Literarishe bleter · 1926-12-17 · 137 (17.12.1926) · p. Seite 839

829 ליטערארישע בלעמער 137 זא אנגעזאפט םיט ק^לעקםיװע ת#ילות (עפעטער אין רי גיזטישע טערפלען), דער יםיד איז - בענקשאפט פין מענכש צי םענטש; ס׳טוז נעשפינט װערן א נעץ 5ון געכינזזכען יעננכ־באװוכמזײן. דעס םןנטשן אלײן איז אוכהיםלעך, ער איז דאכאלט נישם־ נעזעםיקט, די נענקשא6ט עסט אים אויף. ער פארלזןזם זײנע ד׳ אכוה אין לויפט זיך אפארישן אין נאס, נאיטן, טעאטער, קאכארעט א. א. װ. דער אינדיװידואליום פאוװאנדלט דעם טענםשן פשוט אין א םיזאנכראפ. אנער װען ס׳זאל שױן םיללערן געלונגען אינזױברעכן די םויערן 6ון דןר אעריװירו#ליםטיש;ןר פעסטונג, און רער אוני• װערסאליזם װעט 6ארװירקלן5ם װערן, װו װעלן זײן דאםזןלם די 6יוככן דער6ון? איך הזיב פורא, אז ם׳װעט אזױ־ארום פירן דעם װעג 6ון דעד פוילישער ליטעראטור צו דער אקטיװיזױונג 6ון דער נאביאנאלער פםיציק, װעלצן איז כהםת דער אנארכא־ לעד לאנן א־נגאנזון םאםיװיזירט געװןורן. םיללער האט א-ויכגעזזזגט רא אויף זין אינטעליגענטישן שטײגער ראם, װאס װיםפ־אנכקי האט ארויםגעזינגען אין זײנן 6ערזן, װעלצע האבן נעהאט די אויפגאגע שמײ5ער זװ םאצן די 6>ןלקס=םוםקולן, נכדי אזוי ארום זװ אעםיװיזירן רעם פםי־ צישן נאשטאנד 6ון 6אלק, װיןם האט ניז א־זוט 6ײל געדריםלם און קנעצטישער גלײ5גילטיקיט, (םוף קוםט) כשו6כער דלאס. װאם דרעפלט אין זײן אײניקער שכיטקײט אזױ־אױם האם די ראםאנםישן ליכעראטור, װעלצע איו לצתחלה געװען אינדיװידיאליכטיש, אנגנתיבן *ו שפילן א 5אלשן ראלע, גןװאין א קאגינעט־קונכט םים א מוזעאל־אקאדעםישן צאראק־ טער, אן א נעהעריקן אפקלאנג בי דער נעזעלשא6ם. נישט קין קונםט 8ארן לעבן, נאר א קונכט לשם קונסט. ניז זװ א שכאר־ קער עקםכרעטימעט איז דערגאנגען רער עקכפרעםיאנ־זם, די 5ארם האט דא פשום פאריוירן דןם אביןקטיװן באטײכ. דער הויפט־חסרון 5ון דער אינדיװירואליכםישןר רי5ט ננ — נדרך נלל נןנופען - איז נעװען דאם זײןן שנאה 6ין םןנםש זװ םענכש. אין דןי אײגנכלע5ער כבע פון רער ליטעראטור אבער ליגט דער װילן זו פארנינדן םעזכשן און זײ 6ארנרידער;. דער םענטש 8אר ז־ך נענוםען איז אײנזאם און 6ארװאנלט. די םאזױאלע םטרוקטור 6ינם ה״נטיקן לעבן באאעלט אויף טריט און שריט ױ קאלעקט־װיזירן די ליםעראטור־םאטױון, תײל נאר געםײנזאםן אנשכרעננוננען זענען נטח זװ הארםאניזירן די װירקלן5קײם. אוניװןרםאל-םטישע שטרעםונגען, װאם 6ליםן ארײם 6ון דןם קאלןקטיװיים. זענען נישם עפעס קײן ^זנוטשעפןנישן״ אין דער גןש־כםן פון דער םענטשלעבער קולטור, נאר פארקערם, גאר גרויםע יחםנים. די אילליאדע און אדיסען, דערנאך די עפי־ שע און לירישע שא6וננןן 5ון די איראפןלשן 6עלקןר זענען בײ יצחלן לואצענעלסאן א• אע־־יפעריו ל־־יאדז נןענט נו דער ײדישער שול, איו יזנחק קאנענעלסאן דער יונא םן הגללז א גאנץ לעבן זײנס שםײט ער אין דערםיס סרן דער שול. א נאנץ לענן זײנם גיס ער זיך אפ םים די םשהלעך אין שלםהלעך, פ?ר װעיכן ער שא6ם, דיכסעם, זיננט אלײן אי־ן םיט זײ זײנע אײגעגע קינדער לידלעך, דערזנײלם זיי ש־ינע מעשתלזך, 6ארפשוזם זיי רמש. שװער נו געפינען בײ אונז נאך אזא אידעאלן קענער 6ון דער קינדישער נשסה, װי ינחק קאנענעלכאו און אז איך פארבינד םים קאנענעלסאנען דעם שפועם, הײבש ער טאקע >ן ני רעדןן װענען קינדער. ער דעינײלם װענן זײנע תלםױים דא א־ן פויל־, און װענן יידישע קינדער אין זזמעריקע און אין ארץ-ישראל םים װעלכע ער האס זיך באז נדערם אפנעגענן יויף זײנע נסיעית, ױן קאצענעלסאן זאנש, אז ער האם שסארק הנאה צו זיין אין דער סביבה םון קינדער 6ון ארעפע ײדישע םאלקס-םאםן, ער נלויבט, או אויב עס װעלן נאך ארויסװאקסן נײ אונז גרויסע גײססער, װעלן זײ קימען נאר סין די ארעמע מאס;, װעלכע לעבן א זאםסיק ײדיש 6אלקם׳לעבן. % קאצענעלםאן בערעדס זיך װענן קינדער, און ער 6אר• געסם זיך אינגאנצן. ער האס אננעהויבן דערצײלן װעגן זײנע קינדער-יארן און װענן זײנע דאמאלםטיקע עושםע שרים אין דעי ליסעראסור... און ביםלעכװײז האם ער, אלײן נישם בא• מערקנדיק, זיך צערעדם בכלל װעגן זײן שא6;: װען ער האם אנגעהיינן שוײבן, שעסס ער זיך נאר אייסצוזאנן. אבער געדרוקם האס ער לידער, זינם ער איז אלס געװארן 14 יאר. אננעהייבן דרוקן לידער האס ער אין 1903, יצחק קאצענעלסאן גים א ,איגסערװיאי׳ נישם גערן. .װאס װילם איר עפעס פין םיר?— קוקם ער אייך אן פארחידושס אין םים א ליבן שםײכל — װאס םאכס איר?יך נאריע??יבם-— א םכנים־אורח איז ער ש1ין א ,פעםינ. סירסער׳. װו קיםען זיך בענויף לאדזער ײרישע שרײבער, יי ב גישס בײ יבחק קא• צענעלםא,? און צו װע• םין לויםס א לאדזער ײרישןר שרײבער אין ין עת-צוה, א1יב נישם צי קאצענעלסאנען? בײ אים א־ז דער אדרעס 6אר אלע ײרישע שרײבער אין לאדז. 6-ן א גאנצער װעלם שיײבם םען צים ליבן יצחקן, אין ער איז זיך ש1ין םשריח און זו5ם א1 ס דעם. יענעס. אין װיפל ײרישע שרײבער אין לאדז האם קאצזנעלסאן סחנך געװען? עי ג״הערס צי יענע ש־י6םשסעלער, װעלכע האבן תלםיריבו. אין אויב ײדישע שרײב<ר קלאגן איצם דערייף, אז זײ הןבן פארלוירן 10 יאר, װאם זײ זענען נישם נעשסאנען ק*1ענע?ס$ן, זײכנינב י. נרוינער