Literarishe bleter · 1926-11-12 · 132 (12.11.1926) · p. Seite 758

132 זא ליטערארישע גלעםעי־ 758 4 זפיל י 9 ל 8—קיילנגרקנער, ײדיש ש. גוןסס$םםקי. ־שול ביבליןןסעק׳ פאר עלטערע טם׳ 1, ם׳ .די נײע ײדישן ^אלקס-שול׳, װילנע 1926, ס2 ז. א. גארשין— די ר1יז. ״דיש ש. בןסםאפסקי. 6׳ ,ד. נ. א. 6'ש' 1926, 16 ז. 4 י. ל. ם ר ץ-שרה גת ם1בים אינסבענירס 6ון ש. ב. ,יוגנס גיגליאםעק ,חבר׳, ם׳ .ר נ• ייר. 6'ש' 26 1, 8 ז. 4 מעשהלעךםון עזאם — איבערױערגײלם 6 ן ש• פאסשאמסקי, העםס חו, - 16 ז., ה־יםס ז\ — 16 ז. ם־ ייד, ם״ש. 1926. | צבי הירש פערלא ן אין ל א ד ז איז די טעג געשטארבן דער עלטססער העברעיש• ײדישער שריפטשטעלער אין פוילן צני הירש פערלא. דער פארשטארבענער האט געהערם אץ די לעגטע יןןרגענדליקער בו די ״פארגעסענע*. ער האט נישט געדרוקט אין עדגעץ, אץ זעלטן װער עס האט ,לעװוסט װעגן אים אץ װעגן זײן ארבעט. פיט 66 יאר צוריק, אין יאר 1860, האט ער אויפגערודערט דעם דעפןןל• פטיקן העברעישן לעזער־קרײז מיט זײן ערשסן מאמר אין ,הפגיד׳ <צװײטן יארגאנג). ער איז געװען אפלײםיקער מיםארבעטער >.י) ,המגיד׳, ׳שפעטער אין ,המליץ/ ,הפרמל׳, ,עברי אנכי׳(ערשינען אץ ב ר א ד), װי אויך אץ .הצםירה׳. ער האט געשריבן ארטיקלען װעגן װיסנשאםטלעכע, ליסערארישע אזן ײדישע נאציאנאלע פראגן. ער האט אויך פארעפנטלעכט א רײ לידער און דערצײלונגען אויף ײדיש און העברעיש. אין ,הכרמל־1 האט דער פארשטארבענער אנגעהויבן דרוקן א העברעישע איבערזעצזנג פון בערנשטײנם 'נאט־רװיסנשאפטלעכע ביכער״. מיט 40 יאר צ\ריק האט דער פארשטארבענער געגרינדעט די ערשטע ײדישע און העברעישע בוכהאנדלונג א.ץ ביבליאטעק אין לאדז, װאס עקדססירס נאך ביזן הײנסיקן טאג. א לאנגע צײט איז דער פארשטארבענער געװען ״מחוץ לםחנה״ ׳בײ דער ײדישער באפעלקערונג אץ לאדז, װײל ער האט פארקויפט און געגעבן צו לײענען .טריפה־פםול־ביכער*. ער האט טאקע דער ערשםער םאר• שפרײט צװישן די ברײטע ײדישע מאסן אין לאדז די ביכער םון שמרן, לינעצקין, א. מ. דיקן אץ אנדערע פץ יענער עפאכע. נ>ןך איצט איז פערלאם ביבליאסעק אײנע פ.ץ די גרעסטע אץ לאדז. די ילעצטע פאר יאד׳צענדליק האט דער פארשטארבענער שוין נישט געדרוקט. ׳אבער ער האט װײטער געשריבן אין׳איבער• געלאזט אסך כתכים אויף ײדיש א,ץ העברעיש, דערונטער א זאמלונג סאטירישע און דידאקטישע לידעד, װי אויך םעמוארן און א נישט־פארענדיקטע ײדישע איבערזעצונג פון שיר-השירים איבעד דער דאזיקער איבערזעצונג האט פערלא געארבעט אײניקע יאר פאר זײן טייט. ער האט דאס געהאלטן פאר זײן לעבנס־װערק אץ האט אויפן קראנקן־בעט באדויעדט, װאס ער איז אזוי שפעט צוגע• טראטן צו דער דאזיקער ארבעט. ער איז געשטארבן אץ עלטער פין 87 יאר. מיט זײן סױס איז אװעק אין קבר אײנער פון די לעצטע, אויב שוין נישט דער לעצטער פון לאנג־פארגעםענעם אמאליקן ײדישן שרײבער־דור. ײיי א• א• ביבליאטעקןן א1יב איר דיןןס גןןך גישס די קןםפלעסן פין די ביז־יעצם דערשינענע נודערן 6ון זשורנאל .דןם קינד׳, םוזם איר איבף באשטעלן בײם 6אילאג ב. קלעצקץ• װארשע• 1*יעײקי •2, די צןל 8ולע קןםפלעסן איז ג*גץ באשרענקס• בײע ביכער - עוזר ווארשאווםקי — שניט־צײט (רןםאן). וזילנער פ׳ 6ון ב. קלעצקץ. 1926, 384 ז• דןד נייע- ~אם*ן םין עחר װאדשאװםקי, װאם באדס־יס פין 43 קאש־םלען, איז אננעשדיפן די לײצשע צװײ-• דר- י*ר. עם איז דאס ע־שסע גרויםע װערק שון ע. װארשאװםקי, נ*ך זיין בוך ,שםוגלאדס*, װאם ד.אס *דויסגןדיפן אזא נדויסן אינסעדןם בײ דןר ידישע- קדיםיק און לידישן ל״ןנןר. אלן ,שניס-בײם׳ נױען אדודך פיל טלםן, ײרן אין נישם־ײד;, פין דןר צײם פין םלחםה־ אויםבדוך און ק-ינ נופא. באזונדןדס בולט זענען גןשילדעדט * ר- דוםלשע טיטן, בירנןר און .נאםשאלסםװ*'. ■ נ. װ. ג א ג א ל—שריפטן. באנד 1, ײויש ם• הײלםערץ• װילנער פ׳ םון ב. קלעצקין, 26נ 1, 336 ז. עד הױם איז אין ײריש נישט נןװען קײן ליטישן אלבןד• זןצינג סון רןם נןניאלן רוסישן שרײבןר נ. װ. נאגאל. דער איבשיקןד באנד איז דער עדשטןר פין א נוטער גאנאל־אױםנאבע א־ן ײדיש. אין באנד נ-ען ארײן 8 זא5ן. װאם שילדןרן אויף אן אײגנאדטיקן שטילנןד דאס אלטע רוכישע לןב;. אין פוילן א• שו־ן אויפנןװאקםן א דוד ױדישן לעזעד, װאם לײןנט נישם קױן רוםיש. איז דאם בוך איצט באזזנדעדם װ־בטיק. אייןדהויפט אל צו דןקאטןנרירן דאס בוך דןר ױננט. — לואים אואלעס — ירושלים און ר1יב היסטארי• שער ראמאן א1ים דער צײט פון בית-עגי. פארי ו ש םון ז. רײזען. צװײפע אויפלאנל. װילנער פ׳ פון ב. קלעצק־־ 1926, 494 ז• -ג- ש. ד ו ב נ א ו ו — די נײעססע געשיכם פ ײרישן 8אלק. צװײםער באנד (1881-1815) ײדיש נ. שכיף. -׳ נ־-לםור• ליגע, װארשע 1926, 430 ז. דע- .*ונד נןםט ארום ,די הקוםה ןדשמס;אקצין (8-1815(18), 5 קאייטלען, .די הקופה צװײטן ־:!*-•סאצין (1848-'18£) 6 קאפ־טלן;. צום םוף פון בוך ד—וות און ביבליאגדניפין. _ א. ש. זאקס - פןןלי־ישע עקאנ$מיש ז נוונם• פרינציפן. ערשטער *ײל דריסע םארבםעסערטע פארג—:ערסע אייםגןבע. ארויסגעגעבן פ׳ ,די װעלס׳ — פ׳ ,שג- ינ־׳ר׳ליגע׳, װארשע 1926, 220 ז. + יאסל קאהן — שטאט ילידער) *רו׳פגע.•גן םון נױפע נױ-יארקער כאװײרים דורק 6׳ .ױגנע ד־זני־ 1926 208 ז. פרןכס אויסנאבע.; א. ש. ש ק אל נ י ק ןן װ — לידער. םאנטרק{' 1926 64! ז. - נ. א1יסלענדער—או. פינקעל — ) נןלד• פאדן. םאטעײ8לן 6*ר 8 ביןוגראפיע. אינססיטוט צי.אר —םרום• לענדישער קילשור. ײדישער ןפסײל. םינםק 1926 (:•יו—ע אץ 3103 עקז.) .אלן אונזןר אדבעט—שרײבן די טחבדים ז ־ ,פארװארט צונ בוך -האבן םיר נןשםרןבם נאר טןר־װױניק ־־ צו םיםטעי םאטיזי-ן די באװוםטן און אױסנוצן נאך אײניקן נישם באװוםטן מאטעדיאלן װןנן א. נאלדפאדן. דע-הויפש האבן םיר נןשטרעבם צו באלויכםן דןם פעריאד ביזן יאר 1883, דאם הײםט, ביזן ,טעאטןד־פארבאט אין דוסלאנד״. א נענױע אאהאנדלזנג - אין די קוםןנדיקע נוםעדן. 4 קןרןי םאי — דער נעהײםער שלןס. ׳ידיש ,שאמאן׳(?)• װארשע 1925, 128 ז• — יעקב פאס — בונדיםטן. 6׳ .די מ=ל-־£ 26 1, װארשע 128 ז.