Literarishe bleter · 1926-12-03 · 135 (3.12.1926) · p. Seite 817

817 135 זא ליטערארישע בלעטער קלײנער רןןלע (דער רײנישעד פויער—דער שפיאן). די ױנגע• רע אקסיארן זענען נישקשד״ טאקע נישט מעד מי נישקשד,. זײערע געשטאלםן זענען צו-צעפלאסן, זײ האבן נאך נישט באװיזן צו געבן אויסדרוקפולע טיפן. ״און אויף דער בינע זענען זײ םאר אונז א מ א ם ע, אנשטאש אײנצלנע באזונדערע מענטשן, װי זײ זענען דא אין דער פיעסע. געשטעלט איז די פיעסע גאר םײן, רצזשיםירט גוט, מיט אײנםאלן א.ין בליצן, װי ס׳טרעפש״זיך שטענדיק בײם טאלענםםולן, טעמפעראמענטסילן רעזשיסער ז. טורקאװ. דעקאראציע םון װ. װײנטרויב—אויך גאר לײטיש, מעשה-א-רןןפע. און איצט די פראגע: װעט זיך געםינען אין דער גרויסער זינדיקער װארשע לכל־הפחות —ס2־30 טויזנט צדיקים, װןןס װעלן גײן זען די פיעסע ,װעלף׳ז עס איז אפר־ביר-שטײן סארן װארשעװער ײדישן עולם. װעט ער האבן אינטערעם םאר אט דער נײער גוסער אויססירונג םון זיגמונט ״טורקאװ? נ. מײזײד־1 — דאס איז דאס װײטיקדיקע פראבלעם, װאם רײצט און מאטערט די הויפס־העלדן אין ״װעלף׳. בוייגס זיך איינער אונטער אס דער שװערער לאסט, איז גרײט לטובת דעם פאטערלאנד אומצוברענגען אנדערע, און דער צװײםער—טעליע—װערט אויפגעפאדערס פון זײן אינערלעכן געװיסן און איז גדײס זיך אלײן אומצוברענגען אינם נאמען פון דער גערעכטיקײס, ,זאל םײן נאמעך פארפלעקט װערן—זאל נארדאס סאטערלאנד זײן געראטעװעט׳׳ —םענהט אײנער. ,זאל לעבן די געדעכטיקײט—זאל אומקומען די װעלסד—םאדערט דער צװײסער און ארים אט דעם פראבלעם דרײט זיך אלץ אין דער פיעסע. די לײדנשאפטן פונם הפץ, סון די רעװאלוציע־העלדן, זענען, פארשטײט זיך, אויף דער זײט פונם ערשטן: דאס סאטער־ לאנד אױ געראסעװעט, און די גערעכטיקײט װערס פארפלעקט... זיגמ נט טירקאװ (טעליע), אדם דאמב (קעסנע), משה ליפמאן (װערא), מאיר מעלםאן (ד־אריאן) האבן״יעדער אי־נער אויף זײן אופן געשאםן גלענצנדע טיפן,' מיט״ בולטע כאראקטער־שטריכ;. זײ פירן אדורך זײעדע ראלן מיס םארשטאנד אוןמיט לײדנשאסט. אויך דוד לערערמאן האט באװיזן צו שאפן א פײנעם כיפ סון זײן זיך דערמיט צו דער גאנצער ײדישער פרעםע םון גאר דער װעלט, װעגן צושיקן פאר דער אויסשטעלונג עקזעמפליארן ם־ן אלע צײ־ טונגען און צ־יטשריסטן, װעלכע דערשײנען, װי אויך פון די אלע, װאס זענען דערשינען א קורצע צײט אדער אי־נמאליק. פערזאנען, װעלכע באזיצן זעלשענע עקזעמפליארן פון אלטע א ער נ־יערע אויסגאבן, װערן געבעטן צוצושטעלן זײ דעם םארײן אויסן משך סון דער אויסשטעלונג־צ־יט; די עקזעמפליארן װעלן מיכף, נאך דער אויסשטעלונג, םיט דאנק אומגעקערט װערן צו די אײגנטימער. די אלע, װעלכע װילן מיטהעלפן צו די דאזיקע װיכטיקע ארבעט, װערן געבעטן עס צו טון װאס שנעלעה כדי פרעסע־ אויסשטעלונג זאל קענען שטײן אויף דער געהעריקער הויך. די צײטונגען און זשורנאלן דארםן געשיקט װערן אויםן פאלגנדן אדרעס: 13 10ז1ס3וזזס1'1" ,3ז*8%צ8ז3^\ זײסזסז:׳!)! ז1ס^13זױ2 פארלאג ב. קלעצקין שוין ערשינען עיזר װארשאװסהי שניט־צייט (רעםאן) עס איז דאס ערשטע גרויםע װערק םון ע. װאר־ שאװסקי נאך די ״שמוגלארס״. 384 זײטן ״ פרײז 8 גילדן. *ויםשל-סלעכער םארקײף: •■2 |)|ז%\4316י1 ,3ז37823%%^\ ,"זס^סץס״ ם*ר נעלס: ■. ק. 6• 13.196 עם איז דערשינען רעי נ. (34) 10 פין צייששרופט חודשושירנאל // 1 * נןװידםעש די שראנן פין ק־נדןר־שוק אין דןרצ־יננ אונשער רןד רןדפקצין פון ד׳ר ט. * ן ק ע ר• ט־ם פאלננדן אינהאלט־■ 1) *ןנטראלע יידישן קינדער־שיץ״א*ג#נוזאצוע-ד'ר ט שעקןדן 2) קינדןר־שא־לאטענט-ניטאן קיל; 3> װעגן צ־קא־םןנןן זױג• קינדןר—ט י-ד; 4) א םטודין 6אר קינדעו־־שוק; 5) די גןשל■ אױפקלע־ונג פון קינדע־—פריװ.ידאצ ד״ר יאזןף ק םרידױננ; 6) ניש נישט צושיל נאך ארןרן קינדןר — ל. ב.; 7) טאשורן- עקזאטןנם; 8) די נשםה שון יתום—ק נ. םןטערם; 9) טןסהלןך און םיזיק - ד׳ר ם. שןקןר; 10) דאס נאםן־קינד - א. שר; 11) פ־אקטישע םןדיצ. עצװז; 12) אױםל. כ־אניק; 13) אינערל כראניק פדלז פון נוםןר 60 נראשן אדרעס: פ2 ופ1 ז%\ס1ס ,8זלי828ז8/ק3 ,1זן}1ם8.106 לײב שריפטזעצער אין ״?זאזעל־ אין ,אזאזעל״ איז אײגגעלאדן געװארן דער באװוסטער ארטיסט־הו־ מאריסט לײב שריםט־ זעצער פון װילנע אויף גאסטשפילן. ער טרעט ארוים מ־ט זײן באװוסטן רעפערמואר— מאנאלאגן, סצענקעס, דערצײלונגען, פאראדיעס און סאטירע. פון שלום עליכם, םענ־ דעלע מו״ס, משה נאדיר, אברהם רײזען, דער טונקעלער א. אגד. לײב שריםטזעצער איז שוין העכער 20 יאר אויף דער ײדישער בינע. ער האט אנגעהויבן זײן קאריערע בײ מ. גענפערן אין טרופע (אין 1906״), 'שפעטער ארײנגעטראטן צו פרץ הירשבײן, אין 1917 איז ל. שריפטזעצער געװען אײנער םון די גרינדער און אנפירער םון דעם כאדקאװער ״אונזער װינקל׳ (צוזאמען מיט מ״ראפאלםקי, י. ל. בוימװאל, ױםף װײסהאף). די לעצסע יארן שפילס ל. שריפטזעצער אין װילנע, װו ער איז ארטיסט און רעזשיסער םון װילנער פאלקס־טעאטער. פון צײט צו צײט באזוכט ער אײניקע שםעט מיט זײנע באװוםטע אװנטן פון ײדישן הומאר. אין װארשע װעט ל. שדיפטזעצעד אוים־ טרעטן עטלעכע װאכן\עס װערן אויך געפלאנט צװײ שריפטזעצער• אװנטן אין ליטעראטן־םארײן. פרעםע-אויםשטעלונג בײם פארײן פיין ײדישע ללטעראטן און זשורנןזליםטן אין װארשע פון 25־טן ביזן 30־טן דעצעמבער, װעט דער װארשעװער פארײן פון ײדישע ליטעראטן און זשורנאליםטן םײערן דעם צען־ יאריקן ױבילעום םון זײן עקזיסטענץ. אין םשך םון דער דאזיקער צ־־ט װעש אין לאקאל פון סאריין זײן אםן א פרעסע־א־יםשטעלונג, װעלכע װעט ארומנעמען אלע פעריאדישע אויסגאבן אין ײדיש און העברעיש. דער ױבילעום־קאמיטעט בײם פארײן, װאם ןןרגאניזירס די פײערונגען און ארדגט אויך אי־ן די פרעסע־אױסשטעלונג, װענדס