Literarishe bleter · 1926-10-29 · 130 (29.10.1926) · p. Seite 715

721 ליםער*רי#ע בלעטער 130 לעטישער דיכטעד י. ראיניס) װעגן ײדז אוז ײדישער ליטעראטור א םיסןזרבעסזנר פין ריגער ״םריםארגן׳ האס געהאס א שםועס מיס דעם באװוםטן לעםישן דיכסער י. ראינים װעגן ײדן און ײדישער ליסע• ראםור. ״איר װעס םיר פוחל דין — האס געזאגט ראיניס—אויב איך װעל אויף א װײלע זיך אפקערן םון דער עבם םראגע, װעלכע איר האט פיר געשםעלס און אײך אביסל באקענען פיס דער אינסערפרעסאגיע פון ײד. טיפ אין דער לעסישער ליטע• ראטור. אין דעם פרט אונטערשײדם זיר אזנזער ליטעראכור םין א רײ אנדערע. קײן אײן לעטישער םחבר האט זיך צי־ א.ײרישן פערםןןנאיש אץ זײן װערק נישט בא• בויגן פיט א בײזװיליקער כונה אדער מיט לצנות און שפאט. נעמס, למשל, די בעסטע דראםע םון אלונאן ״איביקם םןן• זעס/ װעמעס סיזשעט עס איז א טיפיש ײדישער. צי קען מען דען זןןגן, אז אלונאן האט זיך באבויגן בו דער פערזאן ״איציק״ םיט װעלכע נישט איז סןןראורטײלן. בי איז דער גוטםויםיקער פרײלעכער און גלײכבײטיק אויך ערנסטער איביק, דער םענטש םיס װעלכן עס עצהט זיך דער לעטישער פריץ װעגן זײנע פערזעגלעכע עסקים, דער איביק, װעלכן םען אכט ביליב זײגע םעיקײטן און שארםן באגריף — בי איז דער איביק נישט קײן אםתע רעאלע קאפיע םון א ײדן. אץ בי װעט זיך דען אײנגעםי• נען א רעזשיסער, װעלכער װעט םרוװן פארשטעלן אזא ײדן אין א בבױנדיק םאלשע אומאנגענעמע ליכט. נעםט די גלענצנדע פיעםע םון בלױפאן — ״סקאגארער גוט*. דא באגעגנס איר שוין די גײע געזונטע ײדישע טיפן, ײדי• שע האנטװערקער — שנײדער, װ$ס זענען ארויסגעםןןרן אין דער איםעניע םארדינען זײער שסיקל ברויט. דןןס זענען דורכאוים פןן• זיסיװע טיפן: קײן שײלאקס זענען אין דער לעטישער ליסעראטור נישטא. בגוגע דער אויםסירונג אױף דער לעטישער סצענע םון װערק, װאם זענען איבערגעועבט אין רער לעטישער שפראך, באשטײט די אױפגאבע םון אונזערע רעזשיסערן זיך בו באםרײען פון דער סו• ביעקטיװער שילדערונג םון םדבר און צו געבן דעם ײדישן טיפ, אזוי װי ער איז. — קומט אײך אוים ןןפט צו באהאנדלען ײדישע סראגןז— טו איך ראיניםן א פרעג. — א, יןן, װעגן ײדן רעד איך ןןפט און םיט גרוים םאר• געניגן. םען האט מיך אםילו ןןגגערוםן ײדן-פרײנט. — בכלל איז סיר ןןפט אויסגעקוםען זיך צו טרעםן און צו םארברענגען פיס ײדן. איך בץ דאך כמעט א דװינםקער _ רעדט דך ןןפ אויף א רײנעם ײדיש דער גרויםער שריפסשטעלער... און, אגב, װײסס, איך האב שוין אסך באװיזן דורכבולײע• נען םוז פרבעס װערק, װעלכע זענען פיר אלס פתגה בוגעטרןןגן . בו פײן יובילײ. איך שרײב איבט אײניקע װערק אין װעלכע איך װעל אפילו {ןפדרוקן אײניקע כאראקטעריסטישע ײדישע לידער. און ראינים בעדנגס דך און ער זינגט נישס ערגער װי יעדער ײד, װןןס האט א אינטערעס און םארשטענדניש בו א ײדישן פןןלק-ליד. איך בין נשתוםם. איך נעם אפשײד סון גרױםן ראינים. ער גיט מיר מיט בום ןןנדענקען אײנע םון דיגע לעבטע םןןסןןגראםיעס, אויף װעלכער ער שרײבם אין ײדיש אונסער זײן נןן&ען י. ראינים... װען ם׳װערם סינקל א1יף דעי נינע. בײם פארענדיקן אן אקם. םאלס נישס קײן סארהאנג, נאר סיװערט םינסטער און ענדע• אדער אםאל װען ם׳איז בוגעפאסס דער םא&ענס, קו&ס דער אקסיאר בו ביז בו דער ראםפע, שיסט א1ים גלײך אין פובלי• קים םון א רעװאלװער םים א א1יסגעשרײ: ,אנסראקם׳! און נאך כדלםה אזעלכע אײנםאלן, 6ון װעלכע דאס פיבליקים װערס אנסביקס■ בײם אגד,1יב םון א אקס רו6ם זיך דאס פובליקום ארײן אק זאל פיס דעם א1יסלעשן א ליכס, און דער אקט הײבם דך אן םים א סײף, װאם דערםאגט א פאבריק אדער א בונ. דער װאס בלײבס אק זאל אין בײס סון פ1יזע, דער זעם אלץ בײ דער םונקעלער שיק א1יף דער בינע װי די ארבעסער ל1יםן אק שםעלן איבער די דעקאראביעס, די ארבעס נײס בײ זײ אז1י גיך, םיס אזא םעםפא, װי סיגײס דער גאנבער ספעקםאקל, עס שםערם אײך לחלוסין נישם בו דער איליזיע דאם קלאפן םים די העםערלעך אק דאס זענן םיס די זעגלעך. םארקערם, איד קוקס אויף דעם א1יך גישט םיס װײניק אינםע• רעם װי או1י די אלע ארבעםער, װאם זענען אגגעסין אין גלײכע קלײדער שון א סק ביליקן בל1יען שסאף, באװעגן זיך 6לינק, ארבעסן געשיקט אן איבערבליקן, אן װערםער און אין א םשך פון 2—3 םינוס - איז אלץ גרײט אק א1יםנעשסעלס. אקסיארן קו&ען א1יף די ערסער, דער ס־פלער םיסן ביכל זעבם זיך בײ א זײס נעבן דער בינע, עס םום זיך א לעש *1 ס דאם ליכס - א פײף פין אונסער די קוליגן און עם גײם דער בװײסער אקס. נאך יןדער פארשםעלונג בלײבם םען אפס װי דערשם1ינם, אםאל דערשיםערס, פען אפלאדירם ענםוזיאססיש, ם׳רוםס אר1ים םעיערכאלדן םיט די אקםיארן 6יל םאל. ם׳גײט אר1ים 6ון םע• אסער םים פאדנע געפילן, ם׳ל1יבס און ם׳זידלם, ס׳איז נוס אין פארדריםלעך, ם׳גריבלס זיך און ם׳דיסקוסירס אין עם װערס א םאג״םעםע א1יף א שסיק בײס. עם סרעפס אסס בײ םעיערכאלדן, אז אק אײן אק דער זעלבער פיעםע פערקן זיך פארשידענע שסרעםונגען, װאם. אין פלוג, װײזן זײ א1יס אסאל װי ס1תר אײנע די בװײסע,י אק וע1ך אבער איז דאם אײן װעג א1ן אײן שסרעםינג; מענן זײ װי םמיר1תדיק וײן, דערקענם פען םארם דאם אפשסא&ונג פון אײן סאסן. םעיערכאלד האס נישם קײן אײן װינקלשסײן, װאם זאל ער אים םאכן פאר דעם יס1ד פק זײן שאפן. ער לעבם םיס דער בייס, שא6ם םים איר אק ענדערם זיך םים דער בײם. גײענדיק םיסן שסראכם קענן שסראם פון אלע אנפאלער און אפפרענער פון דער כםעס גאנבער סעאסראלער װעלס. ס׳איז כדאי אונסערבושסרײכן, אז די דיםקוםיעס האבן בעיקר געפירס נאר די קריסיקער, זײ האבן פרעיש־עלם1ת נע• װען און^ גע.שם1ינם םק פעיערכאלדם ,חוצבהדיקע׳ גײע און דרײססע א1יפסוען. אקסיארן און רעזשיסארן זענען העככס *ו• םרידן געבליבן םים יעדער קינססלערישער ״חובפה׳ פון םעיער• כאלדן• אק ס׳וענען דא פיל, װא*ס נישם װעלנדיק גל1יבן אין םעיערבאלק, האגן דאן אגנעד,1יבן אלײן ארבעסן םעיערכאלויש, אלע םאסקװער סעאםערן, אן א1יסנאם, האבן בײ יעדער נײער פארשסעלונג גאגץ ב1לסע סיסניס פק םעיערכאלדס חובסה• דיקע השסעה. אבמד, זײענדיק גאנץ װײס פק דער סעאסראלער םאכק• װע, װאם װאלם איך אװעקנעגעבן, איך זאל קענען א קוק סק א1י6ן גײעססן שסיק |ון םעיערכאלדן.