Literarishe bleter · 1926-12-24 · 138 (24.12.1926) · p. Seite 868

138 זא ליםערארישע בלעיםער 868 די נןןטיצן און אנאנס, װעגן דעם פילם .ײדישע גליקן׳ האלטן אין אײן מעלדן, אז דער סילם איז אײסגעפירט דורך ״הבימה׳ (מיט גרויםע אותױת) און אויך דורך דעם קאמער-טעא• םער (אין קלײנע אותױת). איז עם באװוסטזיניקע .רעקלאמע/ אדער זײ װײםן טאקענישט, אז די זאך איז אויםגעסירט דורכאויס אין נור דורך דעם קאמער.טעאטער? די ״הבימה׳-ארטיםטן הןןבן צוגעגרײם א סילם פון שלום־עליכםס ״מבול/ װאם האט קײן שים שײכות נישט צ.י די ,ײדישע גליקן׳. לײב שריפטזעצערם הרמןןריכטלשע;ןןװנטן• אין ליסעראטן־סארײן הןןט דער באקאנטער ארטיסט.הופא• ריםט לײב שריסטזעצער פון װילנע געגעבן צװײ אװנטן סון ײדישן קלאםישן הומןןר. אין זײן רעפערטואר — מענדעלע, שלום-עליכם, משה נאדיר, טונקעלער א. א. לײב שריסםזעצער װירקס דער עיקר םיםן װןןרט. עס שטרןןםט דןןס װארט בײם ארטיסט ברײט און סליםיק, עס סארכאפט דעם ציהערער םיט זײן קלאנג, ןןבער עס פעלן שריפסזעצערן נױאנסירונגען. האלבע טענער, שטילע פויזעס. שריססזעצער איז פער לייענעד, װי שפילער. ןןבער װי עס איז—זײנע הומןןר-ןןװנטן רוסן ארויס ןןן א שיר געלעכסער. ער איז אלײן סאז־כאפט מים זײנע מעשױת און סארכאפט אויך זײנע צוהערער. ארן אין איצטיקע צײםן איז עס אױך איבערגענינ צו גיץ אים הערן. נ• מ ררעגן פרצעם בריװ. װי איך האב שוין געמןןלדן, בין איך צוגעטרןןטן ארויסצו• געבן אבאנד פרצעס בריװ, םיט די נויטיקע דערקלערונגען און אןארײנסיר. אויסער די קנאפע ססז בריװ,װןןםפרץ הןןס נעשריבן צו יעקב דינעזןןן, איז םיר ביז איצט שוין געלונגען צו באקוםען בריװ (אין;ןריגינאל אדער אין קאפיעס), װןןס פרץ הןןט געשריבן צו דוד םןןלק (זאםןןשץ) - 1 בריװ, ד׳ר י. געליבטער(זאםןןשץ)— I, י. י. פראפוס —9, צו ד׳ר גרשון לעװין— 7, צ.י ש.ניגער— II, צ,י א. יי קאמינסקי — 1, צו לאזאר קאהאן— 7, צי מענדעלע םוכר סשרים — 1, צ• א. װײטער (ד-רך פשה שאלימ אץ ח. לזנסקי) — 3, צז דער דאםע בײם מעער — 3, צו י. צינבערג— 1,— סך־הכל — א 150 בויװ אץ בריװלעך• איך װענד זיך איצש נאך אכןןל צ■ די אלע, װאס האבן פרצעס בריװ, אדער װןןס װײסן װעגן זײ מיר א,וי גוט זײן תינף ׳םיםםײלן, צ-שיקי. די בריװ גופא ןן־ער פינקשלעכע (איתיבאות) קןןפיעס. באזונדערס איז םײן בקשהיגעװענדט צו ד״ר נתן בירנ־ בוים, ח. נ. ביאליק, יי ד. בערקאװיטש, א. ליעסי,׳, דוד פינסקי, ד׳ר יוסף קלויזנער, דור בערגעלסאן, ב. װלאדעק, א. פאדל•• שעװסקי, װןןס גיכער מיר צ• שי,ן די קאפיעם םץ די פרץ בריװ, װאס זײ הןןבן. װיי באװוםטי האט י. ל. פרץ זײער זעלטן געשריבן בריװ, אץ דעריבער איז יעדער בריװ זײנער זײגר װיכטיק פאר דער בריװ־זאםלוננ. נחמן מײזיל מ״ין *דרעסנ .67 .ק ,ס2 141״%ש31א ,3׳*י823ז3^י 1ש2(פ1\ 11סת1ו1ס<א צו דער ײדישער ביבליאטײק אויפן נאמען דאװא פישעל אין קאטאשױ *לם םראםעםם אױף דעם אנפפר, װאם אוז נןםאכש נןדפרן אױף א־יןר ביבל־ןזםןק םצד די נאםש״סם־אאםשעס און דןם םאר• ברענןן א־ערן ביכער-דאם אינציקע װאם גום דן,־ ■־*װונץ די םענ- לעכק־ם *ץ װיםן אץ קילםיר, — האבן םיר א־ך א־ויםנןשיקם א ■ןקי ביכןר, — 40 ןקזעםםלארן. א־נצרםוק שיקן םיר א־ך 20 בוכקר םין דער דר*ה*ביטשןר בובליאםײק .ם*רװן,־םם'. ז*ל ד*ם א־ך םתםןוץ אױיציבױען ציריק אין־ ביבליאםןק. םפ־װפלםוננ פץ רןר ביבליאטןק בים ק**ם. םא.־ד*ג .ד*ם לןבן׳, װארשע, דזיןלנן 32 װ. 22. סעטעריװקע. אין עם ע6נש זיך די װײם, עס 6ןרס אן ןקרענס, 8 זיבננןרנדיקער אין די יםים, אן $קרענם, װעלכער איז םיס זון בןנןםן, און ױננ>טעסערױוקע איז א1י6ן ןקרענס און לןזס זיך אין װײם, אין װעלס, אין גןלרן לאנד, ק־ן הןנעלולו אין זיננם םזםירים און ןיקעססערם שפילן הימנען... דןם איז ןזיי 6יל, װיפל םען קען אין עסלעכע װןרסער איבערגעבן נישט ןןזיי דעם אינהןלם, װי די אידעע, דעם אסעם, די לו6ם 6ין דעי ז*ך• װענן דער רעזשי, צונרײםונגז - םען דןרף נישם כ*ין פןרוים. דןסזעלבע װעגן דער אײגנארםיקער םוזיק און װעג; םאני קאצם דעקןראציעס. איך װעל נןר זןגן, ןז םען הןס נעארבעס םיס התםדה און םיט ברען. - צי גלויב איך אץ דערפןלגז־ס׳איז דןך זײ$ר ן6ט א םזל־זאך. ״מנחם מענדל״ איז פילם. ס־ף כל סיף, נאך לאננע אדוםװןןגלענישן איבער פאר■ שידענע לענדער און שטעט, איז אויך קײן װארשע ארןןפגעבראכט געװןןרן דער ערשטער שלום־עליכם פילם, װאס איז אויסגעםירט געװארן דורך א. גראנןןװסקיס קאמער-טעאסער. א.ץ אויך בײ זײן קומען קײן װארשע, האט ער קײן געהויבענעם קבלת-פנים נישט געהאס. די מעשה איז,*װןןס קײן ש-ם ״לײטישער״ קינא האט נישט ״געװאנט־ צו געבן אן אמתן ײדישן םילם, און דערצו נאך —סון ״דארט׳. האבן די ״ײדישע גליקן׳ (ײדישע גליקן!) בלית־ברירה געםוזס געפינען א דאך אין דעם קינא ״גראנד׳ אויף דזעלנא. בײ אונז, אין די ״ליט. בלעטער*, איז שו־ן בשעתו געװען געשריבן װעגן דעם םילם. עס אױ באםת א װ נדערבארע אויפ• פירוננ, א.ץ איבערהויפט פארכאפט םיט זײן שפילן דער באװוס• םנחם םןנרל קױפם-אונשע־ דעם נארזל־פטןי טער ײדישער ארטיםט פינם קאםער־טעאסער םיכןןעלם־װןןםסי. פיר איז אויםגעקוםען צו זען פיכןןעלס ,^אין; דער״ שלום־עליכם־םןןר• שטעלונג — דער דעבױט םון קאםעריטעאסער, — װי ער האט געשאםן גלענצנדע שלום־עליכם־טיפן. אין די ״ײדישע גליקן׳ הןןבן מיר םאר זיך אפראכסםזלן געשטאלט םץ שלום־עליכמם ״פנחם פענדל/— דאם קינד און דער אלםער, דער הו־הא־םענטש אץ סרויםער, דער פאנסאסס און ״פלוט/ עס װאקםט אוים אין א שטארקע טראגעדיע, אץ םען לאכס דןן פיטן םזלן הארצן, פען לאכט םיס ״יאשטשערקעס/ אץ לויף םין דער האנדלונג גײען א דורך *ראכטפולע סצענקעס, שסײגער־בילדער, טיםן און גע. שטאלסן, װןןם םאכן א א׳םגעהײערן אײנדרוק, אץ װידער דןןס אײנענע — אויף אלץ און אלעםען שװעבט ארום דןןם װונדערי בארע געשטאלס םון פנחם־מענדעל-םיכןןעלם.