Literarishe bleter · 1926-10-08 · 127 (8.10.1926) · p. Seite 674

127 .זא ליםערארימע נללטער 674 א נײער ביכער-לאגער אין װארשע איז איבמ ןץ־גאניזירם גזנװ$רן ן נײער קזא• פןראםיװ אונםערן נןםען ,נינער׳, װןס הןם זיך געמסעלס פאר $(( אייפגאנע זנז פזןרשארײסן דעם יידישן נוך אין גןר דער װעלס. דער קאןןפערןםױו ,נינער' הןם נװישן *נ• דערן ב*קיםען דעם אייםשליםלעכן86רק1יף •ין די גרעםםע ײדישע פארל$גן: ב. ק ל ע ג ק י ן אין .ע ע נ ם ר 8 ל״ דער ניכערלאגער ״ניכערי הןןם ןןפגעדיננען 8 גר1יסן לןק#ל א1יף נאלעװקי •2, ת. 67 (דארם מו עס איז אפןל געמען .הזםיר/ איבער דעם ל?ק8ל, װו ם׳איז געװען ׳86ר8יןרן .*זאזעל׳)• ל1יסן אפם8ך םינם קןןןןפעראםיװ .ניצער' םיס די 086 לאגן, הןבן זיך די לעגםע מתתיב נעװען נן 86רגרעסערן די• ער פארלעגערישע סעסיקײם. ש1ין אין די נןענםססע מןןכן מעלן דירך די 86יל8נן ערשײנען 8 גאנזנע רײ װיכסיקע װערק א1יף פארשידענע געביםן, ןריגינעלע און אינערנעזענסע, 86ר גר1-ם און 86י קלײן. - דער קאאפעראסיװ ,ביכער׳ ל$זם די סעג 8ר1ים 8ן אילום• סרירםן קאטאלן/ װאס תעס פאנאנדערגעשיקס מערן אין 8לע ביבליןטעקן, ןװנםקורםן און שסענדיקע ק1יסער סון ײדישן בוך. צר דער רעדאקציע ״ליטערארישע בלעטער״ פיר בעסן ןפדרוקן סאלגנדיקן בריװ: אין .ליסערארישע בלעסעד׳ נום. 123 אינם 8רםיקל 6ון נ. םײזיל זענען ןןנגערוםן אונזערע^ נעםען אין נוזאםענהאננ םים א באלײדיקנדיקער נאנײכענוננ פון ח׳ ש. קאזשדאן. אז1י װי יענער זאץ הןם געשאםן דעם אײנדרוק, 8י ם י ר האנן זיך אז1י אייםגעדרוקם װעגן ח׳ קאזשיאן, װילן פיר דא באנײכענען, 8ז אונז איז בל1יז באקאנס דאס, זואם נ. םײזעל האס אונז דערנײלס, אז בװײ פערזאן הןבן ם^ר אים קאזשי8נען 8ז1י קװ8לי6ינירס. מיט גרום: ב. מיכאלעװיטש, יעקב בןןט פ א ר ל א ג ב• קלעצהיי י. אפאטאשו 1863 (ךזןסא;) — 4.50 ארום די חי־בות (נאװעלן• - ס4.5 *לין (ראםאן) — 4.50 אויף זיםןקן װןנן (נאװעלן) 4.50 פארל־׳אג ב• קיד־׳עצקין ערשם דערשינען װנגער היםטאריקער שרי6סן סון סעםינאר 6אר ײדישער געשיכםע נײ דער ײדישער אקאדעפישער הײם אין װארשע. םדייז 2 נללדן 36 סחנפפ.! ,אשופנפזפ^ ,><1)£01-1)1 .8 .6ץ0 פוו װאך צו װאר-י װי מיר זעען אוים אן ײדיש? מ א ק ס ע ר י ק שרײבט אין א בריװ םץ לאנדאן: .ײדן אח סאראן אין לאנדאן ביז 300—400״ טויזנט. זײ גײען אבער אונטער םאראליש״אץ אפשר אויך מאטעריעל. דער נײער דור רעדט אויסשליסלעך ענגליש, פארשטײט שװאך ײדיש, אץ דאך האט אים די נײע שפראך נישט געגעבן קײן צוגאנג צו דער ענגלישער קולטור, װײל קולטור אח דא נישט בוך, גאר געזעלשאםס, און צו דער ענגלישער געזעלשאפט האט דער ייד פון װײטשעפל קײן שום צוגאגג נישט. די ײדן פוילן אלזזן און דעגענערירן, װײל זײ האבן פארלאוץ זײער אײגענע זאפטיקע שפראך, די אײנציקע, אין װעלכער״זײ האבן זיך געקענט אנט• װיקלען אינטעלעקסועל און פאראליש. דא ערשט זעט םען, װאס זענען ײדן אן ײדיש—זײ װערן פארגרעבט, םארלױרן, פארטוםלט, פארלירן דעם באדן אונטער די פיס. זײ װערן נישט ענגליש, זײ זענען שוץ אבער אױס ײדיש. א גרויסע און שװערע טראגעדיע׳*... פרן זינעז אראפ? אין לאנדאנער ,העולם׳* געפינען מיר אזא מין צאצקעדיקע העברעישע נאמיץ; ״ײדיש פון א׳י. אין דער רעדאקציע ,העולםי• איז ערשט אנגעקזמען דער װעכנטלעכער בױלעטין ״ידיעות פץ דער ארבעםער־גרופע אין א׳י׳ אין ײדיש, אץ װי זײנע פריערדיקע ברידער, גײט ער אויך אין קארב ארײן. אױב ס׳איז נישטא קײן אײדלקײט־געפיל בײ די שיקער צו שיקן אין א העברעישער צײטונג און אין דער אפיציעל״צױניסטישער אץ נאך םון אדץ׳ישראל,'נישט אין העברעיש, אח לכל־הפחותכדאי, זײ זאלן רחמנות האבן אויף זײער טרחה אץ אױף דער פארטא, װײל זײ דארפן פארשטײן, אז די רעדאקציע ,העולם״ װעט״קײנ־ םאל זיך נישט באנוצן דערםיט:'. אםתע פראיםי אפםלום פון ארטיםטישע כחות מיד האבן זיך די לעצטע יארן נישט געקאגס באריפען מיט קײן גתיםע אױםטוען אויסן ײדישן טעאטער־ועביט אין פוילן, אבער פיר האבן אלץ געטענהט, אז א ר ט י ס ט ן האבן מיר. און אט: די לעצטע יארן רײסט מען בײ אונז אוים איינציקװײז־ ־אײנציקװײז די בעסערע אקסיארן. פריער די גרויסע װילנער טרופע: העלפט — אמעריקע, העלפט — רומעניע. אט איז א. מארעװסקי אװעק, דערנאך — א. סאמבערג, איצס שמועסט מען םכח אן ,אזאזעל׳־גלות (צוזאמען םיט דוד הערמאן) קײן רומעניע, נאך אביסל אץ מיר װעלן שוין באלד נישט הןןבן מיס װעמען צום סיש צו גײןי. 20־יאריקער ױבילײ פון דער װײסרוסישער פרעםע דעם 18־טן סעפטעםבער האס דער װײםרוםישער נאציאנא־ לער קאמיטעט אין װילנע געפײערט דעם סב־יאריקן ױבילײ ״פון דער װײםרוםישער פרעסע. די ערשטע װײסרוסישע לעגאלע צײט־ שריפט איז ארױס דעם 19>טן סעפטעםבער 1906 אץ װילנע. די פרעסע האט אדורכגעפאכט אלע גלגולים בײ דער צארישער רע־ גירונג: קאנפיסקאציע, רדיפות, תפיסה. אין זאל םץ קאמיטעט זענען אױסגעשטעלט א 120 װײסרוסישע פעריאדישע אויסגאבעס. װאס אילוםטרירן דעם װוקס אץ אנטװיקלונג פץ דער װײס• תםישער פרעסע. א ױם־טוב, װאס איז אזױ רירנח א פײנער אויפטו אץ װארשעױער ״םפבטױן׳״סעאטער איז האפערדיק און לע• בעדיק. האט םען געניסען אץ אפגעדרוקם אן אילוסטרירטן פרא־ גראם פיס״בילדער, םײנונגען ייעגן ״סםבטױן׳, אויסצוגן פץ רע־ צענזיעס, מיס טעקסטן וכו׳. אין דער אויסגאבע זענען דא צופיל... וזכםות אץ אױך א םך... דרוק״סעלער. אבער מען דארף זײ דער■ פאר באגריסן. א פײנער טעאטער־פראגראם קאן אמאל שטיפן א סעאסער־צושזיער צו א ביכל אץ בוך י