Literarishe bleter · 1926-11-19 · 133 (19.11.1926) · p. Seite 768

133 זא ליטערארישע בלעטער 768 די טעכםער״ דעם בן יחידל זײערן ווון די *װײ אײדעםם — בעיקאײיםש און ד*ר קויפפאן... - װײםם איר, ה׳ רוםפערם, אז אס דער שײם עליכם איז געשטארבן און נרןוד הײנם א־ז דער עענםער יןןרעײם נןך אים... הןוב איך אים א םיעג געטון. - א, געװיס, דןןם װײם איך פון ל*נג. ם׳הןס פיר דער• צײלם דער באלעבןס 6ין ,בעלװי׳ <דער אײנעיקער כשר׳הןןבעל אץ בןודענװײלער). ער הןןט םיר #פילו געװיזן דענססמןל די אמעריקאנער עײסונג, געדרוקס אייף ײדיש און עננליש. ם׳איז מיר געװארן קלאר, אז שלום עליגם הןם דא אין באדענװײלער איבערנעלאזס שסארקערע און סי6ערע שםורן אײדער םשעכאװ. שפורן, װעלנע זענען 8 סך דויערהאפסיקער, מי א דענק• םאל, װעלכער לאזם זיך ,פארשםעלגן*, נישט געקוקס א1יף דעם, װאס של1ם עליכם איז 8אר אס דעם ה׳ רופפערם געמען גישם מער, װי א קוד׳גאסם, 8 זומער.פ1יגל. װער 6-ן אונזערע חסידים של1ם עליכםם געדענקס, אן ערך, װי ער איז נעװען אננעםון םים םו18ן יאר צוריק און װןזס פאר א זאנסיק ער האם געהאם און װעלכע שפײזן ער הןם אמבעסםן געליגם. ה׳ רופפעיט האס גערויכערט זײן ביגארעסל און זיך װי• דער אמאל גענוםען רןרמאנען װןגן אלע אײנעלהײסן 8ון שלום עליכםס דעמןלםטיקן לעבן, װי א חסיד דערפןנס זיך ןן די מערסלעך און די באמעגינגען סון זײן רבין, מןס איז נפםר נעװאר[• — איר מײםם, — האם ה׳ רופפערם שפעסער אביםל א זאג געסון,—איר װײסס, ער אלײן איז דאך נעװען װי א קינד״ - ןןס הןןם אים אין יענעם זוםער עפעם אײנער א קויו• םאן פון אירקוטסק געבראכם א םתנה 6ון א דארםיקן ײדישן פארײן אזא מין םשיקאװן םאשן׳זײנער, מאם קלינגם אוים גענוי די צאל, װי נאר מען כוס א דריק דאס קעפל 6ונם זײגער, װאלט איר נאר זען, װי ער איז געװען שפןלץ מים רעם זײגערז װײל ס׳קלינגס אז1י שײן און ריכסיק. ער 6לןגם זײן אז1י נליקלעך, װען כ׳פלעג בײ אים א 6רעג טון, װי שפעס עס איז... כ׳סלענ אוםישנע בײ אים א6ם סרענן, װי שפעס עס איז, װײל צ׳האב נעומסם, אז דאס פארשאגם אים 6רײד... אנב, האם םיך יענער קייפםאן פון אירקוססק נערו6ן דעםאלס, איך זאל פיס אים םיםאןןרן אין סיביר... ם׳איז אפשר געװען א נארישקײם, װאם איך בין םים אים נישס םיסגעפארן, הא, װי םיינם אירז — האם ה רופפערם זיך גענומען םישב זײן םים מיר., און ער דיאם םיר װײםער דערצײלס. װי אז1י ער האם אײנמאל או1י הארציק געלאכם סון של1ם עליכםס א בריװל בז אים... — דאס איז געװען, — דערצײלס ער, — אקסאבער 1910, װען ער איז םון םיר אפנעסארן אין םאנסרע ושװײץ) און ער האס מיר פון דארםן אנגעשריבן א קארםעלע, אז זײ זענען אלע בשלים אנגעקומען אין םאנםרע, םער נישס, װאס זיי האוק דארםן ,שנײ־צופאל׳... כע-כע״כע. דאס האם ער געםײנס שנײ־פאל, האט ער אנגעשריבן .צופאל׳... — האם ה׳ רופפערם גענומען םיר דערקלערן, װו דער װיץ שסעקם. - אבער דאך האם ער גערעדם דײםש גלאנץ 8ליסיק...-האם זיך ה׳ רוספערס פארכאפט, װי ער װאלס װעלן סארענםפערן של1ם עליכםען םאר ״ דעם נישס גאר ריכסיקן אויסדרוק אין דער מאנסרע־קארסל. י — האם איר דאס דאזיקע קארםלז .האנ איך נעזאנט, אז עס גײם נישס — זענען זײ אװעק• גענאננען... ,אייף םארגן זענען זײ צו םיר מידער געקוםצן אין אנ־ געבאטן 200( םארק. זענען;ײ פיר בײדע געפעלן געװארן און כ׳האב ױך אר1יסגערו6ן, או 6אר 210\ םארק קענען זײ די ציםעין האבן־ .האס זיך דער פארשיין גענוםען איבערקוקן מים זײן 6ר1י און עפעם װאם רעדן צװישן זיך א1יף רוםיש ביז סיף כל ס1ף זײ זענען אײננעגאנגען א1יף דעם םקח... ,כ׳האב פארשסאנען, אז דינגען דינגס זיך די 8ר1י, נאר רעדן רעדס ער׳... — האס דער הער רופפערם #ארענדיקט זײן דערצײלונג װעגן זײן ערשםער באקאנסשאבט םים של1ם עליכםען. — אין כ׳װעל אײך זאנן דעם אפת, — האס דער נא׳ רײדעװדיקער םיסליעריקער דײסש באלד צוגענעבן, — אז ױען כ־װײס פיןער, אז ס׳איז דעי של1ם עליכם — װאלס איך זײ געלאזס 6אר 1200 אייך... , — ,ער׳ איז דאך נאר א ײדישער שויפטשסעלער - האב איך אים א פרעג געםון. — ם׳פאכם נישס, דילואי א1יף דײסשלאנד געזאגם נעװארן אזעלכע שריפששםעלער, װי דער של1ם עליכם) — האם ה׳ ריפפערס א זאנ געםין םים ששאלץ. און אס דער סשיקאװער דײסש נעדענקס אפילו, װי אז1י שלום עליכם איז געװען אנגעסון: װײסע םעססעם, נרינע זאקן, װײסע ה1יזן, א םאמעסעגע זאמד קאלירסע טוזשודקע און א שװארגן קינסשלעריהום... — הײנם דער גרינער זאנסיק, דער גרויסער גרינער םשפחה־זאנםיק!—האט זיך ה׳ רופפערם מ־ס חתפעלות דערמאנס. - דער זאנסיק און די פעןג ער פלענם זיך מים זײ קײנםאל נישש שײרן... דעם זאנםיק פלעגט ער תמיד אנבינדן םיט א שטריקעלע צים שסול, א1יף װעלכן ער 6לעגס זיצן אין קורפארק אדער א1יף דער װעראנדע בײ םיר און שרײבן. — תםיד 6לעגס ער שדײבן, אם דער של1ם עליכפ! — הןס ה׳ רופפערם װירער אםאל באלעבם אויפגעשריען. — האס איר געװוסט װעגן מאס ער שרײבס? — האב איך יים א 6רעג געםון. — געװים האב איך געװוספ! ער פלעגם מיר א£סםאל דערצײלן און דערבײ אז1י לאכי, אז כ 6לעג מוזן םיסלאכן. — אם, למשל, — דערצײלט װייסער ה׳ רופפערס, — האם דער של1ם עליכם באםערקס, װי פײן זון שסײט א גאנצן םאג םים זײן ציגארקע אין סויל אין האקם האלץ. האם ער דאם באשריבן און מיר 6ארגעלײענם. דאס האם ער 6ארגליכן א דײםשן האלצהעקער מיס א רוסישן אין ם׳איז אויסגעקוםען צו ,אונוערע׳ נונססן. — א רוסישער האלצהעקער הא-קעס פער, מי ער האקש און א דײסשער האלצהעקער האקס מער, װי ער הא-קעם... (בײ דעם דײטש האש דאם װארס׳שפיל געקלוננען אביכל אנדעדש.,.). -פארשסאנען?-האס סיך ה׳ רופפערם א 6רעג געמין, זײענדיק אין ס6ק צי איך באגעם דעם שפיצל, — געװיס 6ארשסײ איךן-האב איך אים בארױקס,?בןי צי געדענקם איר נישם, װער איז דענסטמאל נאך געװען מים אים. א חוץ זײן פר1י, װײל, װי איך װײם, איז של1ם עליכם נארנישם געװען אזוי רײך - ער זאל םאר זיך און דער םר1י אפדינגען גאנצע פינף ציםערן ״ — װאם הײםס איך געדענק נישס.׳ איך געדענק אלעמען: