Literarishe bleter · 1926-12-31 · 139 (31.12.1926) · p. Seite 885

681 ללטערארישע בלעטער 139 זא מאקםים גארהים ״מײנע אוניװערםיטעטז״ (א1יך די סןןםע *ומרײנססע) 8ירן 1י דער העכסטער מדרגה פון דעם שסןלצן םעגסמ, נום נחיר-היגירה. .אייב אין דער װעלם-זןגם גןרקי אין נוך—עקזיםסירס עפעס-װ$ס נאםת ה״ליקם אין גרייסעס, — איז עם נןר דער אוםא1י6ד.ערלעך-װזקםנדיקער מענכש, װ$ס איז םײער און קןסס• נןר א1יך ד#ן, װען ער איז גםאם און םיאוס׳. װי אין *לע גןרקיס װערק, אז1י א1יך אין דעם נײעם ניך הןנן מיר פ*ר זיך א װונדערנארע גאלעריע םון םארביקע, ןריגינעלע און קןןלןריסרײכע םענסשן, יעדער אײנער סרןגס *רום זײן ג$ס און אכת אין ד.8רנן, און ןןס דעם גןןם אין אכת דינס ער עקשנותדיק, םײנלעך. דער גןןם אין דער אםת איז דורך און דורך *ן אײגענער, #ן אויםגעװײםןןקםער, 6ון ק״נעם נישם גענוםען, םון קײנעם נישם גענןרגס. אין יעדער גײס זיך דעריבער זיין אײגעגעם װעג, װײםס נישם 6ון קײנע פשר1ת און נןןכגיניקײסן. יעדער איז זיך $ חד-בדרא, אן א־ינזאםער פעלזנשםײן. די קראנקע פרןןסםיסוסין, דער דערשלןנעגענער שכור, דער סארװילדעםער םויער, דער הםקר״ױנג, דער הוליאק, די סמרשידענע גןןס-זוכער און װעלס־איבערבויער, די אויםגערײנסע און נערײנסע פ#רשוינען סיס 8 נעגליסן געװיסן,-8לע ןס יי םענסשן לענן בײ ב^רקין 8 װילד-םשונה לעבן. זײ הןןבן ןבער 8 םין נויבעסװןץס, אין װעלכן זײ האלםן זיך םים דבקית און װןס באםליגלם זײער םארסםס הארץ םיס שכרות, און םון דערדיויבענער םינוס ניז װילדער רניחה-איו נור אײן סריס. אזוי 6יל הןס און שנאה, 86י8כסונג און *8רביסערונג איו ןנגעקליבן בײ אס די םענםשן אין ד.8רץ. און אײנער 8ן 8לםער *רבעסער, 8 שםענדיק פ^ריןנסער און פארסםםער, לערנט נןרקין און סענהט אין אים 8רײן: .נערענק מיין װןץס םאקסיםיסשי די םענםשן װעלן נישם אויסהןלסן, זײ װעלן אויםבןרנען, אין ד8ן װעלן זײ 8לץ סארניכםן, 8ל'ץ, אלע נארישקײסן צו שסויב םעכן־... אלעקסײ פעשקןװ הןס דןך גובר געװען אלע די צע• שסערונגס.כ1חות אין זײן אויסטערליש לעבן און באװיזן צו םאוהיסן זיך און 6ארבלײבן דער נעװיםנד.ז6םיקער םענסש צװ שן סענסשן, די אומב68לעקססכע פעװענלעצקײס בחישן די װעלם־קינססלער. ,םײנע אוניװערםיםעםן׳ חײזן דעם װעג, דעם דערנער• װעג 6ון דעם אינסערעםאנסן, 6עיקן בחור אלעקםײ פעשקןװ ביז דעם מונדערבארן שרײבער םזקסים גןרקי. פ8םעלעך,סרים בײ סריס, םיס 8יל 8ננססן און װײסןק; גײס פעשקןזו און שלןגם זיך דורך 8 װעג צו דער ליסעי8סור, צוס ״68ן, צו ז ײ ן שאפן. גןרקים ליסערארישע װעלם װערס איצס פאר אונז נןענסער, אינסיםער, סןרשסענולעכער. םיר באקוסען איצס דעם שליסל צו איר, צי איר אויםקוסען איז 8נסײיקלען ייו• .8לץ דארף םען װיסן, אלץ דארף סען 86רשסײן,-ה8ס גןרקין געלערנם אײנער 6ין די פ־ל סערקחירדיקע 6רײנס זײגע אין זײן לעבן.-:עװוינט זיך ארײנ״קוקן אין 8לע לעכער און גריבער, אפשר דןרס ערגעץ־חו ליגם 86רשסעקס דער ארח, װןס איז נייםיק םעי אײך״. — — — ,םײנע איניװערסיסעסן״ איז סין די שענססע אין הער• לעכססע ביכער, װןס מזקסים גןרקי הןט געשאפן״ עס איז פין די יײדלססע יון םענסשלעכסםע װערק אין דער װעלס• ליסערןסור. ,םײנע איניװערסיסעםן׳ איז דער װײםערדיקער הכשך פון פ. גןרקיס םערקמירדיקער ביןגראפיע, װןם ער רןט באשריבן אין די צחײ ביכער .קינדה־ים׳ אין ,צװישן םענםשן׳ (דןם ערשטע בון איז איבערגעזעצס אין ײויש דורך 8. חייסער). װען עס איז פארעפנסלעכס נכװןרן גןרקיס אויםןבין• גר,זפיע, הןם 8 באקאנסער רוםישער קריםיקער ןנגעװיזן, 8י גןרקיס לעבנם > באשרײביננען זענען א •*טש אין פניס דער פעדאגןניק. אזוי 6יל םיאוסעם, עקלדיקם, גרויזאםס האט אלעקסײ פעשקןװ <דער אײגנסלעכער נןםען 6ון דעם שפעסער באריםם-געװןרענעס םאקסים נןרקי) צוגעזען אין זײן קינדהײס, אז עס הןם באדארפס פארקריפלען און פאררארבן זײן כאראק• םער. און באכת הןט עס נעהאס נןר א פארקערסע ערצ:ערישע װירקונג. חןם םער שלעכםס זײן ױננ װעזן הןס אויםגענוםען, אלץ םער איז יער געלײסערם געװןרן, אלץ רײנער און הײליקער איז ארוים זײן געװיסן. אין די ערשםע צװײ אויםאביןגראפיע־ביכער א ז נןך אלעקסײ םאקכיםיםש פעשקןװ אן אוםבאװוסםזיניקער צוקוקער. דןס ןרוםיקע אויסםערלישע לעבן קריצם זין אײן אין זײן עםפפינדלעך הןרץ און םוח> א6שר ןן זײן װיסן און װילן. דןרם איז ער נןך איננןנצן ן שװײגנדיקער עדות 6ון סשו״ה, װילדע פןםירונגען נײ די פארשײרנןרםיקע םענסשן און סיפן, װןס ער נאגעגנס. אין דעם ד ן ז י ק ן בוך טרעס ש1ין נןרקי ןריין אץ עלםער פין 8 באװוםסויניקן םענםש, הנכ ער איז קוים ןלס 17-16 יןר. ער איז שוץ איצם 8 תלםיד־ותיק, ן נײגיריקער זוכער און פןרשער, לערנס בײ יעדן און 6ון יעדן. ער פארםןגס א קלןרן, ליכםיקן קןפ, םים ניצםערע און גלײכצײםיק-באצוינערנדע אויפנאםס-מעגלעכקײםן. ג״ם ער אזוי ארום 6ון אײן ןרם אויף דעם צװייטן, םרעפם זיך םים כלערלײ פארשוינען, קוקס זיך אויפםערקזאם צו צו זײעד לעבן און קוקט ןרײן אין זײערע הערצער אינעװײניק, און די ם נסשן, םים װעלכע ער םרע6ס זיך, זענען פארשײרנארסיקע, — פין דיויך-נעבילרעסע ביז אײנפפך־פארחילדעסע. און זײ אלע, — װי דער שםײגער איז בײ גןרקין,-זענען אונסערגעברןכענע אין צערודערסע פארשוינען. זײ סרןגן סיפע װונדן אין הןרצן, — םי6ע, ן6ענע חונדן, װאס בלוםיקן ןן אויםהער. די סעםפערא• םור איז בײ זײ שםענדיק 8 הויכע. ןס ברענגם זי צו װונדער• ליכע ן&נבארוננ און אס — צו כיאוססער נע&אלנקײס. עפעס ן װילדער נעםיש 6ון מענסשלענס אין חיה, און חיהשעם אין םענסש. און ןס אץ 8י8 אונסערװעלס ןדער איבערװעלס םרעם ןרום דער ױננער, בןנײסםערסער, ןבער ניכסערער 8לעקסײ פעשקןװ, חברם זיך םיס די פארשײדנארםיקםםע םענסשן, דרינגם ןרײן אין זײער אינעװײניקםםן װעזן אין זונס אוםעםום דןם פינסעלע אםת, דןם אינעחײגיקםסע 6ײער, װןם גלים, צינדם און בלענדס. און אין סונקלססע, פארלוירנססע נ6ש1ת, אין די םארביסערםכסע און פארפלןנסערםססע װעזנס נעלינגם אים בו ןנספל^קן שײנס, דןרהויבנס און אויססערלישעס. און ןס דןס דערהייבענע, םערקװירדיקע ז^םלס ער װוגדערבןר *ונ1יף, און עס שאפס זיך ן לײכסנדיק, שסרןלנדיק און שעםעדירנדיק שנירל-פערל. 6ין דעס סיפן םזנסשן-זומ•, װו די פןרשויגען הןבן װי ןנגעװוירן אלץ םענסשלעכס און װירדיקס, *יס ער ןרויס די שענססע און רירנדיקססע נשם1ת. און ןלע דינען *ײ גארקין דעם װןרה?8סיקן, ןלע װעגן