Literarishe bleter · 1926-12-17 · 137 (17.12.1926) · p. Seite 848

137 ־וא ליטעראדלשע בלעפער 848 םען האט ג־טע געזעלשאפט, גי־טע איניקסטע םרײנט. אבער אלײן? א־ך בץ געװען אין פאריז 3 װאכן אץ האב רעכט פאריז גישט געזען. איצט פאר איךצוריק פון לאנדאן אהײם אין פאריז און װעל דארט בלײבן א פאר סעג, אום ״עטװאס אנצוזען. דא אין לאנדאן״שפיל איך הײנט״ פ־ײטיק, פארגן, שבת, 2 מאל און נישט מער,*אבער בלײב נאך ביז דינסטיק פרי, אום אויך עטװאס ןןנצו• זען. ץרץ, די רײזעס מים פאריו צוזאמען װעש געװים דויערן ביז דעם קינפשיקן שבת. און דאן זעען מיר אונו מיט א גוסן געזונש. און דאס איבעריקע װעלן מיר זיך שוין בעסער דערצײלן. זאנסט קײנע בא־ונדערע נײעס. אין אלגעמײן פיל איך מ־ך נישש שלעכס.. נאך דער גאנצער שװערער ארבעט, װי איך האב שױן געש,ײבן,"דאס די ארבעט מאכש מיר בעסער... אויב, אירי, מ־ין גוטער פרײנט, װילט װאס הערן פ־ן טעאסער־נײעם, האב איך צו מײן הײם צוגעשיקש אלע״מעאטער׳גײעם־נאזעטן, עם הײםש אויסשניטלעך, װען איר װילט אזוי גוט זײן, סעלעפאנירט 31<148, אץ גלײכצײטיק א גרום אין מײן הײם, און מײן מאן װעט מיט פארגעניגן ברענגען צו א־יך די אלע נײעםן.. אל.א בלײבט מיר מיט הארצלעכע געריםע אינד פילע, פילע קיסע. פון אײער אײך איניקססע טרײע פרײנרין אסתר רחל קאמינסקי אש האש איר מײנע אײגענע קאששקע־שריפש. איר האט געװאלט, אבער נישש מײן שולד, מײן טאשע האט מער גישט געלערנט... גריסט געפעליקס א־גזעדע באקאנטע און װער עס פרעגט זיך אום מיך פילײכט... יענע װאך, אבעד, לײדעד, בין איך אזוי פארגומען מיט ד׳• טעאטער־פראבן מיט די היגע אקטיארן, אז איך האב םאר קײן פרײו נישש״געקענט געפינען קײן פאסנדע שטיקל׳צײט צום נעםען זיך צוזאמען מײנע צעקלאפטע געדאנקען א־ם מײן גוטן פרײנט אנטװארט צו שרײבן. איך מ-ז אײך באמעיקן םײן ארט לעבן: איך שטײ "'אױף אום 10 דעס מא־גענס, אים 11 אױ שוין פראבע מיט די היגע אקט־אדן (ק־ין ארשיסשן), אץ מען מװ מ־ט זײ זײער שװער ארבעטן, א ם א פיעסע זאל גײן אביםל אנששענדיק. נון״ בין איך ביז 2 מישאג פארבימען, ״אץ דאן ק׳־מש דאס מישאג־עםן. דאס סוז םען דאך״. נאך מיטאג אום 4 אור, האב איך װידער פראבע און דאן קימש דייפארששעלונג. קורץ, מען"״איז דעם גאנצן טאג פארגופען מיט די טעאשער־בױנעש... איך װײס, אז דאס מאכש אייך, מײן פרײנט, קײן גרויש פארגעניגן... דען איך װייס, אז איר װילט בעסער, איך זאל מיך אייסרוען, אבער גלויבט מיר, פרײנט מײנער, אז דאס איז'פא־ מי־ איצט דאס בעסשע. דאס פיבערהאפטע לעבן האלט מיך נאך אויף םײנע פים... װײל אלײן אין אײנזאמקײט בלײבן, דאם בין איך איצט נישש אימששאנד... אז איך בלײב נאר די נאכש אלײן אין מ־ץ צימער, איז שױן אויך גענוג פאר םיר״צו דערםאיען זיך אן מײן ג־ויסן פארלוםט. איר, מײן סײערער פרײנס, װ־יסש דאך יא, װאז איך האב פאר׳ לוױץ.*)נו, װי קען איך איצם בלײבן אלײן? אפ־וען איז גװ, װען *) אץ דןזעטבער 1913 א*ז אין ןלשזגר 8.ין 9נ ־ן' גזזזט$דבן די אלססשע ס$כטעד סץ א. ר. ק. די פגיקע דדזן6ן*שימע *.־־ט־סטן, ׳רזג ינע קאמינםקי. אינטערעםאנטער בריװ פונם ערשט ־ פארשטארבענעם פראפ. געצל זעליהאװיטש איז געװען געדװקט םיט צװײ י$ר צו. יק אין אינזער בלאם, אין א משך 6ון 4 חדשים, תעט םארנעמען א 200 זײסן. ביאליק האט בײ םיר באשסעלם די העברעישע איבערזעצװג נון בײדע װערק. אבער מיכ וי פןלננדע 2 קאנדיציןנען: 1) די איבער• זעצינג אין העביעיש םוז נעםאגט װערן 6ון מר אלײן, און 2) די העברעישע אייסנאבע אין ב<ך-6ארם מװ ערש־ נען צוערשט 6אר דער ײדישער. אב;ר, װער הן.ם עם בחז די אלסקײם 6ירס איר ביכהאדטעויע נישט ניר אין קנײגשן-שפראף *1י8ן פנים, נ$ר אי ך אין דער באװעגינג פין הענט און פים. א־ן ד.*לס נישס אלסקײם 4אר א כביד, און א1יב יאפ׳ז איז גע־ ר;כש, נײ א־ך דאך שוין צו םערב זײט בליקנויק >1יף םײן זינען אונסערגאננ אהין אה־ן צוס שטיק תנצב׳ה. םײן בייװ אױ שױן ארייס אביסל צו לאנג, *ון אין װעל ענדיקן בכי־כ1ב, אז נ$ך אײער לעקניקאן, זאלט איר א1יך טזכת זײן אינזער שפראך מיט א ײדישע ענציקלןפעדיע, װײל איר ה$ם דערצו די נ1 םיקע געדילר, די ריגכיקע קולנור און געבענםשםע יזגנט. םים פיײנדלעכםםן גײם ג• דעליקא־ויטש נ. ב. מיט אײער בארימםן ברודער אבוהם וײזען בין א־ך אין די םרײנטלעכשסע באציװג, און מיר זעען זיך א6ם. ניו-יןרק, 20 אוינוסזז 1926. ג. ן, בויװ פון אםתר וחל קאמינסקי מיט דערקלערונגען און פארװארט פץ מארה טירהאװ ערשײבט אינגיכו _אין פארלאג ב• ה ל ע צ ה י ו װערסער קאלענד, הער זלםן רײזען—חילנע. איך שיק אײך ד$ אין ק$:װערס םיץ קורצע רעצענויע װענן א־יער גערןםענעס לעקםיקאן. א ביך מים ױעלכן איך ה$ב אננעפאנגען מײן װעכנסלעכע בי$ רא£ שע איבערױככ .ליםערא־ סור אין לופמת׳■ און ערלויבס מיר סאקע אי־ך צו גראסולירן מ־ט אפאר עקזשרא קןלעגיאלל שױ1ת םאר ד,ם ליטערארישן עי$6לג פון אײער שאפוננ. היואי דאםזעלבע אויף א־ר פינאנ־ ציעלן ערפאלג. איר האש עס כזר פארדינס. װאס אנבאסרעפש םײן אײגענע ביאזראפיע, קען איך אײך פאדזיכעין אז ביז איך האכ עס נײ אײך געזען אין דער הערה װעגן ם־ין ר־כטיקזר עלםער, האב איך ק־ינסאל געהערם און געוװסס צום מאל פין דעם יאפ׳ז איט־קל אין .עביי א:כי' אויף װעלנן איר באציט א-ך פאזישיװ נישט! נאר, נאכ• זוכנדיק איצם נענ1י, האב א־ך *וישגעפ־גען אז יאפ׳ז האס גע■ ב1ים אייף אביאגראפישז נאסיץ אין ^ושווסזוזס ו1סו*36 לאנדאן ניאר 1586) איבערגעד־וקס פין 06ן>ו£1ודוס!קוס 6ס׳\6?) 3_ן ני, פארױ• אבער װאש אין דער חילזק בײ װעסען דער םעות ליגט? אבי א־ר האס גענעבן בײדע נוגחױת, עכ ו ביאגיאפישע פינקשל;כקײס. װאם איז דען ביאנראפין? די היסטאריע 6ין א ײ ן פענשש;, פוגקש װי היכסאריע א־ז די ביאגראפיע פין 6 םאלק• איר האט שארגעםן צי דערםאנען 1) .סײגע ערינערינגען׳, א פוך זכרונית, װאש װעס האלםן 400 זײםן אין ביך־פארם (נע־ װען געדרוקס פים 4 יאר צוריק אץ אונז;ר צייסוננ אין א פשך 8ין 8 חדשים) און 2> פײן קימענדער בוך ,היםל-ערד• םענסש׳, אן אפהזזנדלונג איבער די שילאזאפיע פון אםסראנאמיע דארונםער װעגן אײנשטײנס ^װעדליקײט (רעלאםױױסעס) װאס