Literarishe bleter · 1926-11-05 · 131 (5.11.1926) · p. Seite 731

731 ליטערארלמע בלעמער 131 זא בײ הענריה בערלעווי ססיל, איז םיר םײלװײז געלונגעז, ק;ן םען זען ז־ןיפת׳ װןם אין ן קורבע ע־ים הןבן זין בוןחיזן * גאנעע רײ נןכאםונגען. איך הןע אוין דאמאלם געסאכם ד;= זרשסן ײי• ילאקאכ נו דןר ערשסער א1י66ירונג פין ,דבוק׳ אין דער װילנער מרמע. םען הןם שעעםער װאריאירם די נוכשם*בן אין ליניעם און או1י *רום הזןס זיך געשאזן א געװיםער נוסח, װ?ס דייגרט נןך טײלמײז ניז הײנם. - ױןם איז דןזם אדינם ,םעכוןנא פאקםורא*, װ$ם איז פארבונדן םיט אײער נ$םעןו - אין יןר 1922 בין איך נעמען אין ב<רלץ. נערלץ איז דאםאלם געװעזן א נענסער פון עפיגראניע *ץ נםילא א1ין — א בענםער 6ון םמרשידענע קינסטלער. *לע שסרעכונ■ גען. זוכענישן פון דער פןודערנער קינםט הןבן זיך דןרסן קןנ• נענטרירם. אץ ןם דער *טםןססער הןט יעדער קינםנלער #ם• בעםסן נעקענס אונםערװאיפן וײנע שאפונגען אונםער דער שטרענג• סםער קוןנסרןל. נײ םיר איז דער רע,־ולס*ס געװעק — דןם םאיסיפן זיך אין דער *בססראקטער 6ןרם, ןןעװארםנדיק אינ• גאננן דעם ןז1י גערו8ענעם ,ליטערארישן איגהאלס׳... זײענדיק קןנסעקװענט האב איך געםוזס אינגאננן *װעקגיץ 8ון םײנע רײן׳ײדןשע זוכעגישן אין זיך ןןוגעגעבן די עקםועריםענטן 8ון קוביזם אץ קןנםםרוקסןװ־זום. םײן אינסיקע א1י8נ$)נע איז גע• װעק בו שא8ן דןןם אײרון״עלשע, דןם רײן-ײניװערסאלע. םײנע הענריק בלרלעװ׳ יידישע חתונה (1921) ן יד - ״׳ל ערשסע װערק פון דעם םין הןןנ איך אױסגעשסעלט אין דער גר1יסער בערל גער קונסם*א1יסשםעיונג. איך הץנ דןרטן געהערס נו דער ראדזקאלער <קי גערו6,נעד ,נןװעםנער-גרופע*. ד׳י דןזיקע װערק הןנן מר1יםגערו6ן * שטיקל רעש א ד*נק זײער ןריגינןליסעם און 8 דאנק זײער קינססלערישן ראדיקאליזם. די קריםיק הןם זיך שםארק איגסערעסירס םים םײנע יןםןרס• דיקע •רוװן. אין 1924 נ*ן איך בוריקגעקוםען קײן ױארשע, װו איך הןב ^רסגעזעבס םײגע עקס■ <ריםענם8לע ארנעסן איבער קןןנססרוקסןןװיזם, ה1ייסזעכלעך אינער ,86קשור8'. װןס ם׳אח ןזיינס פאקסורא קען איך אײך אין קײן קורנן געשערעך נישס ייבערנעבן. איך הןנ װענן דעם 8ר1יסגעבעבן 8 ביצל, אץ װעלכן כ׳גינ א געג1יע סעןרעכישע באגרינדוננ 8ונם װעץ 8ון 86קסורא בכלל און א1יך װעגן םײן אײגענער א1יפפ8סונג א1יף ןס דעם גןביס• איך הןב א1יך נעמאכס אן א1יםשםעלוגג פון סײנע סעכןנן פןקסורישע זןצן אץ 8ן א1יס$םןניל[.ס8ל|ז• 8 גר1יםע ליכםיקע שםוג. בןהןננען םים בלעולײ בילדער. ביל• דער *ין 8<ן סקןרבן• װער םעםע, ײי 8 ייי םיס ןן אתרוג, געםןלס יעןליססיש, און א1יך אולסרן׳םןדערניססישע בילדער: א נ־לד, װןןם נןשםײס 6ן נל1יז פינסעלעך, םער זעט םען דןרס נןרנ־שז. אץ דערריי ך העננם 8 םץ לעגנללכע ש־לד םיס גר1יםע ו 1יסע א1ת־1ת, א1 ך דןם איז בערלע• װיס ןרבעט-שיץ גןר פון דער לענםער בײס, זינם ער ה$ט אײנגעןודנם נײ זיך ן בױרן פןר רעקלןםע• בילדער... ה. בערלעװי דערנײלם םיר זײן א1יםאגיןגר66יע בקיזיור. גענוירן בײ נישם-סרוםע עלםערן, קײן ײדישע דערביינג נישם בןקוםען. נו 12 יןר ןרײן אץ דער י1ילישער .שקןןלן שסוק ■יענקניך׳, שפעם;ר שםודייס אץ ןנםװערין אין דער ןקןדעםיע, דערנןך אין פאריז. ס׳ערשםע םןל אייסגעשםעלם-אץ .זןכענסן׳ (אץ יןר 1919), װו ער איז געװעזן 6ון די שסענדיקע א1יס• שםעלערם. — ערשש אץ 1921 ה1יבס ער זיך ןן ני קעין ני די ײדישע םןסן, געסריבן פון ימעם סונקלען געפיל, װעלכעם ם׳פןושםײס ןלײן נישס, און װןס ם׳קןן עם ןבער נ שם נ1בר <ײן• 8ין ן ,נ1י' מים ןלע פיםשעװקעס, װערס בערלעװי 6 הײםער ייד, איז אײנער פון די ןרנןניזןםארן סון דער ײדישער קונםס־געזעלשאפס, שםעלם א1יס בילדער אין װארשע אין אייף דער פרןװינץ און שרײבם ן רײע א־סיקלען אץ ײדישע נײ• ס ננען, הןננדיק טןר זין נסדר דעם עיל דערגענסערן די ײדי• שע געזעלשןצם בו ײדישער קזנסס• — בי הןס זיך ןם די נןניןנןלע װענדונג א1יך געלןזם פילן אץ אײער שןפן? — כ׳װײם נישס װי װײס זי הןס זיך נעלןוס 8ילן, כ׳װיים נןר, ןז איך הןנ נעשסרענס דערנו. ס׳הןס םיך דן. םןלס נןהעושם דער פסיכןז פון זוכן און געסינען דעם ספעניפיש ײדישן ססיל, ךעב ײדישן •ריםיםיװ. ןלס דער רעװלםןם פון יענעם שםרענן און זוצן זעגען םײנע דןםןלםסיקע בילרער: די ,ײדישע חחינה׳, דער ,רןםןנסישער ■ןרסרעם׳ אץ 6 רײ ןנדעוע. איך הןב םיו דאסןלס געשסעלס 6ןר ןן אזיםנןנע בו םןרײניקן די ײדישע ססעביפישע אייגנןרם םיס די דער• גרײצונגען פון דער סןועונער אײרןעעישער םאלערײ. אין הןב םיך אזיך ןאגעגנסן דעד ײדישער נרןפיק, װןם איז דן אין פ1ילן ביז דאםןלם געװעץ פןרנןכלעםיקס, דילעםןנםיש און בןנןל. איך הןב געבײצנם הילעס בז פןרקישעם ,קופע׳, ,אץ לןנד פץ דער וױיטל׳ 6ון פערלע• .סירן־םענסםער׳ פון קןגןנןװםקי, ,קןפריק׳ 6ון ז. סענןלןװיסש, אוריאל ןקןססן א. א• ןז סיץ שםרעבוננ, בו שןפן ן נײעס ײדישן גרןפישן