Literarishe bleter · 1926-10-29 · 130 (29.10.1926) · p. Seite 714

130 .זא ליטערארישע בלעט$י 714 שסרעבונגען, ד.ןם פען הײס זײסקוסירם, שריפםלןן און םינדלעך, און נעװןלם באותות וםופתים דערװײזן, ןז םעיערכןלדם שןפונג איז גישם קײן קוגםט, נאר .אגיםקיס״ (*גיםןביל), אלןקןםן• אןליםיק ונדוםה. קונסם, ד.*ס םען געדרונגען, ד*יף נישם װיסן 6ין *גי• םאגיע, קינםם בײס זין ניעס גוליב אןליסיק. קינסם איז אײביק. פעיערכןלד ןבער לײקנס ואם גישם.?ר ווײסס, אז קונםס איז אײביק, ןןבער נישם קיין פארנאלזאפירסע א״ביקײם. קונסם איז לעבן, סונקם װי לעבן ויז קונםס. זײ שסיגלען זיך ןו■ אײנער אינם בװײםן, און װי לעבן אזוי אויך קינסם קענען ןן םענדענץ נישם זײן. דער בושויער, װאם קופם אין םעאסער, דארף גישס זײן 6*ראינםערםירס נאר םיםן אינהןלם, נןר אויך װערן םיםגעריסן 6ון אלץ, װאם שסילס זיך א■ אויף דער בינע. נישס נאר םיסן שפילן 6ון אקסיאר, אן װעלכן ם׳קען בכלל קײן קינםס נישם זײן, נאר אויך פון דער אויססאסוע, 6ארם, םאן, 6ארבן און באװעגונג; אלץ, װאם קוםס ארויף אויף דער בינע, דארף װירקן גלײך םיסן אקםיארם שסילן, אוםבאםערקם דארף קײן אײן זאך נישס בלײבן און דער עיקר דאם װארס — א װארס װאס א־ז בלײך און סלאך, דארף ניש^ געזאגם װעק. און אם דעם םוד, װי אזוי אויםבונובן יעדע זןך אויף דער בינע, װײס םעיערכאלד גלענבנד• און װײל אלץ װאס װערם באװיזן אויף דער בינזג דארף װירקן און םיסםילן, םוז אלץ אויך פיםגײן םים דער בײם, פיםן לעבן. אקסיארן א1יף דער בינע קןנען נישם איבם גײן, שםיץ, זיבן, באװעגן זין װי אין יענער בײם, װען אלץ אין לעבן איז געגאנגען נארםאל לאנגזאם און דער אקסיאר פוז אבינד לויפן, שסרינגען, םליען װײל דאם לעבן לויםס, די בײס שסרינגם, תקיפות 6ליען... און דער6אר איז בײ םעיערכאלרן גישם נאר סתם א .סריוק״ די שיםנדיקע שסולן, דאם םליענדיקע בעםל (אין ,סםערם םארעלקינא״) די לויפנדיקע װענם, אויסאםאבילן, פא• טאביקלען, װאם סארן בװישן סובליקום און קוםען אויף דער סבענע א. א. װ. און נישס נאר אין אזעלכע סיעסן, װי עס פאסן זיך בום תוכן אזוינע םרױקן, װעק זײ דער6אר ארײננע• שסעלס, נאר אסילו פיעסן פון דריסן יארהונדערס, װאס האבן זיך זײער םםיל זײער קאלאריס, װי באלד זײ װעק אבינד 8אר אונז אויפגעםירם, דאר6ן זײ געשפילם װערן אק נײםם 6ון איבסיקער בײם. םעיערכאלד האס דער ערשםער נעװיזן װי אזוי םען דארף עס אר1י8ברענגען אויף דער בינע. און א1יב אזעלכע פאדערונגען האס םעיערכאלד בו דעקא• ראביעם, בוסאםאריע און אנד״ א פשיםא ש1ין, אז ער סאדערס עס פק אקםיאר. אין דעם הינזלכס שםײס םעיערכאלד נישם א■ 6ון םאסקװער קונסס-סעאסער אק 6ונם גרונם*סיםסעם פון ססא• גיםלאװםקי און אין א נעװיםער סאס איז ער נאך םער םקפיד. ער סאדערס 6ינם אקםיאר דעם פאקסיםום פון איבערלנבונג אין זײן ראלע. די אקסיארן אין זײן םעאסןר זענען בפעם נישס גענריםירס, נאר א פאר באסאנוננען בולסער בו םןכן די אײגעגע געזיכם שםריכן. ליכם, איז אויף דער בינע נישםא• נאר דורך פראזשעק• סארס, 6ון די בװײ לאזשעס, װאס געבן דער בינן, 6אלס ליצם א1יף יעדן אקסיאר, װען ער שסילם, אויף די דעקאראביעס״ בוסאסאריע, א1יף יעדער זןך, װאס רער ןקםיאר נעםס אין חאנס. עס סעלן א1יך נישם קײן עקראנען*אותי1ת, מערםער אק י גאגבע לאזונגען, װאס פאסן דן סרעפלעך בו אק םאפןגס, סובליקום אין זאל, אדער עפעם אן אנדןנר קאםאםטראפע, װאם קען זיך אמאל אק םעאםער םרעפן. די בינע איז אסן, 6ינםסער און לײריק, איר זעס דארם גארנישס. ביי דער שײן, װאס 6אלס םון די זאל־לאםפן, פןרקס םען ק1ים א1יף דער בינע דא און דארס םיםנים 6ון ביסאפאריע, א סילועס 6ון א סיש, א רםז 6ון א שסול, א םין פשונהדיקע גרויסע שםײג, װאס דערםןנס םיס איר אויסערלעכע 8ארם ן סאשינקע, װאס פ׳רײבס פלייש. אין דער פיעסע ,סםערם םארעלקינא״ (סארעלקיגם ס1יס), אדער ם זעס אםאל א1יף דער בינע, א שאסן 6ק, בבינול, א גאנבע 6אבריק מים רעדער (אין ,מעליקאדושני ראגאנאסעל׳—דער גיויםבאמיליקטער הארנסרענער) און נאך אזעלכע מיני סיםנים פון דעקאראביעס, אין הינםער• גרונם זעם םען די הוילע ביגל-װאנם, די פאדלאגע םון דער בינע א גלאםע ביז בו דער ראםיע, נישסא קײן ארם 6אר א סופליער און עלעקסרישן ליכס. ם׳זעס אלע שםריק םים דער נאנבער בינע־געבײדע, די םופיסן, די פארסאלן םים די קוליסן. דער בושויער-זאל זעס א1יך א1ים פשונה, די לאזשעס אראפגענוםען, נישםא קײן באזונדערע בכב1דיקע ערסער, פאראן גאר נאענסע און װ״סןרע רײען, זאל דאם פשוםע פובליקום נישס רײבן דער יבר הרע און נישס קוקן םיס קנאה אק די לאזשעס, װו ם׳זיבם דארס גהרחבה. און דער ביל איז כםעם דערגרײכס. די ,בינאקל־קוקערס׳ און דער דעקאלסע״עולם, װען וײ קוםען בו םעיערכאלדן אץ טעאכער, קד־ידן זיך ייכתחילה אײ״פאך און ב^שיידן, װייל זײ װײםן םיס אװעלנע א1יגן ם׳װעס דארם קיקן אויף זײ און קײן לאזשעס א1יף בו באהאלםן זין איז נישסא. דער אינםערעס אק נײניר בו םעיערכאלרס א1י6פירונגען איז זײער נר1יס. אלע, אפנערעדס שוין 6ון קינסםלער און פאכליים, װייסן, אז סון יעדער נײער פארשםעלונג בןקוםם םען אויסער עסםעםישן סארגענינן און איבעראשונגען, א1יך א סאסיעי איבער די ןלע לעבםע געשעענישן אק םיםואביעם 6ון פאלר סישן לעבן סײ בײ זיך אין לאנד, סײ אין אויסלאנד, נישט אויםגעש׳ראסן אםילו נײע םאדעס פון קלײדער, נײסםע םענץ, נײםםע לידלעך וכדוםד״ קינסםלער קוםען זען און אין אײן װעגם לערנען, װי ןז1י און דורך װעלכע םיםלען פירס םען אדורך די אלע בײס• ועןשעענישן דורך דער סעאסראלער פריזמע. נאך גאר אין דער ערשסער בײם, װען נישם אלע האבן 6*רשסאנען אדער נישם געװאלס פארשםײן םעיערכאלדס נײע פארלאג ״אחיספר״ װארשע ערשם ערשיגען דןס כ#רימסע װערק 6ין פרץ סמאלענםקין דער װאם האט געבלאנדזשעט גהתיעה בדרכי החיים) יז״ון לדיחז•• פ. עיזנלכוים אק ז. כהן םיס א ביאגראשיע און כאראקסעריםםיק פון פ. םםאלענסקין געשריבן פון ראובן ברײנין 2 בענדער <םיס א בילד) 4 6 זײסן — 12 גילדן *דרעס: .67 .ק ,ס2 1£1זו\ס1ס1^1 .,ס^וס^סזס^ פאױ נעלס: פ. ק. א• 13.196