Literarishe bleter · 1927-01-07 · 1 (7.1.1927) · p. Seite 8

ליםערארשע בלעםזנר 8 1 זא און קלאנן רושם אין דער ריכשיקער םוה *ר1יס דעם יםת. עס בימיױם זיך * םןנדערין, * גרויסער סיםם, װןם דערהערס איר געװײן. ער ב*6וילס ןסעויםעק די הינריבשונג יון ער הזש 6ין ד*ס;יי ןזנגעהויבן יויםעו6ןרשן עדות ױן ייז דער• גןןנגען דןם נןגק אסת. די ױםשויר 6ון דעם ם*ן ייז *רוים• געקיםעי קלןןר 6*ר דער גינזנער װעלם. די רילע 6ון דער ילםער םושער הוןס נעשסילס י ם*ן, און דאם געװײן און די תסילות היבן נעקענם רירן * םסײן. נישש נ$ר םים א־ר קלינליר יק שןד6ן קװיםש, ניר םיט די הענס און םיט יעדן 6ינגער בןזונדער הןןם זי נע#6דערס גע• רעכשיקײם. יעדער סײל 6ון סנים הים זיך יםוריםדיק סילםי- כיק גענרןוכן. יעדער װינקל סון סנים הןס זיך ינדערש גע•!#פלס. די בלײכע ױיסגעגערסע םיננער יירע ה*ק זיך םס*זם*שיש געביםערם. *זא 6*רענדיקטע א ן םןלקןןפענע נינע• סעכניק איז םםש שװער זיך 6ןך־בושםעלן. דאס איז עכםע כינעזישע קונסס אין 8אר םיר סערזענ• לעך איז דאס נעװען דער שםןןרקםםער םעלןדר*ם§כישער םן• םענס אין דער נןננער םןרשסעל גג. נןר װי ייך הןנ #6ר. שם*נען׳ ה*ם ד*ס סיבליקום געװארם יוי6ן *קס'*ר, װןם האט געשסילם די ר*לע 6ין דעם גרויסן שו6ס׳ װ*ם ה*ס םים זײן סי6<ר חכםה יויסגעדעקט דעם יםת. ער היס זיך ב*װיזן יויף דער בינע שיין *רום עלף * זײגער און אין 6*רלויף 6ון ג*נק םשסט ה*ם ער כסדר געזוכס געלעננהײסן, װי *ו בײםן זײנע קלײדעד. יעדער מןנסל *לײן ם*ר זיך איז געװען * ששיק קונסס. די כינעזישע ק*לירן׳ רוים, גרץ, בלוי מ*נן זיך דורך זײנע קלײדער דורכנעג*סן װי * נעז*נג• זײן אײגענע שסיםע ה*ס מען קוים דערהערס נישס קוקנדיק אויף דעם, װ*ס רער כינעזער זינגס םון ק*ס *יוים ש*רף-שנײדנדיק — נ*ר םען די*ס אים נישס דערהערס. די סויקן ה*בן אים איבער• געפויקס, די ס*בן ח*בן אים איבערגעשריען. די כ־נעזישע בינע 6*רם*גם כםעם נישם קײן אויםשס*• םונג. ד*רםן װו םען ה*ס זיך געהןלםן בלל םר*דיביע׳ װען אין הינסעגרונם איז געהןננען בלויז * 6*רה*ננ םיס *ן אויס• געקרופסן גרינעם ס*סנע ב1ים׳ איז עס נ*סירלעך. ד*ם איז א1יך םר*דיב ע אץ דעם קלןסישן םע*סער ם־ן י*•*[. אין *נדערע סבענעם ח*בן זײ זיך דערװייםערס 6ון אײנענעם םםיל און בינויםנעשלעסש * ביםל דעק*רןב עס. ד*ס איז גן• װען אינג*נבן איבעריק בכלל איז די 6*רענדערונג אויף דער בינע נישם קײן בןדײםנדע. בײײ ששולן׳ * םישל און ד*ס איז *לץ. ב*ד*רף *רײנקוםען * סערז*ן 6ון * העכערן ר*נג, דעקם פען *ריבער די שםולן מיס רויס *דער געל. גײס די סערזאן *װעק׳ קיםם *רויף *ויף דער בינע דער בןדינער א־ן קערם איבער די םיך אויף דער לינקער זײם. דערקענם םען שוין׳ *ז עם װעם *רײנקוםען * סשיסער בשר ורם• דער .כלוםרשם׳ איז דער עיקר אין כינעױשער ם*רשסעלונג. *ין ם*רלויף 6ון בען שעה קען םען זיך בינצװײנען ן]ילו בו דער גרעסטער 6יקביע. *םילו די אוםגעלופערסע םוזיק װערס * שסיק נןסירלעכע *סמ*ס6ערע. געװים װ*לם געװען * סעות בו איננ*רירן ן סך ם*ױ• סיװע עיקרים 0ון כ־נעױשן םע*םער. אין אײנער 6ון די הויסס• עיקרים איז, װ*ס דער כינעזער װ*ר6ס *רוים 6ין דער 6*ר• שסןלינג דעם גןנבן ד*ק*ר*ביע.ב*ל*םס׳ אינסער װעלכן עס זינקס אונזער פערב םעןסער. א ן דעם ה־נזיכס קען פען זײ םקנא זײן. װײל זײ לןק םיל םער איבער 6*ר דעם בוש1י$רס ם*נס*ױע. װי ד*ס װערס געסין בײ אינז. און װער זןנס נןך בײ אונז — אין אונזער ײדישן סעןםערו די הןנדליננ גוםא בןשםײש 6ון * װעלש םים קינדעישע ק*נ6ליקסן׳ זיםע םאר*רן. די םלחםה םין רשע םיסן בדיק, די םןלםשקײם 6ון * נסריגןנס און׳ װי בום ס1ף שװיםש *װ ף די גערעכסןקײם װי ב1יםל א1יש, װ*סער. אין סןרלויף 6ון דער 6*רשסעלוננ 6ירם םען דורך 6*ר די א1יגן * ש־ין בי״ל כ־נע• זישע עסיק: םען סײניקס די 6*־םשסשעסע. םען רײסש םון זײ שסיקער. םען שנײרם אברים א.ין פען ה*קם קעס. דעם גע• קעססן םוש םען ן בר׳ק םיםן 6 ס א־ן הינסן און ער װערם בוריק לעבעריק, הײבס זיך א1יף און גײס *רןס סון דער בי• נע. דװקא אין דןם ב*װײזן זײ *זויםיל רעןליזם, ױן אםת• דיק געםריי קוםש *רוים די כינעזישע ברוסןליסעס םפש עס װיל זיך ל1י6ן 6ון סעןסער. דער .שטערן׳ בװישן די *קין• רען סןרגעםש דעם אויבנןן און לןזם זיך נישס פןרסושירן םון *נסןםבל. װען ער איז ױיף דער בינע׳ דעםןלס געהער די בינע בו אים. דער שסערן #6ררוקם אין די װינקלען די קלענערע ןקםיןרן עם װײסש ד#ש סוגליקום, װיפיל דער גרוי• םער *קשיןר *ןרדינס * מ#ן און נןך זײנע פןרדינסםן ש*בם םען א־ם. אין דער בײש, װ#ש דע־ *נסאםבל שסילס רעאלים• םיש, נןכודאל ססיש׳ קופם *וײן דער ד,1י*ס<ה<לד סיס דעם נרויםן פןםןס פים דער פןזע פון * נן-עדן 16יגל. װיפיל םןל ער קריגם נ#ר די געלענגהײם בו בײםן די קלײדער, סום ער עס. ער ק םם שיין #ו1י *נגעםון אויף דער בינע׳ *ז ער בןדארף נ*ר *ר#סװ#רםן פון זיך דעם אויבערשםן שײנעם ם#נכל און עס בןװײזם זיך דןר אונסערשסער, נ#ך * 6יל שענערער. בײסנװײז קוםען די ארויסהעלפער און סוען איבער און עס קען געדויערן בװאנביק םינום בלויז די סראבעדורל פון איבער• םון זיך. די כינעזער ם#רם#גן * ה1יך *נסװיקלסן געשם*ק 6*ר קןליר. און א1יב עם װ#לם זיך הןנדלען בו קוםין אין םע*סער זען דעם בענסרןלן *קםיןר אין זײנע שיינע קלײרער״ זײנע בוגעםר*כסע סןזען, װ#לס םען א6שר *נדערש גןד#ר6ס ב#םר*כםן םעןסער. נןר * לעבן לאננ *סבוזיבן אין םע#סער בוליב דעם איז נישס גענוג. דער קןםיקער האם זײן *ל*ץ א1יף דער בינע. ער םל#נ• סערם זיך דורך דער נ#נבער פןרששעלונג און דערלןזס נישס׳ *ז ד#ם סובליקום ז#ל׳ חלילה, *רײנואלן בי6יל אין םיה׳שחורה• דער קאםיקער ם*כם קןזשעלקעס, װי עס *ירם זיך איבער ג*ר דער װעלס. אין לויף סיץ דער פןרשסעליננ, םון װעלכער איך רעד א־בםער, ה#ס םען בןװיזן װי *זוי * נרןבער יינג, נ#ר גוםער םענםש, ה#ם נענוםען * שײן םײדל #6ר * װײב יי1 װי יי איז נישם געװען םרײ בו אים. זי ה#ס םיס איר געליבסן אינסריגןנם #*נערעדם בו םןיפירן בײנןכש זײן װײב בו זיך אץ שםיב *רײן׳ זי דערחןרנענען. *סדיוקן דעם ק#ס און ם*ר• נעםען םיס זיך און איבערלןזן א1 פן *ל#ץ נ#ר דעם קערסער *ן ן קןס. א1יף *זן *61ן װעם םען דעם ם1יסן נישס דערקע• נען׳ םען װעס םײנען״ *ז זי׳ ד־ פןלםשע 6ר1י׳ איז דערהרגעס געװןרן 6ון איר ברום*לן ם#ן׳ ד#ש הןס זי *סנעםין אין *נסלן&ן גןװןין םים איר נעליבסן• די רביחה איז ױיםגערעקש געװןרן. איר גוסהןרביקן םןן *רעסםירם. אין נעריכס הןם פען א־ם ןז1י לןנג נעפײניקס, בױ ער ה#ס ש1ץ גישס גן■ קענס זײנע לײדן איבערםרןגן אין םוזה נעװען, ןז ער ה#ס זײן װײב דערהרגעס. פען הןס אים ש*רפש*ס בום ס1יס. אין איינעם םים *נדערע פןרםשססע פירס םען אים און בײם זײס די הענקערם םיס בלויזע שװערק דעם ק#ס אים *ר#*בוה*קן׳ *לץ װ#לס געגןנגען כשורה, װען נישש זײן *לסע םוסער׳ װןס גלויבס אין דער *רנסלעכקײס 6ון איר זון• איר װײנען