Literarishe bleter · 1927-01-07 · 1 (7.1.1927) · p. Seite 3

3 ליםערזרישע בלעםער 1 זא זעלבסטמן}רד דער ײדיש־רוםישער שוײגער אנדרײ כאבאל, די לעצנע טעג איז אנגעקופען די ידיעה תעגן טויט פ־ן באװוסשן דענקער און שריםסשטעלעד אחדיהעם. דאם זענען די פרײדן און לײדן אין אונזער ליטערארישער װעלט פאר דעם םארגאנגענעם יאר. | אשר גינזבערג (אחד-העם) | םון תליאביב איז וןנגעקוםען די םרייעריקע ידיעה, אז אין עלםער פון 71 י$ר איז דןןרס געשסןרב; דער באװוססער דענקער און שריםסשטעלער א ח ד ■ ה ע ם (ישר גינצבערנ). אין ל1יף 8ון דםלענע צענרליק יןןר איז ער געשםןןנען אין דער *ויבן• אן םון דעם ײדישן נאציןןנאלן געיאנק. אשר גינזבערג איז נעביירן אין סקװירע אין יןר 56(*1. זײן ערשכן *רםיקל האם ער געדרוקם אין (188 (צו 33 יאר) אין ,המליץ׳ ,לא זו הדרן׳ ש1ין דןןרס הןןס ער קלןןר פןרמולירס זײנע ןןנע1ױנגען א ן אידעען. םין דןןן אן הןס ער דך ןןםגעריפן א1יף יעדנר ער• שײנונג אין ײדישן נאצ ןןנןןלן געזעלשאםטלעכן לעבן. ער הןןס םארמןגס 8 גלענצנדן םסיל און פיש 6 בןזונדערער פשסית, װןס איז דערהויבן ביז צ• קלןםישקײס, האט ער א1יסגעדר קם זײנע געדאנקען אין זײנע ארסיקלען, ער איז געװען דער סעןן• רעסיקער. *אנרינדער 6ונם גײםסיקן צייניזפ, און םים 8 װונדער• בגר״ר א1יםג^הוןלםנק"ם הןס ער געפרײדיקם וײן ה1יגס■ א דעןל, דעפ ,מרכז רוח.י'. אין די ס2-ס; ין.ר ביז דער װעלס פלחמה איז ער געװןן 6ון די צענזראלססע םינורן אין דעם צ וניסםיש נאי'818לן לאג ר, אזן צ זײנער 8 פײנוננ הןבן ז־ך א6-1םערקוןןם צוגעהערם 8לע, סוײע תלמױים א ן שאר6ע קעננער. זײנע 4 בענר ,על פרשת ררכים׳ איז פון די גײםט• רײכסוזע װעדק אין ד,ר העברןזשער ליסעראטור. די לעצשע צױיי יאר זענען ערשינען 6 בענדער נון אחד-העםס בריװ, — 687! בריװ צו העכער 300 ײדישע געלערסע, שרײבער, ציוניס, טישע ם־רער א. *1. די בריװ פארמאגן 8 קןלץםאין קולסור• היסראײשן װערד. . ד־ לעצסע יא-ן איז אחר-העם קיאנק נעװזן, ער הןם שסאיק געלינן םון קןם װײטןג. תנצניה.1 עס איז דערשינען דער ערשטער נוםער םזן אילוסטרירטן װעלט־שפיגל װאכננלאט פאר אל־־יע פרײז נראשן אבאניגפענס-םרייז-ז ור א חודש. אדרןם םאר גןלט: ■. ק א, קןןנםא נ׳ 557 שין דעדאקצין ,הינט׳ אדדעם םא־ ב־ווו; .הײנפ*, זא-שע כלאדגן 8. םא-ן ,־ון* פ.?6ינל*_ בױװ פון אסתר רחל קאמינםקי מיט דערקלערועען און פארװארט םץ מארק טירהאװ ערשײנט אינגיכז אין םארלאג ב• ה לעצקיז װערק מיט א פאליטיש״געזעלשאפטלעכן אינהאלט זענע, זרויס זײער װײניק. עס איז צו דערםאנען פרצעס איבערגעדר-קמע - אין נײן װינקעלע און שסעט און שטעטלעך. פױזנערכ-פלכות הנ; ח, פראפ. ב. ברוצקוס—ײדישע לאנדװירט■ שאפט אין מערב-אײראפע, בן־צױן תיבינשטײן — די נאציאנאלע סראגע אין אוקראינע און איר לעזונג, ד׳ר י. שאצקי—די געשיכטע פון דער ײדישער קאלאניזאציע אין רוסלאנד, די עקןןנאמישע לאגע פ.ץ די ײדן אין פוילן און די ײדישע קאאפעראציע א. אנד.;ײער שלעכט האלטן פיר מיט ל ע ר נ ב י כ ע ר און קינדער און ױגגט־ליטעראטוראין ־אטנסארבאנד זענען דערשינען א רײ נײע לערנביכער און אויך םיל קינדער■ ביכלעך. אויך אין אפעריקע דערשײנען לערנביכער יזון קינדער• ליסעראטוך. בײ אונז איז די לאגע פיל ערגער. םאריקן יאר זענען דערשינען עטלעכע געצײלטע ביכער; קאזשדאן־פאט—מײן בוך און ציפע כרעס—מײן ביכל און א קלײן ביכל אנשוילעך רעכנבוך פון א. ג־רין. ם׳זענען באנײט געװארן איצט אלס .!ידש־זשורנאל) גרינינקע בוימעלעך, דערוױיל זײער מאגערע ד.עפסלעך, דורך ש. באסטאמסקי זענען ארויסגעגעבן עטלעכע קינדער און ױגנט־ביכלעך. אין אמעריקע האט מען ארויסגעגעבן א ביכל-50 לידער פון אברהם רײזען פאר קינדער א. א. איצט האט די לערער-קאנפערענץ אין װארשע אנגענ־םען א רײ באשלוסן װגען קינדער און ױגנט■ ליטעראטור; אסשר װעט עס א שטויס טון די פארלאגן אומצוקערן זיך ארויםצוגעבן םאר קינדער און ױגנט לײען און לערן־שטאף. די צ. י. ש. א. האט באדארפט גאר ערנסט זיך פארנעםען דערםיט, קימען אין פארבױדונג מיט אפעריקע, לעטלאנד, רומעניע, ליטע און אריץ אין קאנטאקט מיט די גרעסערע ײדישע סארלעגער. מען דארף אונטערשטרײכן, אז אזא פין שטילשטאנד אויפן געביט פון לײען און לערן־ליטעראטור פאר קינדער דויערט שוין א 3—4 יאר. ו א מ ל ב י כ ע ר זענען פאריקן יאר ארויס אין פאריו ״לי■ טערארישע רעװי״, אין נױ־יארק - .שריפטן/ אין קיעװ ,א־קיא• ינע״, אין װארשע ,װארשעװער שריפטן״. אין אט די דאמלביכער האבן אנטײל גענומען דאס רוב ײדישע דיבטער און בעלעטריסטן. צי האבן די זאםלביכער א גרויסן ליסעראריש׳קינסטלערישן װערט — איז שוין אן אנדער םראגע. ם׳איז װערט צו דערמאנען דעם ליטערארישן קאנקורס, װאס דער נױ־יארקער״טאג״ האט באשטיםט. די ברעמיעס האבן באקי. מען אונזערע װארשעהער יעקב פאט און דוד מיצמאכער. אין 1925 האט אנגעהױבן צו עושײנען בײ דער ״פרײהײש״ א גײער חודש־זשורנאל ״דער האכער־. די שיקאגער .קולטיר״ (ערשינען א 20 נימערן) האט זיך אפגעשטעלט. אין ני־־יארק ער. שײנט זינט 5 חדשים א פײנעד חודש-זשרורנאל ״אויבקיפ״, און ״די צוקינפט״ װ.־ ם׳ארבעטן די אנגעזעענסטע ײדישע שרײבער פון גאר דער װעלס (אויםער ראטנסארבאנד). מיר האבן אין 1926 געהאט ליטערארישע פײעױנגע,־: 50 יאריקער ױבילײ סונם אויפקופען פונם נ־יעם ײדישן טעאטער דורך א. גאלדפאדן, סנ־טער יארצײט פון שלום״עליכם, ס7״טער געבוירן־טאג פון מארים װינטשעװסקי, 10>טער יארצײט םון שמעון פרוג, 50<טער געבוירן-טאג פץ אברהם רײזען, 50*טער געבוירן• טאג םון יעקב לעשטשינסקי, סל־טער געבוירן־טאג פון אחד. העם, 70־מער געבוירן־טאג פון יפנה״ז. אין 1926 האבן מיר געהאמ גרויסע ליטערארישע אבדות: ם׳זענען געשטארבן ישראל זאנגװיל, ױיסף זעװין (תשר׳ק), יעקב בן יעקב, פראפ געצל זעליקאװיטש, דער׳ ביבליאגראף זכריה פישםאן, דער היסטאריקער פין לובלין שלםה ברוך ניםנבוים, דער ײנגער דיכטער ראיבן לודװיג, אץ ראטנפארבאנד איז באגאנען