Literarishe bleter · 1927-01-07 · 1 (7.1.1927) · p. Seite 5

5 ליטער*ר?שע בלעםער ו זא דעי• ײדישער שרי6םעטעלער הו>ט אלע טענלעבק״יטן *ו קוםען אק כארירוננ אײך םים דער נישט־ײדישער גאם. עם טיעטן איוים יידישע און רוםישע שרל6טשטעלער *וזסמען. מענ; ײדישע ליםעראטור לײענם םען אין רי הײצשול,׳. שלום׳־עליכםם 10־םער יארצײט איז נעג-יערט נעװ$רן אין נאנזן לאנד. ם׳איז נעװעזן וז םםני6עםם8זיע אין נײיםן םיזםשםוזב. ײרישע ריישער באקוםען סטיפענריעם 6ון דער וענירוננ. נאך װיםרום- לאנד זאל איזט אױך אוקראינע באשטיםען >) םטיפעידיע פיזר 8 ײרישן דיצטער. רער עלטערער שרי6ששטעלער יבנה״ז באקוםט אויך א שטיזוע 6ון דער רענירוננ. עקאואטיש לעבט זיך דעם שרי6טשטעלער בעפער װי אין אנדערע לענדער. 6אר 8 בויגן זניןלט טען 100 רובל (50 ראלאר). ט׳ארבעט פארן טעאטער׳ בײ איבערזעזנוננען. 1י א־ז כ-אראן אץ ראטנצארבאנד א שלעצטע באזנױנג זנום ײרישן שא5ן א־יפער ראטנפארבאנדז םידארף אפטיילן דל ליםעראטן 6ון די ליטערארישע 6י־ רער, דזןם רוב ליטעי־אטן פערוענלעך האכן א נינםטיקע בא־ זנױנג זנו יערער ליטערא־ שער ערש״נוננ. נישט אזוי איז מיט א םײל פאליםיש־ליטערארישע 6ירער. זײ פארשפרײטן א חשד זוי אלין, װאם שטאטט 6י! איי=ל8גד, נאטראכטנריק עם 6אר 6רעםדע פראדוקציע. איבערהייפט װאר8ט םען פ$ר אויבלאנד, אז ם׳שרײבט זנו־נריננ און א סך. בשעת אין רוםלאנר שרײבט םען װינזלק און — שװער. אבער די *װײ מעלות ״װינציק׳ און ,שװער״ אלײן זענען ראך נישט אלץ ם׳הןןט נעטראפן, אז בעת די.ליט. בלעטער״ הזןןבן איבער• געדרוקט לירער 6ון עםלעכע ריכטער׳ ה$בן די םחנרים נעטוזם ארײנשיקן א בײװל םיט א פ־ןוטעםט. דעיבײ האבן א טײל 6ון זײ אץ א פריװאטן נעשםרעך שפעסער געזוןןנט. אז זײ זענען סון אזא איבערדרוקן נאר זיופרלרן. נאטירלעך, בײ אזעלצע 6אראורטײלן איז דערװײל שװער זנו רעדן װענן דער קינםטלעײשער 86רשטענדיקוננ ץװישן דל שרײבער 6ון ר. 6. און 6ון אנדערע לענדער. דאם װעם זלף ענדערן• — אין װאם העיט זיך בנלל אין רוםלאנדז - נישט אין א ללטערארישן זשורנאל איז זןויט *ו באהאנדלען איא ברײטע 6ראגע. איך װעל װענן דעם באזונדערם שרײבן בקיגור קען איך אײך זאנן, או 6ץ אײן זײם רי ײדלשע קאלאניזאזיע, װאם אנטװלקלט זלך א־ן א גרויסן םלוכה־םאםשטאב און 6ון דער צװײםער זײם - דאם אר;בער6ירן די ײרן אין דער אינדוםטריע זענען א גיויםע היםםארישע װענרוגנ אין לעבן פון ײרישן פאלק, אין פארלויף 6ון נעזוײלטע יארן װעט ז־ך געװים ענדערן *ום נוטן די פיזיאנאםיע 6ץ רי דרײ טיליאן ײרן אלן ראטנ6אינאנר. ױד־בית פרן דער רעדאקציע אין קוםענדיקן נוםער ױעס בװישן אנדןרן זײן געדרוקס: ד. כשארנים ארםיקל־״די ײדישע ליסעראטור אין ר*םנ• םארבאנד/ וו$ס איז עוליב םאנגל אין ןרס נישם *וײן אין הײגםיקן נוםער. סשה ברןדערזןןנס 8 ליד .קןגן דעם, זזןס איר זןןגס׳. דער הםשך פין םאקסים גארקים ,םײנע אוניװערסיסעסן׳. בילדער 6ון י ג ח ק נ ר 1 י נ ע ר. װעגן דער ײדישער גיםנאזיע אין װארשע. דער קוםענדיקער נוםער װעס הןלםן 20 זײטן. ײדישע נעריצטן, אויםפארשוננם־אםםן. אין רער םרא6עסיאגעלער באװענוננ, װו די םערהײט ארבעםער זענען ײדן, װערט אפטםאל םים גװאננ איבע־נעםירט די ארבעט א־ן ײדיש. ײרן װאלםן װי די אוק־אלנער, נעקענם םים גװאנג אײנ6ירן רי ײדישע שפראך פאר אלע ײריפע קינדןר. םזד דער רענירוננ װאלם נלשט נעװען קײ1 םניןה. נאר די ײדישן שול־םוער האלטן גישט פון קײן זוװאנג• םיםםעם. די שללער צון די ירישע םעצניקוםס, אויך 6ון אנרערע אנשטאלטן באקוםען םםיפענריעם. דאך םערקט ז־ך א םאדנע ערשײנוננ: בי טײל פון די ײר ש־קאםונ־םטישע קילזן ציםערם טןן שטארק פא־ן װא־ט ײרישיזם. ײדיש־זם איו א זידל* װאו־ם. בײ יעדע םאל דערםאנען װןנן ײריש) נים ם?1 יי: ,נאטירלעך איז עם נ־שט קײן פ־ינציפיעלן פראנ? א. א• ײי' ם׳האט שטארק םורא צו םאצן פון ײריש א 6עט־ש. נאר אין דןר זעלבער צײט םערקט זיך נײ ם״ל ײדישע פירןר א נײנוננ צו םאצן א פעם־ש 6ון רום־ש, םען רעדם רוביש צװישן זיך, צ> טש ם׳קןן ז־ער נוט ײריש. אזוי׳ א שמיינער, האט ם ן ר ע ז ש י ן, א נעװעזענער ײדישער לןרער, נעפ־רם דל ןרשטן טעג דעם 6ארזיץ אױפן ציזאםענ6אר פון .נעזןרד*. אץ רוםיש. אזעלצן ןרמ יניננען האב איך געוען א םך. ראם װירקט אױף דןר גאם, זי זאל באקוטען טןר ררך־ארץ צו רום־ש װל צו ײדיש. אין אטײל שםעם, ק־עװ א. א״ װו בײ דער קולבור־ארבןט שטײען םןנטשן נאך ם־ט אלםער ליבן צום .ײדיש־זם׳, איז טאקן ײריש רי הערשגרע שפראך אץ אלע ײדישן אנשםאלטן, קלובן א א. אבןר פונקם װי ם׳הןזט געםוזט נאנקראטירן ר־ םארע 6ון אםיםילאזיע, װאם האם ייך געהאט געםןרקט א־ן די יארן 1921 — 1920 בי א םײל ײדישע קאם ניםטן, אזוי װעט או־ך איצט םוזן באנקראטירן אט רי נלײצנילםיקע באציוננ צו ײריש. װען די באצלוננ צו ײריש װאלמ שוין א־צט נעװעזן בײ אלע ײרישע אנפ־רער, אץ זײן־ בױאוננם־א־נעש, נישט נאר א 6ראגן 6ץ קאפ. נאר אויך פץ נןפיל׳ װל ם׳איז בײ די אוקראלנער, װײסרוםן א א. װ״ װאלט םלט ײדלש א םך בעםןר נעהאלםן װל אלצט. אנער דאם װעט זיך םוזן ענרערן. 4״— װל אזױ זעען־אוים אלן רוםלאנר דל ײד. ליםערארלשע גױפלרוננןןז ם׳זענען פאראן עטלעכע גרופןם: מאםקװןר נרופע, אונטער רער נײםםלקןר אנםירונג 6ון ליטװאקאװן. כאיקאװער נרופע בײם ושורנאל .רויםע װעלם'. 6אראן א םינםקער נרופע א. א װ. דל גו־ופן צװישן דך, קען םען זאגן, שײדן זיך אין תיך טיט נארנישם אונטער• ם׳קוםט אױם, אז רי זןלבע םענטשן שיײבן דא אץ אויך דארטן. און כאםש טײל געהןרן אפיזיןל זו װאפפ. (װםיע ראםיםקאי אםאציאצי פראלעטארםקיך פיםאטעליעי) אץ םאפפ (טאםקװער אםאציאציע פיאלןט. שרײבער) אונטערשירן זײ ויך א־ן תיך נישט אונטןר םיט קק שום זאך, אויםער טיט רײן־פערזןנלעך״קינםטלערישן טעלות אדער חםרונות. און מארנע: םאסקװע 6ירט אפילו םחלוקת ם־ם םינםק, כארקאיי און קיעײ• זױער אן אננעזעןנןר בח אין רער ײדישער פאןזיע אין ר. 6. איז דןר ריבםער ע. פיניננערנ. אפיציןלן פאעטן זןנען כאריק און פעפןר. ק״ן נײע װעגן םערקן דך נישט. אבןר משריבט פא־שטענרלעך, פשיט און ם׳נײט אײף די װענן 6ון דער אלםןר נוטער ײדלשער דיצטוננ. די פראזע איז םערםטנם נאך אלץ סקיצנהא6ט, אנ6אננעריש. קײן גרױםע ארנעטן זעט םען נישט לעת־עתה. — װאם 6ארע םעגלעצקײטן האם אין ר. פ. דער ײרי״ שער שריפטשטעלערז