Literarishe bleter · 1926-10-22 · 129 (22.10.1926) · p. Seite 704

129 ז^1 ל י ט ע ר א ריש ע 3 ל ע ם ע ו*־־ 704 די הײנטיקע פראנצויזישע ראמאנעז ־ ליטעראטור (לויט פויל־קאהענס פארטהײם) פון זײ אלע הןט אנדרע זשיד דעם גרעסטן און פילזײ. טיקסםן אײנםלוס. זײנע װערק זענען באהערשט 6ון דעם פר$ב• לעם זנו :וכן דעם אםת. ער הןס נעזןוגס װעגן דער נײער םראנבויזישער ליטעראםור, אז זי זוכס מער 8 םןואלישע באדײסוננ איױער אן עסכעםישע און ער הןןס דערםיס זײער נוט כאראקטעריזירט זײנע װערק, װי א1יך זײן אײנםלוס אויף דער ליטעראטור. האט םען די דאזיקע סקורים אין זײען״ ק?1 .מען יי באדײסנדססע הײנסיקע שרײבער אײנטײלן אץ אײניקע .נרוםעם, ם־דארף דערבײ לחלוסין נישט פארגעסן אין זײער ןריגינאלי• טעס; עס האנדלם זין דא נישט אין ,שולן׳, נאר אץ א גײםםי• קער קר1בהשאפט. אט איז די גרוםע שון די קאכםאםאליטיקער. זײ קענען און באשרײבן א1יסלאנד נישט אלם ראםאנסישע דעקאראציע ל1יטן באנריף סון די עקזאסישע שרײבער, נײערט בדי א1יםבוזוכן דאס נאענסע, װאס איז אײנן דער גאגבער םענטשהײם. זײ זענען שסארק באיינפלוסס םץ דער עננלישער׳ רוםישער, דײטשער ליסעראכור; זײ האבן א6ט געשסרעבס דערצו דורך איבערזעבונגען אדער קריסיק די דאזיקע ליטערא• םורן צו 6ארשפרײטי אין םראגקרײך, זײער מיכםיקפסער 6אר• טרעסער איז זשאן זשיראדו. ער האס געשילדערס די לאנע אין דײטשלאנד 6ון נאך דעם קריג און ער האט דער ערשטער 6ארםײדיקס די גײםטיקע סראגצ1יזיש־דײםשע דערנענסערוגג. פאול םאראן איז זשיראדוסעס א שילער. ער װערט שטארק גע• לײענם. ער איז אין א גלענצנדער שסיםונג, א6ס איז ער חוצםהדיס, און לחלוסץ אן דרך ארץ 6אר אלע שלאגװערםער 6ון םסורה. ער איז געב1ירן געװארן אין רוסלאגד, דערצ1יגן אין אקס6ארד• ער איז אן אננעשסעלטער אין א1יסלענדישן אםס. - װאלערי לארבא איז א גר1יסער קענער 6ון ענגלאנד, אירלאנד שסאניען. ער האם א סך איבערזעצם און נאך פער זיך באקאנס נעמאכם דורך די באשפרעכונגען. זײן ביז איצט באדײםנדםםע װערק איז, א סאגבוך 6ון א קאםםאפאליסישן םיליאנער, א םא• דערנעם ,װערטער*, װעלכער שסעם פץ זיך אליץ• װעלבער װאנדערם ארום אין איסאליען, עננלאנד, רוםלאנד און ־זוכם דעם זינען פונם לעבן. פיער םאקארלאן ־און בלעו סענדראר רערנענ• טערן זיך אץ זײערע װערק צו דער רעסארםאזש. דוהאםעל• װילדראך, זשול ראםען זענען אםאסטאלן םון גר1יסן רחםנ1ת צו א1יסװור6ן. סאלםםאי און שארללאו םילי■ האבן זײ באײנ6לוסס, םים ראלאנען בינדט זײ זײער פאציםיזס) פאליטיש שטײען זיי לינקס. דוהאםעל איז א םעדיצינער און אלם אזעלכער האס ער בשעתן קריג אדורכגעםאנס אלע פלאנן, ער איז דער דיכםער 6ון זיין םענסשלעכקײס. זשול ראםען שטײם אין אײניקע װערק נאענס נעבן אים, אבער ער איז פער 6יל• זײסיק און צעשפליםערט; אין אײניקע פון זײנע װערק איז ער א הוםאריפס. ער איז בלי ס6ק אײנער 6ון די גרעססע םאלאנטן אין הײנסיקן 6ראנקרײך. א נאענפן שײמת צו זײ האט די גרופע, צו װעלכער עס געהערן בארביס, פיער האםפ, י.ר. בלאך. בײ זײ האס די םענדענץ דעם איבערגעװיכם. דערהייפס בארביס איז װאס-אפאל אלץ םער געװארן דער ליסעראוישער אפאססאל 6ונם קןפונים• םישן עמאנגעלױם; ■יער האם■ איז דער שילדערער 8ון דער ארבעטער-װעלם. י. ר. בלאך, אויך אן איבערצײגםער םאציא• ליסט, האפאין וײן ראסאן באהאנדלט א רײ סאניאלע *־אנלעםען. די הײנסיקעי 6ראנצ1יזישע ראםאנען-ליטעראסור האם גאר קײן שײכית נישט צו דער, װאם םאר דער םלהפה, לכל־הפח1ת צו דער ליסעראסור, װעלכע ם׳האם אין פראנקרײך אםםײססן נעלײענס אין אמשטארקסטן געשעצש. דער פריערדיקער ראםאן נאכדעס, װי דער נאסוראליזם איז אפנעשטארבן• א־ז געװען ציםײסס א באש־ײבינג פון דער פאריזער געזעלשאפס, איר פשיכאלאגיע, פון אירע-צוםײסס עראסישע פראבלעפען. דעי ראםאן איז נעװען קלאר געב1יס, תםיד םסיליםסיש, אן 6עלער; ער האש געריאס זײן םראדיציעז בורזשע, םארסןל, פרעװא, האנרי בארדא האם םען אםםײססן געלײענט, זײ זענען נןװען די סיפישע א1יטאק. אקסאװ םירבא, אבעל הערמאן האבן דיזעלבע געזעלשאפס פארנעשסעלס אין א סאםױישן ׳ליהט. די עקזאסישע שול פון פיער לאסי, קלאד םאררער האס דיזעלבע בםעס כאראקסערן אריבערגעםראנן אין אשרעםד* ארס און םביבת זבײדע זענען, אנב, גר1יסע לאנדשא8סם.םאלער>. עם איז געװען א עלענאנסע, קולםיװירסע, װעלסלעכע סאלאן• אסםאספערע, םיס א סך געשמאק און קולסור. די הײנסיקע פראנצויױשע ליםעראסור איז א1י8געשסעלם דורך אײניקע שריפםשםעלער, װעלכע האבן גאך פאר דער םלהםה נעהאס א נאםןי, זײ זענען אבער דעםאלט נישם נעװען ■אפילער. זײ האבן געהאש א נרעסערע אדער א קלענערע כאל לייענער א־ן פראנקרײך, אסס אבער זענען זײ געװען פער געשעצס און באקאנם אין א1יסלאנד, דער עיקר אין דײםשלאנד, אײדער אץ זײער פאשערלאנד גו6א. דער גײסט, װעדכער האט דעםאלם די 6ראנצ1יזישע לישעראםור באלעבם, איז געװען ■אריזעריש, דער נייםם אבער פון די דאזיקע שרײבער איז געװען אן אײראפעלשער, אן אלםענטשלעכער, און טאקע דורך דעם האבן זײ געהאש צו קעם6ן אין אײגענעם לאנד םיט די גרעסשע םניע1ת די גרעססע םירער םון דער הײנםיקער 8ראג• צויזישער ליטעראסור זעגען ראפען ראלאן• אנדרע זשיד און ■אול קלארעל. די דרײ פארשידענע גײםםער האבן אין זיך נע• םײנזאםעס. זײ זענען, אץ ערששער ריי, םענסשן םון עםיק, ■רעדיקער 6ון א װעלסאנשיױנג, קןםוער פאר אן איבערצײגוננ. אלס אםתע םראנצויזן שארגעסן זיי קײנםאל נישס צוליב דעם אינהאלש די 6ארם, זײ פארלאץ קײנםאל נישם דאס עםסעטישע לס1בת דעס םאראלישן, אבער בכלל זענען זיי מאראליסטן. צו די דאזיקע דארף םען נאך צורעכענען פאריס באר. די דאזיקע זענען געװען סאקע, אץ אפתן זץ פונם װארס, לערער םץ דער הײנסיקער שרײבער-גענעראציע, און אלץ, װאס האס הײנס עםעס א באדייטונג, ציס די יניקה פץ זיי. דעם קלענססן אײנםלום האם געהאם ראלאן, םענלעך דערפאר װײל :ײן פאליםישע באדײםוננ האם פארסונקלס די ליסערארישע; װײל ער איז גענליבן אלן זײן 6רײװיליקן גלות, אין גענף• א1יב אבער א גלויסער םײל פון די הײנםיקע שריםס• ששעלער דענקם אײראפעלש, איז ■אציםיסשיש נעשםיםס און נישט שאװיניסםיש, דארף םען דאס זיכער פארדאנקען ראלאנען. ■ונקש אז1י באװײזס זיך קלאדעלס װירקונג נישס אין דעם, װאם ער האם א םך נאכםאכערס; ער איז אלם קאס1יליש• םעםאפיזישער דינסער אן אײנצלערשײנוגג, אבער זײן נעדאנקען• גאנג סרע6ן םיר בײ א סך ױננערע שרײבער. ער און םארים באר זענען די סירער סון אײנער פון די ה1י*ס־שסרעםונגען הײנם צו סאג, װעלכע האם א געא-קאסוילישן כאראקסער•