Literarishe bleter · 1926-12-17 · 137 (17.12.1926) · p. Seite 840

137ז א ליטערארישע בלעטער 840 — אײן זאך איז 6אר םיר קלןר: אין ײדיש *ון אין הזברןיש ואנן מיר נישם קיץ ליגנם• הייבן פיר;ן *ו דיצסן און גו שרײבן אליף אנדערע לשלנלת, זענען אונזןרע שןסונגןן פול םיט שקריס. װעס איר 8רעגן: װו זענען אונזערן איגסיקזנ גרויסע הענרעישע און ײדישע שרי6םשסעלער׳ און, דער עיקר״ עי װעם אליך דער א גם אויםװאקםנדער ד1ר אוייםנעבן 6ון זיך גר1יסע הענרעישע און ײדישע שריםסשםעלערז םײן םײנונג איז, אז עם איז נישםא װןס גו זײן אוםרױק. איך הא3 אײך ש1ין 8ריער געזאנס, ןז ןסך הןסנינג לײג איך א1יף די ןרעםע ײרישע אןלקס״םאסן, דאס סרןכסן, 6ילן און רעדן רײן און זן6םיק ײדיש• אין, א1יע םען קלאנס?יך װעגן דעם באדן 6אר ײדישע קינססלער—װען הןען פיר דען ין געהזןס אוא בןקז מיר הןגן ןלעםןל געלעבס אין קלײנע םןל סישע גיעניבן. סעןרעםיש און פיאקסיש האק םיר קײנםןל נישס נעהןס גענונ בןרן, בכדי ןנבוזעסיקן סיס זן6ס אונוערע 6ןרבװײנסע דעםבעס,-די גאינים, און דןך זענען א1יםנעװאקםן א שאם־עליכם, א אשז אין אייםגעװאקסן זענען זײ דוקא 6ין קלײנעש שסעסל. איך יאנ םאקע: דוקא אס דאס קלײנע שסעסל דארף םלן זען ןןפהיםן ב־י אונז. א1יב םיר האבן איבס אפ לו אין דעם םרוקענעם אפעריקע א לײװיקן, א םנחמען, שסאםען זײ נאך אלע אר1ים פיך אינזער הײםישן קלײנעם שסעסל און שפײזן זיך נאך ער-היום םיס דער ירושה 6ון שסעסל... אז1י זיצס מים םיר קאעענעלסאן און שםועסס. און װײםס נישס בשעתמעשה, אז סאקע דאס אלץ האנ איך געװאלס סון אים אר1יסקריגן. איך סו אים אבער א זאנ: — איך האב בו אײן א בקשה: ניס םיר אײערע א 6א• סאנרא6יע. קאעענעלםאן קוקס םיך אן םיס א1יסגענלאנס$ א1יגן: — װאס אייז — כ װײס, אעשר װעל איך עבעס שרײבן װעגן אײך, װיל איך בונעבן אײער 6אםאגראםיע... — אהאן-כאפס זיך קאצענעלםאן-דערצו זענס איר דאס הײנס געק־םען צו פיר און געשםועםםז אבער םום נאר א קוק: װאס סאר א תם איך ביןזן אבער איך בעם א־־ן: ם*כס שיין נישס םער אזעלצזן קונצן און קומם צו םיר אפס ארײן׳ אי1י סתם חבײש ז־ך אדורכעירעדן... איך געזענן זיך םיסן ליבן, סײערן יצחק קאצענעלםאן װאס איוי װי ער׳ אז1י איז זײן שא6ן: הארציק, ליב, נאענס. לכתחלה הענרעלשע אין .הצ6ה' און אין .ע1לם קסן/ און באלד א1יך ײדישע אץ פרצש .ביל־אסעק/ זײן ערשס בוך׳ װאס עד האם 6ארע6נםלעכס׳ אױ געװען .כובול1ת ליסא/ װאס איז אין זיץ צײס אז1י שםארק גןלויבס געײארן דורן פרצן בעל׳סחשביתי. ער האס זײם דעםאלס 6ארע6נסלעכם א גאנצע רײ װגיק, לידער.זאפלוננען׳ דראםעס, דערצײלוננען אין ײריש און העניעלש. און א1יך 6יל הזברעלשע לער-ביכער 6אר ק־נ• דער. װאם 6אר א װערק איז א־ם אסנאענסססןז ער האס נישם נעשריבן ק־ץ אײן זאך׳ װאס זאל א־כס נלשס זײן נאענס. 6אר א 6־ל-בארײםנד װערק האלם ער זײן דראסע .הנביא/ װאס ער האס 6ארע6:טלעכס םים א פאר יאר צוריק. שסארק צו8• רידן איז ער 6ון זײן נײער דראמע ,אםנין/ װאס איז ארײן אין רעפעיטואר 6ון .הביפה/ ער גלויבם, אז ער האס אין ,אמ:1ן׳ גענראכס צום אייסדרוק די אײגנארסיקע ײדישע ערא• סיק 6ון אײביקע .בני םלך/ ער װיל איצט דאס דאזיקע מעיק׳ װאס ער האס אננןשריבן אץ העברעלש, א־בערדיכסן א1־ף ײדיש. ער האס א1יך אין מאנוסקריפס א באדײסנד װערק א1יף ײדיש און ער האלס׳ אז דאם א־ז סןקע זײן אםםײססן ײדיש מעיק. עס הײסם: ,איבער דער װעלס/ ער באשרייבכ דארט זײנע נסיעית איבער טערביאײראפע, אםעריקע, ארץ־ישראל. און עס זענען 6אראן אין דעס וזערק אזייםיל ײדן און ײדן.. ער האש שסארק ליב ײדן אץ ײ ד י ש — - איך שרײב די גאנצע נײס פאראלעל ײדיש און העב־עיש, אבער ם׳איז נישס דע־פין/ װײל איך װיל י1נא זײן לגבי בײדע אונזערע שפראכן. דאס א־ז דערפאר. װײל—<יזי זאי איך אײך דאס אייסדריק׳): צװײ געליבםע האב איך, און בײדע זענען מ־ר גלײן םײער. איך שרײב העברעיש, װײל דאס באפרידיקס מיך׳ איך שרײב ײריש, װײל איך קאן זיך גאר אנדערש 6רײער נישס אויםרריקן. םײנט נישס, אז דאס איז א םראגעריע, אדרבא: א םין גאטס גענאד האס ז־ך אראפ• געלאזם *ויף אונז-ײריש א ו ן העביעיש. אין איך קאן זיך נישט סאישםעלן א ײריש אן א ציגרײםונג א1יף חעב־עיש און א העברעיש אן א שסאיקער ליבע צו ײדיש. דערפןר איז םיר 6דעםד אזא ײדיש, װאס נענירם העב־עיש, און אזא הןברעיש, וואס פארלײקנס ײדיש. אין ייריש ליגם באהאלסן םער פאםענץ, װי אין אנדערע שפראכן. עפעס סיל איך, אז ײדיש האם גאר א באזונדערן טעש, א באזונדעין ריח א־ן פאדב. ײדיש איז אז1י ה1יך און םעכס־ק *ויסנעװאקסן און זיך צעכליס. דאס איץ האס קאצענעלסאן ארויסגעזאגס כםעס בנש־םד׳ אחת. ער האש עפעם װי געזוכע דאס אםתע םמשותדיקע בילד, בכדי עס 6א־צישסעלן פאר םיר. ער האס װײםער גערעדס: דורד די נידעריהע טויערו 4 ה לײװיה ׳ נױ־יארן גרף מײנער, װער אויםגעשטרעקטער, גרינגער, גרף מײנער, צעטוי זיך אין פארטןזג• אפגעל־־׳עבט א לעבן האלב׳ אוין מײנע מעשיכש ליגז, װי די קינדער מיט די פנימער אראפ׳ איך דעה זײ צו מיט דעקטוכן, מיט לידער, װײסע, - און דןנם איז אלץ, - און כ׳טו'זיך פוז זײ ןזפ■ דורך די נידעריקע טויערן פון אל־׳ע לענדער גײ איך דורך נאך נידעריהער, און דערפאר אלץ װאם הומט אין װעג פא־כשוף איך׳ פארענדער, אלץ װערט 'שפאנונג און דערװארטונג און געהער• מיױ נשײה טראג איך אויף די שפיצן פינגער, אװ די ליפו מײנע לײון אויף זיך אץ פארזאג: