Literarishe bleter · 1926-12-31 · 139 (31.12.1926) · p. Seite 884

139 זא לימערורישז בלעםער 884 אורי צבי גרינבערגס נײ העברעאיש בוד אדזרן מארה/ווארשע ער גירט >>ן די לענין קעגן א ייר;עער 6א־לעזינג, לם׳*ל, אק א תל־יןבינער קליכ. װען ער ש*יים פיל אױף דןי םאםע׳ װו>ס האט אים גענױרן. — — גריננע־גם םיםבזןןליק ׳ויז שטןנדיק געװעין קשר.. 6ין יןט דער ב־םפןןל ק איז ער אראפנעשם״נן אץ זײנע לןעשן הענרע־ אישע לירער כיז צי א כאלערנדיקן משל װענן דער אײגענער ק-נדה־מ אין װעגן ״דיןם װיגעלע״ א־ץ ישראל. װעגן דער אײ־ נןנער ם?םע, רער ײדענע 6ון גאליצישן שטןטל, און רןר םאםע ציץ. — ״שפילט םיר אויף, ררײםיק כלי־זםרים, י$ס ליד 6ונם זון לככיד דער טאםע. א שרר 6אר איר טראנן רעם שװאננער אין כייך און א שצר פאר די חבלי־לידה. א שצר 6אר דאם םאםעשן םילך אין ןי ש*ר פןיר דער װײםק־ט און װיצק־ט 6ין װיגל, א שצר £אר יןרן קיש אינם שטערן, אין אױג, אץ וײן נעקל. יז שצר 6אר ראם בןודן אין װאש־ בײטאנ און א שצר פאר איר װאך־זין נײנאכם. —- אין ם׳איז צונעגאנגען דער םאן צי כענםשן ,י־ן װיג אזן זײן מאםען אין םיטן דער װןלט׳ז ס״א־ז גיצער ןןנשטעל, װןן ער הערט רןם קול 6ץ גןןט, װ$ם זןןגט צו א־ם: .אויב דו זיננםט, זזףל דײן װץיט ז־ן װי די װערםער 6ין םיני*. ער שרײבט פאקן דערינער אן ןקםאןריםענ־ םאלע פאעםע װןנן ״לאנר 6ין די נבא־ם׳, װו ער םיםולירט דעם םארערגעם נכיא. שפעםער 6;זרשטארקם ער זײן ■אםאם אין .םשא אל א־רופה״ אין ,באװונדערט׳ רעם נאון 6ון אינזער ראםע, װאם חאט ארויסגעגעבען אינזעדע ברירער: שפינאזא אין ה־נע אין ר׳ ישראל כעל־שםיטיכ און דעם װילנער גאון און שרה כת טוגים און לײב םראדקי, ״ייאם רי רוםן הערן זיך דו צו ו־ן ײרישע־ שםים״, אין דעם ״םקיבל״ א־נשטין.. גי־ינבערגן הןל6ן־ארױם די כ־ײטע שפראך־םיטלק. נעםער נעזאגמז די כר־טע אריענטאציע א־נם לאכירינט 6יןהאיט אין 6ראזן, װוןם האבן בײ אים דערנרײכם די גרעםםע אוםקלאר• ק־ט) א זאך) װאס איז שוין לאננ ארױם 6ין דער םארן און תאם ער 8לעגם אלײן באקןם6ן א־ן רי צײטן 6ין ״אלבאטראם״... און איז ע־ אײנםאל ארייף אויפן סכנהריקן װןג 6זן איםקלארער םליצה — גײם ער, אין זײן נײעם נלגיל, םיטן כח םין אינער- ציע, םאנעװרירנדיק םיט דער שפראך (םיםן 6ילן באװייםטז־;!) װי-װיטשה נ־אם זאגט — טיט א נ־דנעם רעקיום... צו פרײנט פון דעם ײדישז װאדט איז מערב־אײראפע אונזער פארטרעטער ח׳ א• מ*רקין פןזרס ארום איבער די גרעסערע שטעם פוז מערב־אײרןןפע צו שאפו אבןןנענטן 5אר די ־ליטעראריעזע בלעטער׳ און אז׳יף צו פארשפרײטן דעם בעםערו ײדישז בוך• מיר בעטן אלע פרײנט פון דעם ײדישן בוי צו קומען אים *והילף אין וײן שװערער ארבעט• .זינג נישט פןר 6ין דערהויבנקײט 6ינם היםל, רןר װןגן דןם םענטשן, װאם לענט אויף דןר ערד״. אזוי שר־בם אורי צבי גרינבערנ אין זין לעצטן לירער־בוך ״הזבי־ות העולה״ (די שט־גנדיקע קראפט), ארויםגע־ גןכן אין פארלאג ,םין״, תל־אכיב, ת־פ״ו. אין אש װעגן װאם ת זאלםט זינגען, פאןטז — װעגן פלײש און בלוט, װעגן קל־ר, וחןנן ביויט אין װאםער, װןנן שםײכ און כלים, װענן װ־כ, װיג און קינד, מענן ןרד, װעגן אײזן... 6ין ז־ן לןצשנר ײדישער פאןםן ״װןלם־כארנ־אראפ״ איז א. צ. גרינבערנ אדאפ צו העכרעאישן .ירושלים של םםה׳. דער פאשעטישעד קאםםישער רעקאדענם פון א־ראפעם שקיעה האט געזאלט װערן רער פאטעטישעד, העכרעלש־נאציאנאלןר פאעט 6ון ■אלעסשינעם א־י6גאנג. עס האט זיך איש פארכןגקט, תי ער זאגש אלײ• עדות אויף זיך, צו די .בראנזענע קעטפער״ 6ון די ז־ן 6ין די עכ־ים. אבער שױן אץ זײן כוך ,ירושלים של טםה״ איז ער געװזןן כלױז רע־ היסשעריש־שר־ענדיקער צױניס־ ט־שןר פוכליציםש, הגם ער פאזירט דןם כאגײםטערשן נכיא, װאם כלאזט א־נם האר, פץ ״או םל־זונג״. דער כאנד ל-דער, װאם א. צ. נרינבערג האם אנגעשריגן, — וױ ןר רעיםאנש אלײן — צו זײן אלש װערן רר־םיק יא־, צו זײן װערן א רײ־ 6ןר ט>)ן, א•? א נידןריק שטאפל פץ זײן גיז־איצםיקער שאפוננ; א ששאפל, װאם נן6ינט זיך םןר אויםערן גדר פון ש־נןר ליםעראםור. כ־ם פ־יןרריקן אורי צכי גרינכערנ איז אייך געװען פאטאם, און אײב זײן .םן6יםשא• האש בשעתי נישם א־ויסנן־ רו6ן קײן פתחין־פה קעגן זײן לישערא־-שן װעיט, האש אויך ראן קײנער נישט גןלײקנם, אז ער 6ארםאו.ט צו 6יל היםטןרישן פאטאס, װאס א־ז םער א רןװלטאט 6ון א נערװן־שפיל. אבער גרינבערנ האט 6ארםאגט אץ זײנע ײרישע װערק ג ע מ י ט , מען ם׳קוטט כײ אים צום אויסדרוק די א־ראפעןשע אץ ײדישע דעגענעראצין, די 6ארשזערונג 6ון אלע ה־ליק־םן, דער שװארץ־ חנא און שװאיץ־שנת. או־ב אנעד ער װא־פם אפ 6ון דך דעם ליריום און הויבם אן צו שרײען — איז עס א געשרײ פון אן אוי6נןריםענעם האלז. איצט שרײם א. צ. גרינבןרג בסד.־. איצם שרײט ער סתם, װ־יל ם׳לעבט אױף דער װןלט, ײײל ם׳איז א טענטש און ם׳האט נערװן אץ כלוט. אנער נערװן און כלום װןרן נישט קײן תצטונג, א6ילו װען זײ קלידן זיך אין פילזײ־ םיקן, רםויםדיקן ליטעראײשן װארט. .און םיר זענען ענלןך צו קריצנדן ױןרעם, װײל גאם איז נישטא איכער אונו אין ת היםלען. און אץ ד׳ןרד איז 6אראן א נאהעלםעניש נאר 6ארן םת און דעם רוטם, נא־ ם׳איז נישסא קײן נאהעלטעניש 6אר 6וגם־גוייל־ גןריד6בע פון איץ ןק װןלט ביזן צװײסן... .״ם׳איז רא 6אר 6איילוירענע א רעפונג אײף זיצןרן באדןו׳ דאם זענען גיצער װעיםער 6ון א פאטןםישן זשידנאליםט 6ון דער ציוניםסישער פרעסע. נאר אין געכזנדענע שורות און םיט זײן פרעכםיקן, לײדנשאפטלןכן ריםם. נוץננערנ רער פוכלי־ ציםם 6ון ״דבר״, װי גרינברג דער הןכרןןשןר פאעטו םים דעם זעלבן לשץ רוגזט ער זיך ױיף די שפאלטן 8ונם .רבר*, װען