Literarishe bleter · 1926-12-17 · 137 (17.12.1926) · p. Seite 838

137 זא ליטערארישע בלעטער 828 איבערזעצער לוטער געװארן היסטאריש אין דער גזנשיכטע ם.ץ דער דײטשער ליטעראטור־שפראך. יהואשעס תנ״ך איז א שטרענגע טעקסט־טרײע איבערזעצזנג אבער צו דערזעלבער צײט רעפראדוצירט זי אין ײדיש דעם ארי, גינעלן טעמפ און ריטם און פארב םין דער ביבל. בנוגע צו דעם לשון פון דער איבערזעצונג האט יהואש געשטרעבט צו שאםן א סטיל, װאס זאל פון אײן זײט האבן די גאנצע פאלקםטימלעכ• קײט און ארכאישקײט פץ די אלטע ספרים אױ עברי־טײטש און פון דער מלמדישער אויםטײטשונג און זאל >*ערצו זײן גענוי, נישט צעגאסן, קלאר און פרעציז און דערבײ אויך םול מיט אלע אלטע זאפטן, זוכנדיק אויפצוהיטן אלע יענע װערטער, װאס האלטן אין פארגעסן װערן. די דאזיקע שסרעבונג איז יהואשן געראסן אויף דעם גלענצנדםטן אופן, און װי פיר זעען שוין פון די צװײ בענדער םון דעם אםגעדרוקטן חומש, אױ זײן ײדישער תנ׳ך אויך אן אוצר פון דער ײדישער שפראך און א מוסטער פאר סטיל. אויף די דאזיקע זײטן פון דער איבערזעצונג םמ פען זיך אפשטעלן באזונדער א־ן אין א גריגטלעכע אפהאנדלונג. דערװײלע האבן מיר זיך געאײלט צו סײלן מיס די״לעזער די װיכםיקע בשורה, אז דער ײדישעד חומש איז שוין ענדלעך פארטיק און ןןפגעדרוקט און װעט אינגיכן װערן אײגן און טײער יעדן אײנעם פון אונז, און דאס װעט אויך א נזעד גרויסן און דורך זײן גראנ• דיאזענעם אויפטו נאך גרעםער אויסגעװאקסענעם דיכטער געבן די מעגלעכקײט אפצודרוקן אין בוכפארם די איבעריקע ספרים פון תנ״ך, װעלכע עד האט שוין לאנג פאדטיק אין כתב׳יד (אין נױ• יארקער ״טאג״ זענען זײ שוין םארעפנטלעכט ביז ״יחזקאל• ארײנגערעכנט, און די נביאים־ראשונים זענען אין דרוק). אופן נישט געקענט באפרידיקן נישט נאר די אלגעמײנע פאדערונ־ גען, װאס פ׳מוז שטעלן צו אזא איבערזעצונג. נאר אויך די ספעציעלע פאדערונגען פון אריבערכראגן דעם תנ״ך אין דער ש&ראך, װאס איז צוכ נעענטסטן דעם אריגינאל־לשון זײנעם — אין ײדיש. ביז די דךסטארישע אויפגאבע, װעלכע איז געבליבן אין משך פון דורות נישט באשײדט, האט גענומען אויף זיך יהיאש. עס איז געװען דער גרעסטער קרבן פון דעם דיכטער. ער, דער קלאסיקער פון דער ײדישער ליטעראטור, האט געמוזט זיך אפזאגן פון אײ• גענער אריגינעלער שאפונג, בדי זיך צו הײליקן אינגאנצן דער אוםגעהײערער ארבעט. יארנלאנג מװתר זײן אויף דעם אײגענעם דיכטער װארט, כדי אריבערצוגיסן דעם העברעישן תנך אין א ײדישער פארם—איז דען דא א גרעסערער קרבן פאר א שעפער׳ אבער דער קרבן האט געלוינט. נישט נאד האט יהואש מיט זײן תנך אויפגעשטעלט א מאנוסענט דער ײדישער שפראך, נאר אויך זײן נןןםען װעט בלײבן םארײביקם אין דער געשיכטע פון דער ײדישער קולטור אלם דער נאםען פון דעם, װאס האט מיט זײן װערק אפגעשלאסן אן עפאכע און אנגעהויבן א נײע. ביז אהער האבן די פארשײדענע ײדישע תנך־איבערזעצונגען נישט געהאט קײן זעלבסטשטענדיקן װערם און קײן נאמען פון זײערע פחבריס האט זיך נישט פארבוגדן מיט זײ. יהואש איז דער ערשטער, װאס זײן איבערזעצונג װעט װעדן דער קנין פו1 א גאנצן פאלק, און דערבײ װעם אויף אײביקע דורות בלײבן פארבונדן מיס דער איבערזעצונג דער נאמען פון איר שעפער. װײל יהואשם איבערזעצונג איז א שאפונג פץ היםטארישער פערספעקטיװ; אזוי איו דער נאמען פון דעם דײטשן ביבי־ אויה דעם ראנד פמ מיללערס ״מגפה איז גרענאדע״*) לעא פינקעלשטײןװארשע לעבנס־-מינוטן — שרײבט אים אױף די םויער; פון אײעד הײו םיט איתײת, װעלכע די זין זאל קאנען פארנילםן, און די לבנה פא־־זילבקרן: אלץ, ױאש ט־ע6ט ט־ך, טרע£ט אױך אנדערע (״דע פ־אפונדיס״). דאם װע־ם רער לײם־םאטיװ 6ון ם־ללערס 200־ וײטיק נוך, װאם שטיעבט אנצוװײזן דעם װןנ, װעלגער 6ירם 6ון א־נדיוױדואליזם. דער קינסטלער טאי דך שוין נישט גע5ונען בחררי חררים, אין א רויקער אכםאספער, אפנעצױסט פון דער קאכיקער װירק• לזןצקײט, ץר םוז םיטגעריםן װןןרן טים דעם װיברירנדן ריכם פון נעזעלשאפטלעכן לעבן. ם׳םוז קוםען צוט אויכדרוק דער נײםט 6ון ציבור. עם םוז נע6לענט װערן דעי ציבור־קולטז דער ראםאנםיזם ראט שוין רערפולם זײן היסטארישװ שליחות; ער האט בא6רײט דעם יחיר 6ון דןם אבםטראקכ־קלא־ םישן קאנװענאנס, 6ון דער טראד־ציאנעלןר 6אים, תעלכי׳ן האט 6רײ געקינינט אץ רער ליםןיאטור. איצט א־ז נןקוטען די צײט צו 6ארנןזעלשא6כלע5ן די ליטעראטוד. ביז אהער 6לענט דער נןניאלןר יחיד אױםםײדן דעם אינהאלט פון רןם ניױעי, אוי• םערלעצן לעבן 6ון דער געזעלשא6ט. אין בעםטן 6אל 6לענם ער אטאל טיט א פילאנטיאפישן שםײכל ״דןילאננען א כתנה רעם הםץ׳. רער דינטער האט אזוי ארום פרעטענדירם צו זײן א קאפריזער װוילםןטער. די אעדיװידואליםטישן ליטעראשור האם געשא6ן א טחיצה צװישן םענםשן, יעדער כענטש פאר זיך איז געװאי־ן א 6אר=־ 1 אלײן םים דך אדער אינאײנןם םיט אנדערע י צי שארן זיך װי א שאםן איבער רי װענט און ה־פאסשאזירן א־נצל־אפנע־ ריםענע סאשענט;, װאם האבן נישט צװי־״ן זיך קײן 6עסטן כא־ ציאלען יסוד, ארער נאנעםען רי וױרקלעצקײט, װאם שװימט ארױם 6ון א היסטאריש־אױםגע6ארםטןר סביבה, אין איז אעטער־ נןװאר6ן 6עכטגעשטעלטן סאציאלע נעזעצן. אינריװידואליזם אדער קאלעקטיװיזס? — ששײן 6ון דן־ ײײםנם, קיקן טים 6ארא5כוננ אויף דער ערה, זיך אויםלןבן אץ ״אײגענןי״ װעלש, אדער םיםשװיםןן םיכן שטראם, װאם געשטאלטיקש אלץ איום זיך. דעם דאז קן פינאנרןרשײד האט אםאל נעפרוװם טעסטן דער נײםשרײ5בכער פוילישער קריטיקןר סםאנ. בזשא־ ז א ױ ס ק י און ם־ט אט דער םתײה האש זיך איצט 6ארא־נשןרע־ םירט דןר ױ.גער און ״דרײסטערי פוילישער קריםיקער י א ן נעפאםוצןן םיללער. םיללער כרעננש אםקאד איא־לר אלם ערות, װעלכןד זאגט: ״אויב א־ר זו5ט אן או־פשרי6ם. װןל5ן ט׳זאל קאנ״ן א־כןרלײענען פײ כאגינען נײש ערששן זון־שםריף, סײ 6אמא5ט בײ בין־הששש־ת, אין גליקלעכע װי אײך א־ן רי פארדאגהשע •ש!2()3ז6ז0 ׳*ו 3?3ז23. :זס(!! תסס וחסק6)ת ײ3^ (* .ז 20)11 ,3*513ז3^\