Literarishe bleter · 1926-11-26 · 134 (26.11.1926) · p. Seite 789

89ל ליטערארישע בלעטער 134 *א רעקסן *ניםןןסןרישן כוןראקסער. שיין אין די םיסלען, םיס װעלכע די טעןןטער־קינםט (אין דעם #6ל: די סיעסע) אפערירס, ליגס א פארנײניגג םין אזא םעסןד. נור דיראקטיק, רײנע םילאזאפיע װעס הןןק דעם אײנגיקן צװעק: צו .פרעדיקן׳, די טע*סער*קינסט, םיט; מעטןד םון װירקן אייף ג ע 6 י ל ן, ד*רף באשאםן די םעגלעכקײס פאר עםןציעס אין רײן עססע• םישן זין. װעם דערום די פיעסע א1יך קירםיבל דאר6ן זײן אפווירנד, שפ ל,װריק - טעאטראליש. באנוצנדיק $ט דעם מעטןןד אין דער טעאשער-קונםס, װעט דער טעאטער ש1ין מיט רער סעמע אליין זיך דערנענ־ סערן צום טעאסער־גײער און װעס א1י6העין צו זײן 6אר א־ם ,ניששםארששענדלעך׳. דער סעאטער-ג־יער װעם דעםאלם נישט םער ,װײגען, װי אין דער הײם׳, ניר ער װעט בארירט אין ג ע ר י ר ט װערן םון די צאפלדיקע װײסןןגן םין ם י ל נ ע ן, 6ין װעלצע ער אלײן אױ אייך א סרןןפן אין יכש. אנשטןןט םשונהדיקעה־יט צו לאכן, װעם דעםאלם דער טעאסער א 1 י ס ל א כ ן אינזערע שװאכקײםן און װעם אינז פיכהעל6ן צו דער• לײטערונג, עגלעכע איי6גאבן װי די םןןדערנע פיעסע װעס א1יך הןבן די מןןדערנע רעזשי, דןקןןראציע■ א־ן שוישפיל־קינסט א• אז. װ. נישט אויף א׳יסןירלעכע שטריכן פ.ץ איגדיװידועלע איבערלעבינגען דארף נעלײגם װערן הויפט־אככ, גור אויף דעם בר1יזן, װילן אין אויםדריק 6ין קןלעקטיװן. דער ביז איצסיקער ססאר-סיססעם װעט דאדורך 6ארװאנד;לס װערן אין אנםאמבל• שפיל - דןןם מיליע־טעאטער (.שסײגער סעאטער״) אפשר א־ן א מ א ס ן־ט ע א ס ע ר, םארן שוישפילער װעם אפשר דעמןןלט װײניקער װיכםיק זײן װאס פלוני בן פל1ני ש 1 י ש פ י ל ע ר לעבס איבער אין יענעם מןןםעגס, ניר װןןס עס לעבט דעםןלס איבעי דער געגעבענ^ר פ ע נ ס ש. די דעקןןראציע װעט אייפהערן זײן א סטאטעסשנע געלוננענע דעקןןראסױוע פןסןןגראסי*, אין װעט װערן די מןןלערישע, םטיליזירטע כא• ראקטעריסטיק. נאך סרײער װי דער דראמען״שוייבער װעט זײן דער םאדערנער רעזשיםער: ער װעט האבן די מענלעכקײט א6ילו עלםערע בינע.װערק אויםציםײסשן אין פאר אינז נעענסער םאכן דורך זײן םאדערנער א1יפפאסונג און םאדערנע םיסלען. דערװײלאיז אין דעם פרט סײ די ײדישע דראפעןיליסע• ראסור םיי דער ײדישער סעאטער־סט־ל װײס, װײט ה־נטערשסעליק. געװיס װעט דער ,בלויז-אמיזיר׳־סעאםער, ן.דער דן.ס ,שסײגער׳-סעאטער נאך פאר א לאגגער צײט בלײבן דער אײנ• צ־קער אפרו־פלאץ 6ארן פרים־םױון םעאטער.גײער. אבער דער םאדערנער סעאסעסםענסש װעם תסיד זוכן זײן אײנציקן אויםבוי אין דעם קינסכלערישן דערגרײכן די סיםענישן םין אל־ םענםשלעכן, אלװעלסלעכן — און דאס װעס אים מוזן נעבן דאס םאדערנע סעאכער. װעגן םר1ים און סאם, װען א העכערע, דעםפאטישע געװאלם םאכם די אלע םאםיװן צונישם? די צארםע נע6ילן 6ון יחיר װענן דערםרינקען אין גרו זאםקײם םין דעם םאסאװן בלום-באד װי דינע גאלר״אדערלעך אונסער דעם איםפעם סון װולקאנישער לאװע. דער יחיד םאילירט דעםאלם זײן באדײם - די םאםע, דער קאלעקטיװ שפרײם א1יס זײן םםשלה. נאר אין דער קאלעקשױוער םאכט האם געקאנס זיך דער• װעקן דער װילן צו דערלײווגג און םאם — זי האם נעב1רן די רעװאלוציע. אירע סםנים: רער קורצער אנטשלוס, די שנע• לע םאס — די דינאםיק 6ון עראפלאן, די נערװאזיםעט 6ון דער שים־םאשין• םםילא איז דאם ש1ין אייך געײאין יני הויפט־םאטאר 8ון אונזער נאך-םלתםה א־ן נאך״רע־ואלוציע-פסי. כיק. און די קונםט, םים איר אײביקן שײניתן צו דער *וויזנ• דיקער סביבוע מים איר לעבעדיקן קאנסאקם צו מענטשלעכער פס־כיק. האם בלי ס6ק באדארםם אין זיך אויםנעםען אם די אלע דערשײגונגען פון םאדערנעם לעבן. דעם פלאץ 6ון יחיד האם געםוזס 6ארנעםען דער קאלעקכיװ; יןורצק־יס, *ולטקײט א1י6ן ארם 8ון גריבלעניש, דינאמיק— אנשםאט סטאטיק. דער סיםן םון דער נײער צײט איה דער איבערגאנג 6ין אינדיװידועלן באשםרעבן צו 6אראײגיקשער צוזאפענלאסםונג — םיז א6ילו די םאםיליע אין נאציאנאלע ס$םע סארניטן װערן א1יף אן אלװעלסלעךיסאציאלער. די ססיליזאציע םוז געשטעלט װערן א י ב ע ר דער פערזענלעכער םרײה־יט. און אזיי װי סטיל איז א םיםל צו דערהײבן די דורכלעבוננ םון יחיד צום ג1רל סון פלל אין אין דערזעלבער צײם איבערצושאםן די לײדנ• שאםם אין א קינססלערישער םארם, װעט םפילא די קינססלע• רישע אילוזיע װערן א םארשסעלינג 6ון א נײער, דערהויבענער, נײםסיקער װעלס. דאס זעלבע אױ א1יך נ1גע דעס מארערנעם םעאט;ר א1יב םיר שםעלן םעאםער אין אײן רײ םיט אלע איבער־קע קונסםן — נאכםער: א1יב םעאסער, נעםענדיק אץ באסראכט זיץ אויםערגעװײנלעכן, ד י ר ע ק ס ן * אײנםלוס אוי6ן געניסער, דאיף װערן דער םאציאלער, קולטורעלער פאקםאר א6שר פונקט אז1י װי אונזערע דערצױנגס״אנשסאלםן — איז קלאר, אז אייך ער םוז זײן אץ לעבעמקן קאנםאקש םים אלע סאציאלע דער• לײזוגגען אין אונזער לענן. און אז1י הי די סיעסע איז דער דיויפס־באשםאנדסײל 6ון דעם קינםסלערישן קאלעקסיװ אין סע־ אסער, װעס ק1דם כל די פיעסע דארפן זײן 6 ן דער ה־ינסי• קער םאציאלער סב־בה. און אין דער זעלבער צײם — נעפענדיק אין באטראצם אונזער ה־ינםיקן פסיכישן םצב-װעם זי פוזן זײן קורץ אין טעפפא, שגײדיק קאנדענסירס - םםיליױרס דערהייבן. םיר װעלן א1יף דעם או6ן נאשאסן א לענעדיקע, םאדערנע באזיס 6ארן סעאסעסשפיל — א קינסטלערישן קאמף־רע פערםואר. דאם םײנס נישם, אז די פיעסע דארף אננעםען א די• אונזער מיטטײלונג װעגן דעם ארויםגעבן אין ײדישן דאס בארימטע װערק פון ראמעו ראלאז — זשאן קריסטאף איז אויפגעגומען געװארן דורך דל ײדישע לעזער מיט גררם פרײד• אויף די פיל אנפראגן טײלן מיר מיט; לי אלע סי בענדער װעלן ערשײנן במשך פון די נאענכםטע חדשים• מיר נעמען אן אלע מיטלען• דער פרײז פינם װערק זאל זײן װאס־מער צוגענגלעך פארן ײדישן מאסן־לעוער• גענויער אין די קומענדיהע נומערן• קאאפ. ״כ י כ ע ר״