Literarishe bleter · 1926-10-22 · 129 (22.10.1926) · p. Seite 700

# 1 .ז^ ליםערארישע בלעטער 700 *״■ ״־״ י י ־י - -־׳-״■- - — -— —י—■׳■׳ — י ■ ־ < ׳* מארים װינטשעװסהים ראלע אין דער ײדישער ליטעראטור הלמן / מרמר ניוייארה םועגיעל 8)ןר די .ייט. ג5ענז ער םון העברעלש הןס ם. װינטשעװםקי א1יך אריבערנענוםע^ אין ײדיש דעם שםיל אין גיםסריאות, דעם .דרוש םון *לםן םארןדיע אויף נדרשי העניני׳ם .תםלה 8ון סויזנם םם־ען), .*ן *לף־נית 6ןר *רבעםער־קינדער'׳ םון װעלכן די ערשסע פיר בוכשםאבן לײענען זין *זוי: אל(י איי יער אויםארגיםער, װןןם לעבט 6ון אונזער םי, בית ד$ס איז דער גיןרנל־שנײרער, װןלבער אונז באטר־נט; דלית איז דער ךלות, װעלכער אײביק בײ אונז לינם 15) ס׳םארששײס י זיך, אז אין העברעלש װןלם ם. װינסשעװס7 נעקןנם באװײזן *זוינע ,קונק׳ װי די בעססע םשביליםשע װןרטשאילער. זײן .כל נדרי׳ און אנדערע העברעלשע און אראםעלשע םארןדיעם באװײזן״ אז ער װןלם לײ5ס געקזןנס אויפשרײבן *זוינע קונצשסיק װי .םסכת *םעריקא׳, ,םסכת םורים׳ א. די נ. װינםשעװסקי הןס נעשרינן א רײנעם ײדיש ג$ך םיס 40 יןר בוריק. ער ה$ס בסדר געשןוסן נײע װערםער אין ״דיש און ה$ם אויםגעםידן *נגלןביזםען. ער שרײבם: ,הלואי װײםערניקעם׳ ןןנשס$ם ,ןלרײםניקעם׳, ,געלסניקעס׳ $נשס$ס .נעלסםאכער׳. ןםץל גײס ער *8ילו *ר$ם םון װעג עו לערנען דעם לײעגער כללים 8ון נראםאםיק, ןןדער אויסלײגעכץ. גןץ• אויך דארםן איז ער שטענדיק װיביק. *זוי באםערקס ער. רעדנ■ דיק װעגן ריגםיקן אויםלײגן, אז .קוש׳ און .קוס׳ זעגען בײדע נום... םןןריס װינסשעװסקי האס זיך קײנםןל נישם *רןפגעלןזן בום נעשםאק און בו דער שעראך פונם םארק. ער ה$ס *לעםןל געזוכס א1י6גוו.ײבן דעם לײענער צו זיך. ער ה$ם אים בונע• ע1ינן בו זין םים זײן הוםןר און סאסירע, פיס זײן באהארבס■ קײם און םים דער םןןלקםטיםלעכקײם פין זײן ליד: .סון ײדישע װערסעד״ אלםםןדישע, םון אײנפאכע רײד?ן 8 קלאנג, םין םענער א6ס װייניק מעלאדישע םארפאס איך פײן םרןסםן נעזאנג.'*׳) נןר דער אםת איז, אז װינםשעװסקים ליד האס נעהאס 8 קלאנג, װ$ס האס זיך שסארק אײנגעקריצס אין די םוחות 6ון די םאםן. נ$ך אין י$ר 1886 הןס זײן ליד געקלונגען: ,הערס איר קינדער, װי עם רירס זיך, װי עם רירם זיך איבעראלז װי דער ארבעםסםאן פוסטירס זיך צו דעם קאםף םיס קאםיסאל, — ׳ צו דעם קאםף םיםן שינדער, דעם האבון, דעם געלם־םיראןז הערם איר, װי ער רירם זיך, קינדער, דער בארויבםער ארבעסםפאןז׳ עז) םארים װינסשעװסקי האס באײנםלוםס 8 היבשע צ$ל ײדי• ״) דערט, זיים 102. ״) .לידער אין גטדיכטזד, וייס ד. •') דעוט, זייס 120, (סיף) װינםשעװםקי ה$ם אייך געשאםן $ ספעציעלן הופאריסטיש• םאסירישן װערםערבוך, םים 8 יראלעםארישער סענדענץ. זײן חײם בארבורם װערםערבוך אין ,צוקונסס׳ איז 8 סך ג$כגע• םאכס געװ$רן םון ■ר6$עסי$נעלע הוםאריסםן אץ עקםםלואסירם געװ$רן אץ 6 םך רעיאקציעם• $ס איז א םוסםער םון ם$ריס װינסשעװסקים שםילעװרי• קער ■ר$זע (געשריבן אץ 1905): .די $לםע ליםײנער םלעגן ז$גן. אז ■$עסן װערן נישס געםאצם, זײ װערן געב$רן... הײנסיקע ס$צי8ליםסן װילן ה$כן, $ז רעװ$לוצי$נערן זענען א1יך אזוי... װען פען רעדם א1ים ד$ס װ$רם .םאק א רעװ$לוגיע׳, גײם דעם ױנגן ד1ר אריבער $ סקרוך איבערן לײב. בײ זײ איז די ■אריזער ק$םונע, לםשל, א6שר םאקע נישם געב$ק געװ$רן, $בער זי איז א1יך נישם געםאכם געװ$רן, זי איז .ם$רגעקוםען'; אלע רעװ$לוצי$• נען זענען בײ זײ ם$רגעקוםען, י$, פ$רגעקוםען און אין דער װעלםגעשיכםע ארײננעקוםען, און זענען $ן םאכערם אויםגעקו■ םען, םער נישס, םענםשן זענען אין זײ אוםנעקוםען, אנדערע זענען שםארק אשגעקוםען, װידער אנדערע ק1ים םיסן לעבן ארויםנעקוםען, $בער אלע זענען *רײננעקוםען אין ארויםגעקו• םען עפעם ןל ■י םיבה, װײל דער גאנצער עסק איז נ$ר ם$רגעקוםען און םאקע ם$רגעקוםען, ד$ס הײסס, נישס, װי ם $ד*ם, אויפגעקוםען; נישט, װי ציגײנער, $נגעקוםק; נישט וױ רעװיז$רן, אונסערגעקוםען; נ$•־, $ם װי, םען ז$גס אײך ם$רג*קוםען, איפיצן בײגעקוםען אץ 8 ס1ף׳. 11) און $ם איז $ םוססער םון װינסשעװסקיס םר$זע, 6ון די אכציקער י$רן (אין זײן 6עליעס$ן .$ װי װערם םען 8 דיכ• סער!'): ,איך װ$לם, לםשל, ק$נען צוזאםענפארן... ,געלס׳ םיט ,6עלם׳; ,$6רסעםי8נעס' םים ,נאראנאנעם׳... ,תכשיםין און צירונג׳ םים .דעם ײדישן םירונג׳... ,היפ$קריסן' םים .םאראזיסן׳; ,דרשנים׳ םיט .בםלגים׳; .העברעלשע שרײבער׳ םים ,נדב1ת• קלײבער׳... ,דעם 6ןרד דעם אײנגעשסאנסן׳ םיס ,דעפ ארבע• םער בײ פאבריקאנסן׳... ,פאלעסםינצעס׳ םים ,קאלטע בלינצעם׳; ,■$ליסיקער ליבעראלע׳ מיס .איך צוערשם, נ$כדעם אלע׳; .צײטונג־שרײבער׳ םים ,רכילות־סרייבער׳; ,דעם רוםישן קנוס׳ םים פענסשלעכע בלוס׳... נארישער שם$לץ' םים א ,ק$פ, 6ון ה$לץ'.״ ,שפיאנען׳ םיס םק$ר*י$נען'; .א1יס סאציאליסם׳ םיס .אן-עגאיסם׳; ,באנקיר׳ מים װאםפיר׳; ,נרויםע דאםע׳ םים ,נישס הײסע םאםע׳... דעם .אבערגלויבן׳ םיט ,א םיםל צו רויבן•; .םאלדאםן׳ םיס .כארדםאם;'; ,פארלאםענםאריש׳ םים ,העפלעך און נאריש׳; םאליםיק׳ פיט .האלם אץ צװיק׳; ,אוםאײניקע םאציאליםםן׳ םים .צו6רידענע קאסיםאליסםן׳; ,די רײד 6ון אן אדװאקאס׳ םיס ,א צוננ א1יף סראקאם׳; .די .יםים*נ1ראים' םים ,א בײםש סאר נאראים׳; ,ה$בן געלם א1יף פראצענס׳ םים ,די 6רוכם פון ארבעםער.הענם'; .6ירן 6ארן נ$ז' םים ,די װ$ס עסן גר$ז'; .אויסהאלםן $ קײזער׳ מים ,נײן איבער די הײזער׳; ,6ון דר1יסן •וץ׳ םים .אינעװײניק שםוץ׳ א. 41 װ.' י1) ״) דןרט, זדס 550. ״) דןרם, ערשסער ב*נו, זייםן 61—6*.