Literarishe bleter · 1926-10-15 · 128 (15.10.1926) · p. Seite 688

ליטעדארל^ע בי^עםער 688 128 פרילישע מרזיה (מיזיק*ליסן שסוןםן) שמערו הראנגאלד/װארשע *$זי*יע, דערםאן איך םיר װילנדיק ױשט װילנריק דורך מן #פ$״ זייאזיע אץ ריםישע אדער דײמשע קאטפאזיזויעס• שיילם םען קארלאװיםשן — 6יל איך טשײקןןװםקים גייסם. ש*ילם םען שיםאנאװסקי 6יל איך שטרױסן ןןדער שענבערנ. איך זע נישט קארלאװיטשן איך קלער נישם װעגן שינמנןןװםקין. זײןר שאפונגם־גײםט ש*יגלט נאר א£ אנדערן שטארקע, געניאלן נײםםער. ראם זעלבע אויך מיט אנדערע ױננע *ױלישע קץםוןן־ דםאין. די גאנזנע פלןיאדן פון די *וילישן ױננן עזןם*אזיםןץין, רעכענענריק א6שר פק םאנױשקןו אפ;לו — הןןט נישם נעשןו*ן קײן אפתן *ױלישן םוזיק. ןןרןר םען גײם אין די דרצים 6ון ש?*ןן און םען װיל אים נאצםאכן, ןןדער םןן שטײט אונטעד דןם אײנפלים 5ון די שצנים * איך דערקלעד עס םיט געאגרןופ־שע םןןטיװן. *וילישע םוזיק־שאפינג לינט װי אין א טזןל, 6ון בײדע זײםן ריזיקע בערנ, םון װעלצע עם 6ליםט ארןזפ א םבול םוןי שאפונגם־גײכט. דער טאל איז םול טיטן 6רעםרן שא6ן... איר װעם 6דענן: שאפעןז װי אזױ איז ער נעװען *ױלישז שאפען איז נעװען געניאי און ער הןןט באיייץ יץ־ ארויםריכן פק אלע אײנ6ליםן און האט געשאפן אן א-נענעם םטיל, א שא*ע* ניזם די הײנטיקע פוילישע םוזיקער האבן נישם *װישן זיך קײן אײן נאון, א6שר װעט ער ערשט נעבולרן װעדן. הלואי. דערװײל ועם טען א;ם נישם. . * זנװײ שטארקע קילםירן דריקן-זי ױ *וילישע םחיקנ רוםלאנר און דײמשיאנד. װי *װײ רױן האלםן זײ *ו ו״ 6ללגלען 6ונם פוילןשן םוז־ק־שעפער און זוװיננען אים נאבזיננען זײערע לידער. ם׳איז קלאר - דער *וילישער מחלקער װלל דך פון זײ באםרײען, עי איו אבער דערװײל זנו שװאך. אבער איך נלױב, אז די אריגינעלע *וילישע טוױקאלע שא6וננ װעפ קוםען, װעט נעװיס קוםען. פארלאג ״צענטראל״ םיר האבן *יבערגעגענן דעם *ויסשליםלזכן *ארקייף םין אלע *ונזערע *ויםגאנן אין ײדיש דעם קאאיעראסיװ .ביכער׳ םיט אלע נאשסעליגנען נו װענק זיך נאר נום קאאי• , ב י כ ע ר ״• •דרמ: .67 .ק ,ס2 ו>1א\816א .ס.ס 2 .קא •־זס&סץפ״ 8*ר געיסי■ 13.196 .0 .א .ק מ_?*?*סען: 75 •261, םארערם ,סרך קאא*. ״ניכער׳ דעס לענען *ולן *ילוססרירסן קאסאלאג. נ איך האנ א םענטיםענט פאר *וילישע קולטיר. איך קאן עם נישט ליקענען. אױך די פו־ללשע םוויק איז םיר נאענט, גענטער װי אן אנדעדע. אבער איך פרעג םלר א£ט, װאם איז אזױנם די *וילישע םוזיק, מיט װאס אונטערשײדמ זי זיך פק אנדערע, װעלכע שםריכן און אײגנארםן כאראקטעריזירן איר אדיגינאליטעםז און איך קאן נישט גע6ינען קײן ענט6ער. שאפעןז יא, אטת, םםכים — שאפען איז עצם *ויללש. א־ך קלער אבער א־זנט װענן דער מ א ד ע ר נ ע ר *ױלישער מוז־ק־שאפונג: שימאנכקי, רוזשיזנקי, קשילאװיםש, ראנאװםקי, נאםקאװםקי אץ אנדערע. אױכ נאר ם־טן אנװענק אין רער קאם&אױזניע פאלקם םאשיװן שא£ם םען נאזניאנאלע קונםט־װערםן — איז די *וי־ לישע םוזיק — *ויליש, אויב םיטן געבן א סים6אנישער *אעםע א נאםען 6ון דער אײנענער נעשיצטע שאפט םען אײננארטיקע ם־זיק — איז באםת די *וילישע םוזיק-קולמור זײער רײך. עם איז אבער צו ױײניק. נישט דער 6אלקם־כאשיװ אלײן קאן אױםשעפן איננאנונו די םראנע. דער פאלקםטיפי־עצער קא־ לארים אלז א6שר אײנער פון די אםריבוטן פץ דער נאזניאנאלער מוזיק, איער װײט נאך נישם *לץ. איך קאן רוםישע טוזיק אן קין שפור 6ון א רוםישן פאלקם־פאם־װ: םשאיקאװסקל אין דער פא־ טעםישער םים£אניע בלײבם רוסלש, הנם קײן אײן 6אלקם טא־ טיװ קאן םען דא נישט באםערקן. ער האם הפעזניעל אײםנע־ םיםן ,האפאק״ אדער ״קאפאריכקי״, װעלנדיק זײן איניװערםאל. ם׳איז אים אכער נישט געלוננען: זײן נאנזנער נעדאנקעננאננ, רל בענקשא6ט, דאם זוצעניש פון נוםן אין שײנעם, דער פעסי־ םיזם, דער נאנזנער 6ארנעם און די 6ארם איז טיפיש רוסיש, װי עם א־ז רוסיש די איב־טעשטור 6ון דער רוםישער זוערקװע. אבער װי רוםיש אי• דא רער גלאקן־קלאננ אץ א ױם־טוב נאצם אלזא נלשט נאר 6אלקע־םאשיװ. * - די פראנזנײזן האבן זץ לעזנשנס נענימען זנו די ש*אנישע םאםױון. ם׳אלז בײ זײ א מאדע אויף ש&אניען. און דאך בלײבן זײ פײאנזװיזיש. 6 מבין װעט נלײך אין דעם דערקענען א פראני זנויזישע םוז*ק־שא£וננ. און דיטשען — זײער שאפוננ איז אזױ צאראקטעריסטיש די נװאלדיקע נינינג צו פאלי6אניע, ראם׳ 6ארשטענדניש 5אר קא־ אעקטיװיזם אין דער מחלק. א־קעםסער כאר׳ קאכער־אנםאםבל. £6ילו דננ אדער אינסשרוםענםאל־סאלא־םולק באפרײט םען נישט לץ דער דאזיקער טענרענץ: רי באנליםוננ שפילם נישט קײן קלענערע ראלע 6ון דעם םאלא־אינםטרוםענט. יעדער שפילט 6אר זיך, יעדער זעט זיך זײן װעג׳ אבער אלע שטרעבן זיו אײן זניל און םרע6ן זיך בײ אײן פונקם. די דײטשע םוזיק איז שװער׳ אוטפארשטענדלעך׳ .םאדערן*— אבער וי איז פראצט6ול׳ ריך, טיף און 6ילפארניק. און װאם איו די *וילישע םחיקז 6ארװאם און םיט װאם איז זי *וילישז * # װק איך הער טיןז זנו זנו א *וילישער םאדערנער קאפ־