוח׳ ז^נם, #ז איך בין שוין 60 יאר 8לס, און יהידה בן תיםא איפ■ •ג1זר א1יף םיר: ,בן ששים לזקנד,!' (צו זעכציק י^ר װערט מען 8לס). אז די ,ױנגע׳ םלעגן םיר נ^כשרײען ,זקן׳, םלעג איך שפעסן םון זײ און 6ון זײער ױנגשאסט, ^בער איצט, שםיצס זײ אונטער יהודה בן תיםא און איך םוז א1יף זיך ארויפנעםען אס דעם גזר-דיןו...' אין די בריװ געסינען םיר אינסערעםאנטע פרטים װענן אחד העםס לכתחילה גלײכגילסיקער און דערנאך סײנטלעכער ב^ציונג צו ײדיש און א1יך װעגן זײן באצלונג צו 8 ריי יידישע שרײבער. — און װענן דעם — אין קוםענדיקן ארםיקל. די בענדער 8יײן 8רום 8 דריסל םון 8לע נעשריבענע דורך אים בריװ. ציליב סארשײדענע סיב1ת <װי א1יך ציליבן בביד םון ס־ל, װ^ס לעבן נ^ך) ה^ס אחד׳העם 6יל בריװ נישם גע• פונען פסר םעגלעך צו פארעםנסלעכי. חוץ דעם זענען 8לע בריװ ביז 1896, װען אחד־העם ה^ט נ^ך זײנע בריװ נישם ק^פירם, פ^רבליבן אוםבאקאנס. די בריװ זענען געשריבן צו 8 150 ^נגעזעענםםע שרײבער, געלערסע, צי1ניםסן, םאר װעלכע אחד־העפם 8 בריװ, אן ץנװײזוננ, 8 אזהרה, אן עצה ה^ס זײער 6יל באםײם■ און נישס נעקוקס דערייף, װ^ס ער איז געװען שםענדיק שסרענג און הארט אין זײנע באצלונגען <די װארעםע פרײנםלעכקײט םרעםן םיר נ$ר אין בריװ צו אײניקע געצ״לםע םריינם)׳ י8ך ה^בן 8לע זיך םםש ,געקלעפס׳ צו אים און א1יסנעקוקם א1יף זײנם א װ^רם, 8 פײנונג, א1יף זײנע מבינות, ^דער סמיכה. און אם דער ^פשײ 86ר אחד״העםל, דער ט^ן, םים װעלכן אחד־העם רעדם צו אלעםען, איז באמת א װונדערבארער• ערשס דורך די בריװ דזרגײען פיר, װ^ס סאי 8 קאל^סאלע השפעה דער סרוקענער, ניכסערער אחדיהזם ה^ס געהאם א1יף די גדעסםע פערזענלעכקײטן אין זײן ד1ר. און שסענדיק איז ער ם־םן סײסל אין האי-ט און ם־ס א םידת היין *אציט ער יך צו אלטע, עלםערע און ױננע. שםענדיק איז בײ א־ם קל^ר און א1יסגערעכנם דער װייםערער װעג, דער פירנדיקער געיאנק. אחד־העם סרעס שארף אר1יס קעגן האלבע װערסער, קענן אומ• װעגן. 6יל בריװ זענען 8 צוג^ב, א פירוש צו זײנע ארסיקלען, א םין צ1ים, װ^ס צ1יפס 8רום זײנע שםרעננ-לאגישע געיאנקען• אנשןיונגען, װעלגע ער ה^ם םים 8י8 קל^רקײם און עקשנות געלערנט און דערװיזן אין זײנע װןןגיקע בענדער .על פרשת דרכים׳. אחד״העם גו6א איז דער סרײער תלפיד 6ון זיך אלײן, און אין די בריװ זעען מיר ^ס יי ק^נסעקװענםקײם, װאס איז דערפירס נײ אים ביז צו םאסעםססישער פיגקסלעכקײס. אחד״העםס בריװ ס^רם^נן אן אוםגעה1יער װיכסיקן קולםור״ת־סס^רישן םסםעריאל. זײ פירן־אר״ן אין דעם ל6ני• ולפנים נון דער ײדישער נײסםיקער װעלס םון די צװײידרײ צענדלי. י^ר ביז דער װעלם*םלחםה. עם װיקלם זיך סאנאנדער 8 ר־־ך בילד םון דער ײדישער געי8נקען.װעלס. ס׳װערן ב8• יימן ב8צ?ונגען ציוישן שרײבער, װעלכע זענען יאן געװען צײכנונגען פון יצחק ברוינער (ל8ײ) סון דעצשס א־יף ללנקם) 1. װאסןר־םרןנן־, 2. אדם און חות, 3. פא־טיןט 6ון א רננל.