Literarishe bleter · 1926-12-17 · 137 (17.12.1926) · p. Seite 851

851 ליםעראר?שע בלעמער 137 זא װאס האט אויפגױטוז רער ײה װיסנשאפט. אינסטיטוט? די ןרגאנייזאיןנעלע ארבעט םונם יזו׳א װערט א1יך גע• 6ירם אין װילנע. עס זןנען איעם געגרינדעט געװןןרן לאנד• קןפיטעםן אין עםטרײך, ליטע, לעטלאנד, פארײניקסע שסאסן, *רגענטינע, קאנאדע• די היסטןןרישע םעקעיע געפינט זיך איאט אין ם^ריז אינםער דער 6ירוננ 6ון ד׳ר א■ םשעריקןןװער, ס־װערט געגרײט א זאםלבוך 6*ר געשיכטע• אייך די עקןנאםיש םסאסיםסישע סעקגיע, ןןנםירוננ 6ין יעקב לעשגינפקי אין בערלין, גים ןןו1יס בקריב 8 זאםלבוך םיט א רײכן איבר םון םןןסעריאלן. נאך די באריכסן הןבן גערעדט װענן דעם אינססיטום, געשטעלם סראגן און געםאכט םןרשלאנן נ. מײזיל, ד׳ר שיםער, םןרק םורקןױ, #• שמארץ, ל. קןהאן, י. מ. נײפאן, ש. וי8ל• קןװיטש, ד׳ר י. רובין, ב• רןןזען, װ■ שולמאן, בראנדעס, ראסששײן• לס1ף האבן געגעבן דערקל<רינגען די ח׳ח ז. רײזען און ם. װײנרײך, און עס איז םןןרגעלײגס געװןרן די ח׳ח 6ון ב.י.ש.א. ד׳ר ם. זילבערםארב, זרובבל, ב, םיסןלעװיטש ביז8• מען מים די ח׳ח ד׳ר י. שיםער און נ. םײויל, זײ זאלן בו• נייפדוםן אין װארשע 8 גרעסערע באראסונג בו שאפן א קןםיטעס ,ם־ײנס םונם ײדישן װיננשאיטלעכ[ אינסטיםום אין װארשע׳. פרעסע ־ פאנפערענץ אין ארטיסטן ■ פארײן סדײפיק, דשס סז-םן דענענ־נעי, *יז אינם ײרישן >ורםיסנון־6*רדן ווין װ*רשע פןינעקומען * *רעסע־קזנםערענץ, *ו־ף װפריכער דער פןרז־נער פיבם 6*רײן, ד״ר מ. װײכערט ה*ט *ינ6*רמירם װעבן דעם, װ*ס ס׳סוט זיך אין דער ײדישער טע*טער-װעלם *ין סײין. ער נים *יכער װעגן 6*רשידענע *רעעטן 8ין דער ם*רװ*לטיגב, װענן די נאמיינבען עו 6*רנעזעיש*פטלעכן דעם ם*רײן, װענן 6*־1־רענע *נדערע ניטע װזנטן (*רײגעינעמען דעם ױד. סע*םער *ין נעץ פץ שס*טישע סע*טערן ונו׳). *רומרעדנדיק די 5*נע םין די ײדישע טע*סערן *ין װ*רשע, שטעלט זיך מ. װדנערט **ײנדערם *• *ויף דער ל*גע םין װ. ק. ס• — נישט געקיקס *ויף די נרײםע קינסטלערישע ללוסטינגען, *יז דער ב*- זוך װײט נישט קײן נענוננדער,; ער ז*ל ק*נען 6*רזיכערן די עקסיםםענץ *ון- גינן די מענלעכקלזם װרטער נ*רמ*ל בו *רבעטן. מ־ד*רף דעריבער *נהײבן ן כרײםע נעזעלש*6טלענע *קביע לטובת •דעם טע*טער• װענן דער לאנע 6ינם ײרישן סע*טער *ץ •ר*ײינץ *יז ח־ מ. װײנערט *•טימיסטיש, ער שיל- דערט די ל*נע *ין ר*זע 6*רנן (הלואי.׳). *ין קר*קע בײ י*נ*ס טורק*װן *יז גוט. מ׳ה*ט 6*ר 5 װ*כן *ו־םגעפ־רס דיניס (7 מ*ל), פריזיװ (5), מ*שקעלע חזיר (7), ס*נקינס נליק (3) *. *. װ. *ין .װילנע ה*ט ױליים *דלער געה*ט נרויס ערפ*לנ *. *. װ. מען שטדט *ין 6*רנינדינגען טים ד*נב*נ, דינע, בי- ק*רעשט, ל*נד*ן, װין. נ*ך דעם נ*ריכט םין דעם 6*רזיבער, ה*בן די •דעסע-8*רסטײער ברװ• טער זיך *•געשסעלט *ויף דער ל*נע 6ונפ *דנביקן ײדישן דר*מ*טישן םע* טער *ין װ*רשע *ין נעמ*:ס פ*רשירענע 6*רשל*גן, װי בי 6*רשט*רקן דעם אינסערעס בױם נרײסערן עולם בים טע*טער. *דניקע ה*בן 6*רגעלײנט בי ש*6ן * נײע טע*םער-געזעלש*םט, װ*ס ז*ל זיך שטעלן די *ויסנ*כע בי נויען * נײעם םע*טער-בנין *. *. װ. נ*ך דער דעב*טע, אין װעלכער ס'ה*בן זיך נ*- סדליקט ש. װ*לק*װיטש, נ. מילזיל, י. ק*ה*ן, *. נר*6מ*ן, ש. פענדעלס*ן, זינמונם טורק*װ, מ*רק סורק*װ, ה*ט מען *ננענימען דעם װינש, ם'ז*ל געש*6ן װערן * ק*מיסעט, װ*ס ז*ל שטיבן דעם ײדישן ק־נםטלערישן םע*טער, פירן * *ו*פ*נ*:דע *. *. װ. די *יניביאטיװ ד*רף *ויף זיך נעמען דער *רטיםטן- 6*יזל1• __ פארלאג ב• קלעצקין א. לעיעלעס שלמה מ1לכ1 (דראמאטיעע י$עמע אין 10 גילדער) ברײז 4 גילדן _ אק לאקאל סין װארשעװער ליסעראטן-6ארײן איז סיסװאך דעם 8<םן דעבעםבער פאיגעקוםען 8 סרעסע״קאנפערעגץ םים די םארשטײער-גרינדער 6ונם ײדישן װיסנשאפטלעכן אינסםיםום — די ח׳ח ד׳ר םאקס ו,ײנרײך און זלםן רײזען. בו דער קאנפערענץ זענען געקוםען די פארשםײער 6ין דער היגער •יעסע: ,םאםענס׳, .הײנס׳, ,סאלקםבײכונג׳, .דער ױד׳, .עקםסרעם׳, .ארנעסער-װעלם׳, .ליסערארישע בל״םער׳, ,נאש סשענלאנד׳, ,סויבונא אקאדעםיבקא׳, װי א1יך אײניקע אײנגעלאדענע נעסס• די קאנסערענץ האס געעזנס םיס א קורבן ארײנויר ח׳ ז ר ו ב ב ל, אין די ח׳ח ז. רײזען און ם• װײנרײך האבן אויםשירלנך דערבײלם װענן דער געש־כסע סונם יװ׳א, די אנט• װיקלרגג און די סערססעקםיװן א1יף װײםער. די לעוער 6ון די ,לים. ביעסער׳ זענען גום באקאנט םים דער גאנבער ארבעם 6ינם אינסםיטום און אלע זײנע םעקציעס, ל1יס די .ידיע1ת םינם ױו׳א׳, װעלכע דרוקן זיך כסדר בײ אוני. 6אר אײניקע 6אר• שסײער *ון דער סרעסע זענען די באריכסן געװען װי עפעם א לעגענז ע ,נישס סון ד ע ר װעלס׳. אין באנות: די ארבעם 8ין דעם אינססיסוס אין די רעזולסאסן 6ין דער אפגעטוענער ארבעם 6אר די קנאסע 2/ו 1 יןר זענען באמת איבערראשנד• עס איז ןסגעםין געװןרן אן ארבעם, װןס אין ב;נדל קער יןרן האם םען וי נישם אויסגעסון. עס זענען פאר דער קורבער בײס ןנגעקניסס געװארן םארבינדונגען םים די ײדישע $6לקס• םאםן אין אלע װינקעלעך םון גןןר דער װעלם; עס זענ$ן גע• שא6ן געװארן שםיץ סונקםן אין הונדערסער שםעם אין שםעס• לעך פון םארשײדענע לענדער. און נישם נןןר ײדן, א1יך נישס-ײדן (צװישן זײ באקאנסע נישס ײדישע װיםנש,?6סלער) האנן זיך פארינסערעסירט פיס דער ארבעס סונם אינססיפוס, שםײען אץ נןענסן קאנסןקס און גיבן זײערע ארסיקלען 6אר די א1יםנאבן 6ונם אינססיםום (אין ,לאנד1י-ביך' און אין די װײםערדיקע שריססן,א1יסגאבן 6ון יח׳א). םון יאנואר ניז איבם, די ערשסע 11 חדשים, זענען סין װיינע ארויםגעשיקס געװןרן העכער 6000 בוױו (אין דןס איז אץ דער בײס, ײען גאנץ ן6ס הןס נעאעלס געלס א1יף סאסס• םןרקעס). די םילןלאגישע סעקביע איז אםסערססן סעסיק. ױ געסינט זיך אץ הארץ סין ײדישן קולםור־לענן, אץ װילנע. עם ארבעםן איגס סאד א םיניסאלן ןסבאל 12 סענםשן. ם׳נאקיפען זיך העכער 130 ײדישע סעריןדישע אויסגןנן (6ון קנאפע 300, װעלכע ערשײנען איבט אין גןר דער װעלס^ עם װערם איבס געגרײס דןס .ני1ליןגי68ישע יןרבוך׳ םאר 1926, װןם װעס גענן 8 גענ1יע רשיםה און שילדערונג 6ין דער ליםערארישער סרןרוקביע שארן י. 1926. עס זענען ש1ץ נונ1י6נעשסעלם ביז 10 ם1יז• קארסלעך, — װעגן די ליםעראריש-װיסנשאפסלעכע אר• בעסן, װןם זענען םארעפנסלעכס אץ 1926 אין דער סעריאדי• שער סרעסע. ס־איז ארויםגעגענן נעװארן דןם ,לאנדוי׳ביך׳ נש־תשות פיסן קלעבקין . פארלא^ ס׳מערס שוין געזעצס אין װילגע דער נװײםער נאנד. — די עסנאגראפישע קאפיםיע האס נאװיזן נונויפקלײנן נסס.15 גוםערן (£ון װעלכע 9 ס1יז, זענען ש1ין קאםאלאנירם). רי סערםינאלאגישע קאם• האס נונוישנע• קלינן ניז סס1 פאך-םערםינאלאניעם,—הענער ס1 םויז. קערגדיקע װערםער. א1יך דער ארכיװ פון יװ׳א װאקסס זיך םאנאנדער םיס אגעװאלסיקן סעיסא. 6אר רי 5 חרשים זענען ש1ץ דא א 1$ ס1יז. נופעדן.