Literarishe bleter · 1926-10-15 · 128 (15.10.1926) · p. Seite 681

681 ^יסערווישז ב ע ם ע ר 1^1• 126 םיםםיעיום <זן װעגן דער פערםער דיםענסיל, װעגן דעם *ויעער איך װײס װעגן ןזן שרעקלעכן 6<ל. םון װ$רס און װענן דער געהײםניש פון שםראנלעק קלןגג, עו אים אץ ה1יז איז געקוםען זײן םר1ים קיזיגע. לודװיג װעגן גלגול הנפש און װעגן דער עןפרײעגדיקער םיםיע פון הןם נישם געװןלם, ןז דןם םײדל זןןל הןנן עגםת נ6ש, קונםס. ם*ר הןגן גלײכנײםיק געלײענם *נדרעי *יעלים עררי• װ$ם איר קוזינע הןם א קראנקן ם*ן. ה$ם ער זיך די גאנגע נערונגען װעגן *לעקסןנדער עלןקן אין אינאײנעם ם־ף םקנא עײס, װןם די קיױנע הןש פארנראכס בײ זײ—עםלעכע סעגו- געװען די רוםישע אןעםן פאר זײער רײך, שעפעריש לענן, אײנגעהאלםן נו הוםםן. נישם געהיםט און ענדלעך, װען ער פ#ר זײער גרויםער םןרםיפונג, #6ר די הויכע פןדערונגען, הןם זיך עס דערלויבש, איז ער לןנגע םענ געװען ן סויםעד װןם זײ הןבן זיך געשםעלם׳ םןר זײער נישם בןנונענען ז־ך מענסש פין דער איבערםענםשלעצער ןנשםרענגונג. םיסן בלויזן ןנשרײבן ןליד. םיר הןבן םקנא נעװען אין און די קר#נקהײט הןם פאו־פןלגט. נישם ןןאגעלןזם, געסרויערם, װ$ס *ײ אונה אץ דער ײדישער אןעזיע, איז פארניכםעס. װי א קיםםן, װי ן לענאין, הןם דער שיקזןל דןם ןזן זעלםנקײם. ןבער דןם *לץ איז בײ ראובן לודװיגן נישם געלןזם אים דערגרײכן יענע םעגלעכקײם פון יןרן און נעװק םיםן הארץ, דורק הארץ. *לץ-פאריײנט בו דער רײג• שאפן, עו װעלכער ער, װי יענע בײדע אןעםן, הןס זיך אזוי סםער אץ םובםילםםער ליריק. נעריםן• אם איז ראוק לודװיגס ליד. שרײבט ער װעגן שםאם - םאדװןםז סארװאסז איז עם די ליריק פון די שםילע סארנאכטן איבער די שאיבן איך הער די פראגע סון לודװיגס אײגענעם םויל. איך פון די נױ־יארקער םורעםס, כאאם ער *ויף און נים אונזבלויז בין אן איבערעײגסער סאםאליסס, ב1יג דעס קאא עו דעם םוז, דעם עארםן בויג 6ון דער גרויםשםאםישער ברוםאלער ליניע, אץ פיל, אז אלץ, װאם געשעם, םוז נעשען• אבער איך װײם דעם *ויג װןס ןנםאלעקם זיך נאר אץ שאםנדיקע װינקלען. און פיל אויך נישם װײניקער, אז נישם לודװיגן און נישם זיך שרײבם ער װעגן אינדיאנער, װאס ער הןם נעקענם אץ געוען אל־ין װעל איך װען עם איז קאנען ענםפערן *ויף אם דער אץ *ריזאנא און אין קאליפןרניע —איז דאס די ליריק פון םאנענדיקער פראגע. אוגםערגײענדיקע שבסים, דער דפץ סון ן לעבן, װןס װערם - זיגלןז געלןשן. דערלויבם ער זיך *םןל בו רעק װעגן דעם װעגן ראובן לודװיגם פןעויע הןם םען זײער װײניק ײרישן נןעיןנאלן װײםןק, װעגן די ■ןנרןםען אץ דער ש*נד געשריבן. ער איז נןך *נסןלום נישם ןפגעשןעם. זעלםן װען 6ץ 22־1918—איז ד*ס די ליריק סון *ן ןפנענארםן, װןס זײן ער הןס זיך דןרויף *ןקלןנס, דער פײנער גײםסיקער *ריס־ לעבן איז * חל1ם, און דער תלום איז שײנקײם און ױשר און םןקראם. איעם, װען ז־ין נןםען אץ דער ײדישער ■ןעזיע געקרענקסקײס 6*ר דער םיאוסקײם 6ץ אוםיושר און שלעכםס. איז געהײליקס געװןרן דורכן סוים, סןןר $ס דער חוב, װןס *ון נעםם ער *םןל * ברייםערן אוגיװערסאלן סןן, װיל אונז די ײדישע ■ןעזיע הןס עו לודװיגן׳ םער גישם *■נעלײגם לןןזן הערן זיץ נעזאגג װעגן לעבן און סוים — איז רןם די װערן. דןם ערשםז^ װןם ד*רף געםןן װערן, איז נו זען. ןז ליריק פון אוםעםיקע פארגײאוננם־װיפלןגםשעלן, פץ דעם עער זײנע לידער זןלן ענדלעך *יוים אץ *בוך. םיר םענן םןן דאו־ויף, װןס עס איז נישסן קײן רעסונ^ װןס קײנער קץן די ■יןזןישע *רבעם, עו װעלכער ער *ליץ הןם זיך נישס גןרנישם העלסן. געװןלם עורירן. *ז* איז ראובן לודװיגם ■ןעזיע. ליריק, לירישסםע לירי^ און װי אין דער •*עזיע - אויך אץ לעבן. שװער עו זײן * ■ןעם אין לעבן — אץ *םעריקע, אין נױ-יןא־ק. דעד אינםיססםער, אײמםסער *רבעם קץנססו זיך *■נעבן בלויז אין געעײלסע שעהן- װןס דו רויבסם בײ דער אויסערלעכקײס, *יי די ■*רניכםנדיקע ,ןביעקסיװע אוםשסענדן'. ןבער ראובן לודװינ הןס ןן דער םינדססער **װוססויגיקײס, ןן דעם לײכסססן שןסן פון ■ןוע, באװיץ אפילו אץ נױ-יןרק עו זײן •ןןים אץ דער גרןעםסער. שסויביקססער *לםעגלעכקײם. װען די םעררערישע קרןגקהײס, װןס הןס איעס פ*ר• ענדיקס איר אוםברמםנותדיקע *רבעס, איז אים בןפןלן, הןס ער זיך עוריקגעעויגן אץ די ד׳ אםות 6ון זיץ הויז. קײנעם הןס ער ןהין נישם נערופן. קײנעם הןס ער נישם געװןיס װײץ זײנע לײק, פץ קײנעם הןס ער נישס געזוכם קיץ סיםוןסיע. קײנעם הןס ער נישס געװןלס פןרשעםען םיס דער ש*נד 6ץ הילפלןזיקײס, םיס דער ■ײן, װןם םען קןן *זוי װײניק סןן ס*ר אים. *לויז ער *לײן, און םיס אים די װונ• דערבןרע, באםת אוםגעװײנלעכע ױנגע פו־וי, װןם דער *זוי אוספרײנסלעכער אץ כםורנער שיקזןל הןס וים בןשערס ןץ ן םןפענם פון **זיגנדיק-גרויסער גוססקײם, — בלויז די בײדע הןק געװוסס װעגן דעס ם1יםלןנכן שונא, װעלכער מןס דך פןרקליבן אץ זײער נעסם *רײן. סיס קײגעם הןס ראובן לודװיג גישם געװןלם רעדן װעבן זײן קרןנקהײס. קײגםןל הןס ער זין נישס בןקלןגם״ אץ שסעגדיק פיס ן סי־ויעריקן שםײכל!■געספדס די פרןגן װעק זײן געזוגס. י. ל. פרױ פאר דער שול דןדאגירט פ*ר דןר ־וננםפץא קפם־םין-לערעױ *ײם בענםראלן בילדוננם-קןופיםןט אין װילנע. םיט פארםײםשוננןן םון הןברע• אישן אץ בכלל שװןרעױן װע־םער און אויםדרוקן. י• ל. פרױ פאר ױגנט 2.40 א;־ןםםאםאםיע פון *־בעם װערק, 168 ז. י. ל• פרץ פאר קלײנע קינדער 1.60 (נעזאננ אץ שםילן) הונדןרם קינדןר״ל־דןר, 124 ז. אײנזוןלנע העפטן: 0.20 װאם אםאל װײניקער 0.20 דער םשונןנער בפלן 0.25 הכגםח בלה, םקובלים 0.20 דער םשילח 0.20 דןר םלך, דןר איביקןד פרוק אין ןרנןץ לאנר 0.20 קינדןר 0.40 *װישן *װײ בערנ, אדב נישם נאך הןכןר 0.30 א נלנול פץ א נינון 0.20 שװײנ 0.40 םןןניש 0.20 פץ םיינן זכרונות 0.20 דער קונבנםאכער 4.70 פאלקסםיסלעכן נעשיכםן 2.00 םײנן זכרונות, 160 ז. אױםשליםלעכןר פארקויף; װןרשע קןןפערןטית ״ביכער״, נאלעװקי ס2׳ .28/67 ו>1^ו0|18\1 ,8^37823^ ,*־ו0ו1סץ8, פאר געלםו ■. ק. א 13.196.