Literarishe bleter · 1926-10-29 · 130 (29.10.1926) · p. Seite 719

130 זא ל י ס ע א ע נ ל ע ט ל ו-?19 גענליבן ליגן, װײםער געקרןק און זין אויםנעזוכט 8 •יןץ איגערן שטיסןןד, װו די בעסלעך, די נ1ירס, *לץ הןם זיך געזען• דער הונגער הןם געעייערם די קישקעס, סיםער נע&אכם די לײדיקײם. די נ$ז נײ הערין איז געװןין לענגער, ער הןט נענאנס א םינגער אק אין דעם הןלב־דרימלדיקן ם1ח הןס זיך געװיגס א שםײכל, דערעײלט, אז ער ליגם אין דעבמ לײדיקן עעסל, קעגענאיבער אסוןרן. די נ#כם הןם נעריישם, אײנגעװיגס הערין. פ#כש בײ וין, אז םןרגן םרי םוז ער א1יך *רײן אין שםיטןל. ער ה$ם א גאנק םןג נישס נעגעסן, באשלןסן ן הוגעריקער *װעקבוגײן אין װאלד *רײן און אין דער *רי װעס םען א ם געפינען ן נןקעםן, א פארחלשםן, לןןז זי װיסן. אםתר, אז אינער איר איז ער קרןנק נעװןרן. דןס *עסל קעגן איבער אסתרן איז לײדיק, װעס ער עס פןרנעםען און תעס קענען ן גןנק כןנ קוקן א1יף איר. ער האם זיך שםיל גענוםען שארן, ארוים אויף 8לע פיר. ער איז געקרןכן ד.י.נסער די נושעס, ביים קלענםסן שןרך צר גאםט איז הראהע יהושע פערלע / ווארשע א פשוסער ײד, א ײד פון א גאנץ יאר, דערעײלם נישט אזו קײן םעשה. ױען בער הןרןװיץ װןןלם געקןנס באקוםען אס די רײן־ליסערארישע געשליפנקײם, װען ער װןלם געקןנם פיעלן בײ זיך בו זײן רויער, פראםםער, װןלסן די ,מונדערלעכע םעשיות׳ באפת געװען שײן. ןבער נישם־קוקנדיק אויף די אלע חסרונות איז דן אין וײ א געזינםער, תפיפיתדיקער קרן. עם איז נישם נןןכגעפאכם די םןןרם פון די *לסע םעשה-ביכלעך, עם איז נןןר נישס אינ• גאנבן דערגאננען בו יענער שליםות, כאסש ערםערװײז איז די דאזיקע שליםזת דןן. בעד הןןרןןװיץ איבערבײגם אונז דערין. נעםען םיר לםשל אזעלכע שורות: ,רא װערם דערבײלם א ײונדערלעכע םוססםעשה םון אן אשה א מרשעת, װןס איז שפעסער געױןןרן א בת,תשובה און םון איר זון, א בל־בוניק, פון װעלכן דער נעש׳ם ד.קד1ש האם ארויסגעםריבן זײן םאלשע, םרפהנע נשפה און אויף איר ןןרש םתקן געװען די כשרע׳ די װארע, װןס הןס עלנס גע• בלןגדזשעס אויף דעם ע1לס התועה׳. ןדער: .די טראכם םון שבעלע איז געװען געבענםשם םים * גום בענסשוננ. זי הןס נעהאס זין און סעגסער, װןס סאסעי&א&ע און די בןבע הןבן פגדל געװען בו הזפה ונדולה, הלואי אייף אונו אלע געזןגס גיעװןרן אםן• בן יהי רבון׳. עם איז עכט. נישם געפעלשם. די פשסות רירם. און די ,װונדערלעכע םעשיות׳. כןםש זײ זענען ,װונדער• לעך׳ און הןנן בו טון פים ה־יליקע לײס, װארפס זיך אין די אויגן ארײן אן אויססערלישע זאך, װןם אין קײן שום םעשיות פון דןדקן שניס, געפינס פען עס נישס. נעםלעך — עס איז דן אין זײ א סך ערדישקײס. נולסער געזןנס—א םך לײנלעכע תױה• אפילו םון בעש׳ס בו זײן װײב םרת חנה-םינה. אין דערלאנגס איז עס פון ב ע ר ה | ר ן װ י ץ אז1י אײדל, װי נןר אזא ײדישער ,הובול׳, װעםענס זײדעס עם זענען געװען מקורבים םון בעש׳ם, קענען עם דערלןגגען• עס שםעקם סון דער דןזיקער ערדישקײם םיס זײד, םים אםלאם און םיס אלס״ײדישער פרוםקײס. 11 און ןם נןך אײנער אקרןקעװער, װןס איז דכער א גלגול פון די אםןליקע ברןדער זינגער. ןר חןס ש1ין ן גרויען קןפ, דער דןזיקער ברןדער 1 אין קרןקע, אויף דער אלםער םלןריאנער גאם״ נישם װײם פון דער םאריאבקע קירנע, געפינס דך א געשעפס סין בל1י געפעס. פון אײזנװאדנ, פון פארשײדענע שדויםן, הינלעס און... פון בלםים. א־ן געשעםס שסײען קריםסלעכע םײדלעך םים קריםם• לעכע נחורים, װןם באדיגען די ק1נים. הינםערן געשעפס איז דן א קלײן, םונקל שסינל׳ װו ם׳זיבם א ײדישער ױנגערםאן, פירס חשבונות, לויסם בןלן א װעקםעלע אין בװישן אײן חשבון און דעם אנדערן שרײבם ער דערװײל ײלישע לידער• דער דןזיקער ױנגערםאן איז דער באלעבןם םון געשעפס, דער שװער הןם עס איפ אינערגעלןזש בירושה. ם׳איז געװען אםןל א קריםסלענס. זענען די ןננעשסעלםע געבליבן קריססן. אנדערש װןלםן די גלחים םים די נןנעס נישם געקויסם. ער איז א דיויכער, דער ױנגערםאן, א ברײם׳ןקםלדיקער, פים א גום, םילד פנים און םיס אוםרויקע אויגן, פון װ$לנע עס קוקס ארויס די סונקלקײס פון די .נעסק־דן׳, פון דאגען ער שסאםס. ער איז א ײדישער דיצםער און םרןגם דעם נןםען ד1ב-בער הןרןזזיץ ער הןם א םך פלענער, ער װיל פארברײםערן דןם נע• שעםם, ער הןס נןך בדעה בו שםודירן םעדיבץ, װיל אװעק• פןרן פון קרןקע בוריק בו זײנע בערג, װו ער הןס זײן אײמס א שסיק פעלד, װןם א־ז פארװןרלןזס און װארס-ער, נער הןרןוױץ, זןל קוםען און באארבעסן עס. בינו לבינו הןס ער אין קלײנעם ששיבל, הינסערן א־יזנװארג-געשעפס, ןגגעשריבן א ב־כל .װונדערלעכע םעשיות׳, װןם ער הןס א ויםגןװןרסן אץ דער װעלס ןרײן, און װןס בױ הײנם הןס םען עס, דאכס זיך, נןך גישם דערזען. ס׳איז נישס קײ, װערק, װןס זןל םאכן א גערויש און װןס סען זןל עס אויסכאפן םיס אײנםןל. עס אױ א שםיל ניכל פון אײנעם, װןם שסאםם סון א יחסנדיקער ײדישער םשפחה אץ גאליביע, װןס זעם אלײן א1יס, װי א שםיק ג1י, װי א םין .הזבול״ פץ די בערג, און װןס הןס זץ און געפיל פאר אזעלכע פשוםע, רירנדע םעשיות, װי ,חרוה׳, ןדער װי ,די לןגענדע פון דער םאדןננע׳. אםח, נישם אוםעסום קען בער חןרןוויץ שסעלן יך מןכער פין זײן ליסערארישקײס, פאראן ערסער אין די וװונדעריעכע םעשיית*, װןם לײדן בופיל פץ אינסעליגענסיש• ק,ײם. פןרןן ערסער, װו די שאראן איז נופיל נינלךיק.