Literarishe bleter · 1927-01-07 · 1 (7.1.1927) · p. Seite 9

9 ליםערוורישע בלזיטער ו זא ► < ײיי״ א. איו מ• זילבורג £ ► מײבע אוביװערםיטעטן > מאקםים גארקי אין א ענג דירהלע םץ אן אײנשטאקיק הויז. אײנזאם איז גע שטאנען דאס הויז אויף א םערגל, אין עק פ.ץ א שםאלער ארע ■ מער גאס, אײן װאנט איז ארויס אויף א פוסטן לײדיקן אפגע• ברענטן פלאץ, װאס איז געװען סארװאקםן מיט טרוקן גראז. צװישן םיסטיקע גרעזער, ביטערע קרײטעכצער, פערדישן שטשאװ אץ קוסטעם, האט זיד דערהויבן אנ׳אלטע ציגעלנע חורבה, אונטער די חורבות — א גרויםער לעלער: דארט האבן געלעבט און אויס געגאנגען הײםלאזע הינט. שטארק אײנגעקריצט אין זגדון האט זיך מיר דער דאזיקער קעלער-אײנער םון םײנע אוניװערסיטעטן די יעװרעאינאװס — א מוסער מיט צװײ זין — ױאבן גע׳ צויגן זײער תיונה ם־ן אן ארעמער פענסיע. שוין אין די ערשטע טעג האב איך באםעדקט, כיש װאס םאר א טראגישן צער די קלײנע גראע אלמנד״ םלעגט קומענדיק םון מארק סאנאנדערלײגן אויפן קיכףטיש אירע קנױת און בלײבן איבער דעם שטײן מיט א םארקנײטשטן שטערן און ברעכן זיך דעם קאפ•. װי אזוי פון די דאזיקע קלײנע שטיקלעך מאגערן פלײש צוצוגרײטן א זאטן גוטן עסן פאר די דרײ געװנטע ױנגען, נישם ארײנרעכנענדיק זיךי געװען איז זי א שװײגנדיקע; אין אירע גראע אויגן איז םארגליװערט געװארן א האסענונגסלאזע, עניװתדיקע״ עקשנות םון א פערד, װאס האט שוין אינגאנצן אויסגענוצט זײנע כחות; — עם שלעפט דאס פערדל דעם װעגל בארג אן־ןיף און פיל0 _ ס׳װעט נישט דערשלעפן, — און שלעפש סארסי. אין א טאג דרײ ארום נאך םײן קוםען, האט זי אײנמאל אין דער סרי, װען די קינדער זענען נאך געשלאםן,' אץ איך האב איר געהאלפן אין קיך רײניקן גרינם, האט זי מיך שטיל און פארזיכטיק א םרעג געטון: — נאך װאס זײט איר געקומען צו םארן? — לערנען זיך אין אוניװערםיטעט. אירע ברעמען האבן זיך א רוק געטון ארויף צוזאמען מיט דער געלער הויט פון ששערן, דערבײ האט זי זיך מיטן מעסער אײנגעשניטן א םינגער אץ, זויגנדיק דאס בלוט, אראפגעראזט זיך אויםן שטול, נאר, תיכף איז זי אוישגעשפרונגען און געזאגס: — א, צום טײװל... נאכדעם װי זי האט ארוםגעװיקלט םיט א נאז־טיכל דעם אײנגעשניטענעם םינגער, האס זי מיך געלויבס: — איר קאנט םײן שײלן קארטאםל. — נו, כ׳זאל נאך דאם נישט קאנעןי און כ׳האב איר דער- צײלט װעגן מײן דינסט אויםן דאמםער. זי האט םיך א םרעג געטון: — איר מײגט, דאם איו גענוג, כדי אנצוקומען אין אוני. װערסיטעט? כ׳האב נאך דעםאלט װײניק םארשטאנען פון הומאר. איך האב אנגענומען איר םראגע סאר ערנסט און דערצײלט איר דעם םדר, װי אזוי כ׳װעל דערגײן צו דעם, עס זאלן זיך םאר םיר עסענען די טירן םון דעם טעמפל םץ װיםנשאםט. זי האט א זיםץ געטאן: — אוי, גיקןןלײ, ניקאלײ... אין דער רגע איז ער,.' א פארשלאםענער, א צעשויבערטער און װי תםיד א פרײלעכער, ארײן אין קיד װאשן. הכלל איך סאר זיך לערנען אין קאזאנער אוניװערסיטעט,— אײן קלײניקײט. דעם געדאנק װעגן אוניװערםיטעט האט מיר ארײנגעגעבן דער גימנאזיםט נ. יעװרעאינאװ, א ליבער בחור, א שײנער פאר• שוין, םיט װײך־גלעסנדיקע אויגן פון א סרוי. געװוינס האט ער אין א בוידעם־שטיבל, אין דעם זעלביקן הויז םיט םיר, ער האט םיך אםט געזען םיט א בוך אין האנט, דאם האט אים פאראינטע׳ רעםירט. מיר האבן זיך באקענט און אינגיכן האט מיר יעװרעאי• נאװ אנגעה־יבן אײנרעדן, אז איך םארםאג ״גאנץ באזונדערע םעאיקײטן צום לערנען*. — איר זענט, װי געיװירן צו דינען דער װיסנשאפש,—האט ער גערעדס, אויםטרײםלענדיק פײן זײן גריװע לאנגע האד. דאמאלסט האב איך נאך נישט געװוםט, אז מ׳קאן דיגען דער װיםנשאפט אפילו אין דער ראל םון א קראליק, און יעװרע״ אינאװ האט םיר אזוי פײן דערװיזן, אז די אוניװערסיטעטן נויטיקן זיך נאר אין אזוינע יונגע״לײט, װי איך בין. ס׳סארשטײט ױך, אז מ׳האט דערבײ מטריח געװען םון קבר מיכאאיל לאמאנאסאװן. יעװרעאינאװ האט געזאגט, אז אין קאזאן װעל איך װוינען בײ אים, אין משך םון הערבםט און װינטער—װעל איך דורכגײן דעם קורס פון גיםנאזיע, װעל דארט אפגעבן ״װעלכע נישט איז עקזאי םענס״, — אזוי האט ער גערעדט: .װעלכע נישט איז״ — אין אוניװערסיטעט װעט מען מיר באשטימען א מלוכהשע סשיפענדיע און אין א יאר פינף ארום װעל איך זײן .א געלערנטער־. אלץ — גאנץ פשוט, װײל יעװרעאינאװ איז אלם געװען 19 יאר און האט געהאס א גוט הארץ. נאך די עקזאםענס איז ער אװעקגעפארן אהײם און אין א װאך צװײ ארום האב איך זיך געלאזט אין װענ ארײן נאך אים. באגלײמנדיק האט םיר די באבע גע׳עצהט: — הערסט — זאלסט נישש בײז זײן אויף מענטשן, ביזט כסדר אגגעשטויםן, געװארן שטרענג און גאוהדיקו ביזט אין דײן זײדן געראסן, — און דער זײדע, — װאם האט ער אויםגעפירט? געלעבס, געלעבס אץ געשסארבן, װי א גאר, דער םארביטערסער אלטער. אײנס זאלסטו געדענקען: נאט משפם גישט די םענטשן, דאס — איז נאר םארן שטן א נחתו נו, זײ געזונט... און װישגדיק סון די צעקנײסשטע באקן די קארגע סרערן, האט זי געזאגט: — מיר װעלן זיך שוין מער נישט זען, װײט װעםטו, אומרו דו, פארםארן, און איך — װעל דערװײל שטארבן... אין דער לעצטער צײט בין איך אװעק פון דער ליבער אלסיטשקער און אפילו זעלטז געזען זי, און דא האב איך פלוצ. לוגג מיט צער דערםילס, אז כ׳װעל שוין םער קײנמאל גישט בא• געגענען קײן םענטשן, װאס זאל םיר זײן אזוי הארציק נאענם און סײער, װי זי. כ׳בין געשטאנען אויםן דעק םון דאםפער און געקוקט, װי זי שםײט ױך דארט בײם ברעג פון האםן און צלםט זיך מיט אײן האנט, און םים דער צװײטער — װישט זי מים א ברעג פון אס• געניצםן שאל איר פנים, אירע טונקעלע אויגן, װןןס לײכטן מיט אוםסארגענגלעכער ליבע צו םענסשן. און אט געפין איך ױך אץ א האלב־טזןטערישעד שס#ט,