Literarishe bleter · 1926-12-31 · 139 (31.12.1926) · p. Seite 877

877 ליסע רורישז ב לעפער 139 זא איך איר בעװןלם מים םײן קריסיק שזןדן נרענגען. איןי פיל איר שװערע לאגע• אויסנעמןןקסן 6ין דער *רנעסערשןןפם, ד*רף זי אויסהןלטן א1־ף אירע פלײנעס די פןלק-שול. אין םאלק• שול און *רבעסער־שיל דןס זענען עװײ סארשידענע טיאן. א1ינ 6*ר דעם סןלקם־קינד, װןם סין אים נאשסײם די גרעססע םײל שידער אין דער פיןלק־שיל א1יב 6*ר אים ס1ינ נ$ך דער נוסח סין ײדישן לערנביך — איז ער שעדלעך סאר דעס קינד 6ין גןמוסטזיניקן פרןלעבןוריער. עם הןבן געדארוט אין די גי־ויםע שטעס געש6#ן מערן, אויסגעטײלס װערן כ$סש 8 •ןןר שולן #6ר די מרבעסער״ קיגדער, שולען דירכאוים װעלםלעכז, ןןן דנם רעליניעזן סיאי• םעט 6ון קאםריליװקע אין ןןן די שרםםזלדיקע עיזןסײעס אין קןןננאנסק. אין ןס 6אר די שולן װןןלם א סך, זײער א םך פין אונזעד קלאםישער ל טעראסור געדארסס באזײטיקט מערן ױן די לערנב כער. (םיסן ארײנאירן ײדיש$ ליםעראשור אלם נעננ• שטאנד אין די עלסערע קלאסן) דער גײסס סון לערנניך, זײן דערניערישע ליניע דארפן דן זײן אן אנדערע• הײסערקײט אין זעלנססװידדע, שסארקער װילן און שע• סערישע איניניאסיװ, קאלעקסיװיסטיש געםיל און איןםעאזירונג 6זן דער ארבעסנדיקער װעלס — דאס הןבן געדאראס זײן די גרונס-מאסיװן 6ון דעם ײדישן לערננוך םארן ארבעטער• קינד. האס איר עס אין אונזערע לערן ניכער? האם איר אול 6ון דעם דאזיהן םין אין אונזער קלאסישער ליםעראםורו נןר דער לעבעריקער ײדישער שרײבער װעט שאאן דאס דאזיקע לערן-בוך. שאסן אויף באשםעלונ^ אויםן ערשטן ריף: חבר גיב םחורה.׳ - װי י. םאם מײנס נו שסאסן ■ םירן געבן די סחורה, ח׳ יאט. מירן געבן. אנער גיס עיר אונז אויך די סחורה. ג־ס אונז די נעהעריקע ארבעסןרישזל. װערק פוז ל. נ. טאלסטאי געשיכטע פװ מײן הינדהײט ״־דיש דוד קסםעי 262 ז• 425 געקליבענע שריפטן יידיש סרץ הלרשבין 216 •ז. 3.50 קזןזאקן (ראמאן) ״דזש בעל-םחשכות ס־ט א אאדרןדן סין איבערזןנןד 250 ז 3.60 ביבליאטעקן, בוכהאנדלונג — ראבאט אויםשליםל כער סארקרף־• סץר נעלט; 13.196 .ס .א .ק אכטונג קאליש; רי .ליםןרארישע גלעטער׳ מיט דעי ארעשיזן קאנט איר נאקישען ײן קאפלאבם צײטובגם ־ אגעבטור. אארזױםם נישט און אנאנירט תיכף. ד$ס נילד אין זײן בעםסן ױגנש-ארײנס, װןןם האט אים נום ערשםן םןל ארויםגעס רם אאר דעי האנם איבער דער װעלם. (ל. ת. יאה, װעלכער הןס א*ן זײן .שול חבר׳ גענוםען א םוססעד און דער נעסערער רזסישער כרעססןזסאסיע, דערנענ־ סערם ז־ך א־ן א געװיםער מןןס בו דעם אויבן באבײכ-סן סיס). אלע אנדערע לערננ׳כער?ענען ם;ר ןןנס$ל$גיעס מי כרעססןםאסיעס. ,ד?ס לעעעד־קע װןןרס׳ און באססאםסקי־רײ• זען, װ$ס איז א1 סגערעננס >זש ב־זן ^•בן לערניןןר — א בוך װןס *ײלס די זיבעסע א1י1ל#גע א ן ר*ם *עדננסן כו־זנם — םןןצם דעס אײנדרוק א־ן א םאגאזין, װו רי ארעםרע נחורה איז נעלײגס א1יף אײנעגע אןלינעם און אוינעםןןרסירם אין ןןאםײיונגען: 1) דןןס ק־נד און די אאםיליע, 2) יןןרן און לער• נען, ס א1יף דער הײםישער ערד, 4) *רבעט, 5> אויף ילנער זײם ים. 6) יםים־ם1בים... א. א. װ. רי אײגניקע ןןריג־נעלע שאפוננ ייז דןן דער נושריפם: אלע רעכם אין *לע לענדער סארבאהןלםן רי םהנוים פאר זיך•.. נןר לןםיר איבם נןכלןןון די ערשםע נחײ א״ננשאםםן און אונוערע לערנביכער. איך האב וײ באהאנדלס, בדי בו דערװײון, א1יף װי װײס ס׳איז נויסיק, ןןז א לערנביך ז$ל גע• שאפן װערן דורך טאלענטירםע םענשן. דער שװערפונקם פון ם־ין חקירה ליגס אין דער דדיטער אײננשאאט און דעם לערנ• בזן: אין דער דערעיערישער ליגיע. דער פאםעריאל פון לערנבוך (ד<ר ליטערארישעי) װערט נאװאוססזיניק ןפגעקליבן. װעלכע־זשע ש־גדי סײלס זיך גרויס און דעם ןפנעבליבענעם ם*סערי*לז אויף דעפ איז #6רה8ן אײן ענטםער: די אןלקסםיםלעך־באלעבאסישע. נישם קײן קלענערע רןןלע װי די קאנעעפביע םון די םחברים?וליץ, שפילם דןן א1יך אונזער קלאסישע ליםעראסור, װעלכע איז, אין די א8לן,.װען זי ק$ן דינען דער שול םים אירע םוססערן, דורך און דורך פןלקסםיםלעך־בגלענאסיש און נןך קלײנשםעטלריק רערגו. רעריבער באקיםם זיך, װ$ס די פםח-און חנונה םאםיװן 8ון קאסריליװקער חדר-איננלעך ם ו ז ן דןםינירן אין ױנזערע כרעססןןםאסיעם נ$ך דעם פנח פ־ס דעם חניכה ב ע נ ק ם דער פחבר אין לערנבוך. שס$ף גיבן די יידישע קלאסיקער. י. פאס אארבעסערם עס אין זײן *ןלעפיק סיס סיר. ל1יס .םןסל §ײםי דעם חזגס׳ לעונס םען פאכן סינס, לױס די קינדער־יןןרן און ,סןןסקע גנב׳ דערביס םען א. א. װ. ביז בו די שנת יוםס1בדיקע י-ידן און םרעעס ,גןל, דענע קײס׳• װען עם װןלס נישס געװען נײ די מחנרים די אײנ• געבוירענע נםיה *ים םןלקםטימייעך־באלעבאםישן, װאלט איך זײ *זוי געזןןנס: ם׳איז אן אבסורד, אז דאס קינד דארף דער• *ויגן װערן אויף דער קלאםישער ליםעראסור, א1יב די ס ב י ב ה סון דער ראױקער ליםעראםור איז ןפנעשסאנען א1יף עםלעכע ד1ר1ת. ד$ס הײנסיקע, י$ס עײםיקע אױ פאר־ן קינד *ונןנגלעכער און אארשםענדלעכער. א1יף דער נײםסער ליםע• ראטור ר*רף דאם קינד רערגויגן װערן. *ו די קלאם־קער ערשם איבערגײן. בןןװןאנט םים א היםסןןרישער סערספעקסיװ. אנדערש נןקוסס דך 8 מירערשפרוך *הישן ליסעראסור און לעבן. דןרף פען קנעלן פיםן קינד די .נןלדענן קײס׳ ןון אויםםײסשן: ,שגי שדין׳, דןס םײנס םען משה םיס *הרנען. ח וב זןל ווערן די ה;לם - דןס מײנם םען — ן רעװןלו*יע א. א. װ. 8> מען קןןן דןם אויםםײדן. די ײדישע שוי ןיגןניזןעיע איז 8 דעםןקרןסישע אינ• ססיסמיע אין אינסעיייגש יעדעי קריסיק. ןפװײניקסםנס װ$לם