Literarishe bleter · 1926-12-31 · 139 (31.12.1926) · p. Seite 886

#\ זא ליסונוווי*ז נלןסז ו 886 ידקב פאטם ״אײ גאלדו לאנד״ איז װ. י. ה. ט. נןך םער ױבליגיםשיק איז ר$ אץ זיזײסן ןקס. ד? 6*לן ב*8ליגלםע װערסער, װ*ם קןנען .נעםען/ געשעלן, באגײםםערן, ןבער — א1יך *ויפרענן• אין דעם!*גײסםערסן שפילן נין זינםוגם סורקאװ, א־ן דער אײגענער פןרבלענדסקיים 6 נס סיפ, װןם ז. םירקןװ שאתם, װערן םיר פארכאפס פץ די אפנעהןןקסע פיסינג-6ראזן. ױען פען הערס זײ 6ין א רעדנער, װןלםן זײ נעגרילבס דעם אייער, אין דןן, 6ין דעם העל• באלויכטענעם אין באששראלסן גןזיכם, *אלן זײ, ך• װערםער, פײשע, םינםערע, לינםיקע, מאס בלע דן א ן םען נלויבם אין דער השפ.די, װזןס דער ער (מער איז ער 6ןרסז) הןס אויף די זןלע קלײנששעםלדיקע יידן. א ן נריןד אץ דעם העלן שיין פון דעם סןןדנעם *װײפן אקש <ד§ זענען א1יך די פײנע דעקןראביעס סין ם*נע קאץ אבסםיאקס אין ןן כןראקטער), בײ דעם װןרםנר-געראנגל פין דן םים די ײרן סײלן זיך אוים קלארערע נעשסאלסן, װעלכע זענען א נם ערשםן אקס םשישסש. דער ד ר י ם ע ר *קס איז א סין 6ינ*ל. בװישן די ערשטע ב װ ײ *קטן און דעם דריסן אױ דן * ה 1 ס ק פין םיל י*רן. םענסשן זענען שםארק גע,לסערס, פיל זענען אויס• געשםןרבן. און ד* זענען װידערארןל — עאיזןדן, פראגםענםן, *ן א 8ריער אק *ן * דערנןך. די קלײנע עפיזןןדן זענען שס*רק צעבויגן. ס׳איז נ$ך םער נישם קל*ר דער ג*ג*ער ענין םיטן ,נ*לין ל*נו'. קופט אײנער גוריק םון מיכן װענ, משה יהודה דער שוייבער (ם. ליפםאן) און דערבײלם, אז םען ביאנדזשעם, פען הוננערם. דןס שםעסל איז דערװײל געבליבן נ$ר מים זסנים, עובי־בסלם א ן םעוגעים. די ל ע * ט ע . עם װערם םינםסער, * גערויש, זזורבן• אין פון װײטן—8 הערלעך, באשסראלםע שיף, — זי םירם די נלויביקע, די ױנגערע בום גןלדן לאנד. נאנגע נעשסאלסן זענען ד* אין דער פי,סע: איביקל קלעזםער (אין דער שײנער א1י6סירונג 6ון ד, לעדערםאן). דעי שנײדער (אין פשסותדיקן, אויפריכסיקן שפ־לן פין דןפנ). אין בתײסן אקס איז ד* ן פאר״זיך םעעגקע פין דעס *רוש וװידער• *םאל * םין חנן פין ,יביק׳), װאס עס שפילס םיס ה*רץ מ. פעלמאן. די קלענערע עפיזןדישע ראלן שפילן גלאסיק אין לײסיש פרידע לוריע־שפיגעל, י. הירש6עלד, בירגבוים א. א. אין דריטן אקט איז דא * פײנער זקנותיםאנץ (אראנזשירם דורך אידא קאםינםקי). ער איז נום ארײנגעם־אכסן אין דער אקגיע. א1יף דער פרעסיערע האבן זיך די װײבער נאך נישם גיס ,עינויםגעםאנבם׳. די םוזיק (בןארבעס דירך ױסף קאסינסקי) באפארבס די שםיל, גיס-בו שםיםונג, בןנײםסערינג, יום-כיב• דיקײט, איבערהויסס — אין דריםן אקם. זיגםונס םורקאװ דער רעזשיםער האס ארײנגעלייגם אין דער םיעםע לנבן, באגײססערונג, אײנפאלן אין סאלענם. םאנע קאבס דעקןראביעס זענען אינסעועסאנס אין ערשסן און דריטן אקס. די שיף אין דער םערסםעקסיװ—איבערראשס. אויף דער םרעםיערע האס ס;ן זי געװיזן נאר אויף אײן רגע, ס׳האם נישס באיײזן זי גיס אנבוקוקן• אץ אלגעםײן איז .אין גאלזץ לאנד״ א 6רישע, לעבעדי• קע זאך א1יף דער בינע, און ס׳לוינם עם גי זען און ם׳האס הנאה אין נחת״רוח פינם זען. און דאס איז דאך דער עיקר בײ א סעאסער״שסיק] נ. מײזיל אין גןלדן ל&נד, — * פ^לקסעייל אץ 3 *קסן סיץ יעקב 9*ס, רעזשי — זיגםונם םורקןװ, דעקןראגיעס — מאנע קאץ, מחיק בןןרבעם-ױםף קןםינםקי. װןרשעװער ײדי^ער קונסס-טעןטער— װ. י. ק. ס.״ לײסונג — אידן קןסינסקי אין זיגמונס סוירקןװ די סיעםע, $דער ריכסיקער — דןס ש * י ל איז ב*נץ 6ײן 6ארטראכס, אבער 6־ל שװאכער א 1 י ם ג ע ם י ר ס <דורכן םחנס. עס איז א קאנװע ב י א שיםערע, םין װעלכער ס׳לאזם זין אר1יסגיען 6אדעם נאך םאדעם, אדער ארײנװעבן נײע און נייע 6עדעם, ם׳זאל גאינישם שאםן דער גאנבקײם. ם׳זענען אין דעם שם-ל נעגעבן םיל אײנגלנע םראגמענסן, עם־וארן, סבענקעס (אינערהויםס אץ עושסן אקס), װאס זענען װײגיק געבינדן אייגס בים אנרערן, און דער עיקר — אן א םוקרם וסאוחר. עס איז א סין ם א ם ן אקביע, װאס װעוס דאך אױסגעםירם ב י ח י ד ו ת, יעדער אײנער פין זײן װינקל און פאר זיך. דאם איז אײנער םון די װיכשיקססע פעלערן םין דער םיעםע. און דער בװײםןר חשר1ן — ד־ בכיװנדיקע א1ים• געסראכםקײס םונם הויפס-םהות 6ון דער פיעסע, םון איר עגם• נערװ, — 6 נם ,נאלין לאנד׳, םיס א־ר סר1יםער*קעםפער• פ-עדיקער. סיםבאל דארף א1יך זיין רעאל אץ זיין נישם• רעאלקײם. רעאל און םארגאנביז א־ן זײן איבער־רעאלקײס. און אם, — דער עיקר׳סיםבאל אין דער םיעםע איז ב ו בעפיאסן׳ ב ו םאנאנדערנעבוינן, אן אײנענע גרענעבן און געזעבן. שאפן א פיעםע םיט דעם הויפם־נעשםאלם, ױאם זאל זײן, װי דער מן םון םדבר, װאם יעדער אײנער זאל קןנען ארײנלײגן אין אים א באזונדער סןס, — שא6ן םיס אם דעם לכתחלהדיקן םײן, — הײםס װײניק שאםן, הײסס נישט-דערשאםן. י ע נ ץ לאגד, וואס דן אלײן רושס עס יעדעם םאל אן םיט אן אנדער נאםען, בלײבס סאקע םאר אלעםען א םרעםדע זאך, א קינץ-שסיק. די םיעסע האם גרויםע חםר1נות, אנער זי אינסריגירם, אינסערעסירם אין ערם/רװײז װארעםס זי 6ין דער בינע אראם און נע6עלם, געםעלם ערסערװײז אםילו זײער שסארק. אינם ע ר ש ט ן אקס װערם באװיזן דאס גוםסדיקע ײדיש ששעסל — סעסעריװקע: אײגצלנע, באזונדערע/ אםגעהאקםע שסריכן, פראגםענםן; שאםנם 6ון םענםשן, רםזים 6ון שסײנער, אין א1יך אײניקע גאנצערע געשםאלסן. אהער זענען א1יך ארײנ• געסראגן אײנ־קע .דבוק׳־עלעםענםן, אן דער געהןןריקער ראם׳ װי אין אנםקים ,דבוק'. יאםל דער פשוגענער (פאנדלבליס) איז א םין גלנול, אדער זכר צום םשולח. ער װאר6ש ארײן װעדםער, װאם סײטלען, אקצענסירן םים זײער אוםזין אדער געהײםגיש. דא אױ שאראן גיסעלע די באבע (אלסבוים) םיס סעםעילען (ראםעל) ראס אײניקל, װאם דורך איר עססי־נדלעכקײס און סילבארקײם נעםם םען א1יף דאס ױירנדיקע און שרעקנדיקע אק דער ארוםיקער אסםאם6ער. 6אראן א1יך סתם-ײדן, װאם אין זײערע סתם-שםועסן (מי בײ די .דבוק׳-בםלגים) װיקלם דך שאנאנדער דע־ םאן, אויף װעלכן די אקציע דארף פארקוםען. ילקב םאס האס זיך נישם צאסיס *ו סצושײלן םון א םאר סיםן און סצענעס די סראגעריע און די װאר םון דעם אפשסארננ• דיקן שסעסל, נאר געגעבן אײן בילר און א צױײסס, אײן שםועם אץ נאך שםיעסן, איץ געשםאלס און נאך געשסאלסן. אײנער גײם אװעק און א צװײםער קוםס אן, װי אין םםוק שסײס: ,ע1ד זה םדבר והנה בא׳ (דער רעדס נאך, אין א צתייסער קוםם שוין>. אצער אין אלגעםײן זעען םיר א שסעםל, פילן םיר די שאטנם 6ון שםעסל, הגם די םיםלען וענען רא םער םובלי• *יסשישע, װי דיכסעיישע.