Literarishe bleter · 1926-10-08 · 127 (8.10.1926) · p. Seite 672

11\ .ז^ ל:יטער*רישע בלעטעו* 672 שלום אשם געזעגנונגם-רעדע (א1*8ן באבקעס אין ליסעראכזן״םארייי־ן אק װארעע) ם*צן ס*ר םײן הײם 8ר*נקיײך, ןנער נןר א1יף דןרװײל. * ם*ך זענען ג1רם דערגי סאםיליען-ןננעלעגנהײסן. אץ אםת ב ן איך * הינער און ד*דורך פארשטײ איך נואקסיס נישס די ג*נגע געמיכסע *יםן ב*נקעס. דןדורך, װןס איר פ*כם םיר * ב*נקעס, ם*כם איר םיך 0*ר * ג*םס. איך װיל ןנעי זײן * היגער. *יך ד*נק אײך זײער ם*ר די װ*ריםע װערםער, װןס כ׳הןב הײנטיקן ןװנם ד* געהערם. סײערע חברים. נ׳ג*ד1יער זײער, װןס כ׳קען נישט זיין הײנס ן■םיםיםטיש. ס׳געשעס ש1ץ םיס םיר עסיעכע םןל דןס זעלבע: כ׳קום *הער קײן םיילן, גדי גו שעסן סון אײער קװ*ל, 9ול םיט הןסנונג, בום ם1ף ס>ל *7 גןר *רײן אין א גרעסערן זװײסל. ביך הןב ם1רא, *ז קײנםןל איז נןך נישם געװעזן *ז1י ברענענדיק די סרןגע סון זײן, *דער נישס זײן בײ אוגז. םיר דוכס זיך אלץ םער און םער, *ז פיר װערן סארכ*םם פין שלעכטער *םיםיל*ביע• איך הןב נישט קײן ם1רא אונםערבוגײן, נןר אױב אונםערנײן-איז א1יף * שײנעם א1םן. די ה*לבע *סים ל*ביע, די ה*לבע איגסעליגענסישע *סיפיל*״ ביע — ז י עקלס םין. קען זײן, *ז כ׳םרײב איבער. ס1ף כל ס1ף םןר םען נישם ס*רנעסן א1יך אין דעם םןזיםיװן, װןם איז געש*םן געװןרן אין די לעבסע יןרן: די ײדישע שולן םים די צענדליקער ם1יזנםער קינדער, דער גר1יסער אידעןליזם, װןס הערשפ דןרסן. ןבער דןס איז דןך נןר ן סרןםן. הלואי זןל 0ון דעם סרןםן װערן ן ים. איר װײסם, װי שסןרק איך װ־ל דןם. זײער שלעכס איז אייך םיס דער שםרןכןיסראנע, םים דעם אוםסרוכסבןרן ק*םף בװישן ײדיש און הענרעיש. קײן שריסםשסעלער זעם נישט *ז1י דעם םלאך-חםות ס*ר די א1יגן, װי דער ײדישער• ןססםןל דוכס זיך׳ ןז די נןנגע *רבעס איז אוםזיסס... ן ד*נק אײך, חברים, 0*ר *לץ און לןםיר הןםן, ןז ס׳װעם בעםער װערן. םיר סןרן נישם אונםערגײן און םיר װןלן עס נישסו — סארװןס כ׳בין איגס געקומען קײן װןרשע-װעגן דעם איז םיר שװער גו רעדן• ם׳איז דן ן חסידישע פעשה 0ון * רבין, װןם איז געסןרן גו *ן *נדער רבין אזן נעהןם דערביי בלייז דעם ציל, *ז יענער זןל אים םוםר זןגן און געברעכן דןס ה*רץ. איך *לײי הןנ ןס דןס געסיל יעדעם םןל, װען כ׳שםיי 9*ר ן נײער *רבעס. כ׳סיל דעםןלם ן ם1רא און כ׳ד*רף פ׳זןל םיר םוסר זןגן. *ביםל דערפאר בין אין איגם נעקוםען קײן װארשע. םײנס נישם, אז דןם איז בלויז א װןרט. כ׳בין םים ס1ױנםער סעדים םארבונדן מיס די *לע היגע כענםשן. אםת, כ׳בין סארבינדן א1יך םים די *פעריק*. נער, ןבער אין *םעריקע א־ז גענינ גים, ם׳זןל עם קעגען ליב הןבן. *סןריקע איז סײצשע ערד און גי ם׳װיל ין גי נישם, װערם םען דןרם אײנגעפלאנגס. םײערע חברים. כ׳בין זיך ם1דה, *ז צישםײ 0אר אײך םים * צעברןצענער נשםה. 9ון אײן זײם פיל איך׳ ןז ■1ילן א־ז םײן הײם, אז דן ד*רף איך זײן און שא8ן. סון דער צװײסער זײם, ןבער, איז עם פיר א םםעגלעך. כ׳הןב געברןכן םײן לעבן. םײנע קינדער זענען א-ן *םעריקע, הןבן זיך דארםן אײננעבירגערם און כ־קען זײ סין דןרס נישם *רייםרײסן. איך *לײן בץ דא און דןרס, ןבער דער6אר אסשר אין ערגעץ נישס איננאנצן. *םםײנססן האב איך עם געקענם סילן אין די גװעלף יןר סון דער םלחםה. בײ אײך הןם זיך נענןסן בלום. װןם הןב איך געקענס םון םער װי װײסיקן? — כ׳הןב מײן ח1ב לנבי אײך נישס געסון, װײל צ׳הןב אים נישס געקענם סון. אין *םעריקע האב איך נישם געקענס זיץ הונגעריק אץ אום. זיכער. *םםײנםםן הןם זיך דןס ןבער ןנגעזען בײ םײנע קינדער, פײן קינד הןם ש1ין בשום א01ן נישם געקענט ם*ר■ שסײן׳ 0*רװןס איך לײד. איך הןב םיך געסילט, ו1י * װןרצל, װןם איז *רויסגעריסן און פען קען אים םער נישס אײנסלןנצן. ם׳איז ן סןדנע ז*ך: אין *םעריקע זיגנדיק׳ הןב איך נישם"אויסגעהערם א1יף קיץ *ײן װיילע צו זען ■וילן. םײן בוך .םןסקע ננב׳ הןם זײער ן ס*ך סון פוילן• און גרןד אין פוילן זע איך ןםעריקע. כ׳הןב געפרוװם ר ע צ ע נ ז י ע ם םים ן קליין הײסעלע סןרסײדיקם דעם סרןנם סץ . גײסם או געװיסן. און פלוגלונג קוםם אין זיין סתיר1תדיק.ד.*רםןניש װעון דער געדןנק: .און דןס גןרסע. פשוסע םענסשלעכע לענןז קען אים דען ס*רםיליקן אסילו די -םלחםה?' און ,פיער און לוגין׳ רײסם אץ קינסםלערם געםים. די דןויקע פרעכסיקע פןעםע אױ די נעשיכםע סון * ליבע גוױשן צװײ קינדער (נןך כםעס קינדער), װעלכע הןנן אין דעם םלחםהדיק-סןרםוםלםן פןריז געש*0ו ס*ר זיך *ן אײגענע װעלט, װעלכע ןןם קען נישם 0*רסוםלען אסילו דער נןנםער ה*רם*םן.דונער. דער םלחםהירעש קען נישס איבערשרײען דעם צ*רםן רוף׳ װןם גײס *ון ה*רץ צו ח*רץ. פיער און לוציע קענען די װירקלעכקײם נישם בןויגן, אץ ז״ ב*צןלן םיםן ס1ים 0*ר זײער םרידה אין איר. ןבער דער ס1ים הןס נןר בןחערשט זײערע קערפערס <װי דןס רןםען רןלען״ פיער און לוציע. סץ סר*נג1יוישן: ם. סײכםןן. סארלןג קולסור״ליגע, װןרשע, 1926, 96 ז. רןל*ן הןם אין דער מלחםה־גײם געשריבן דעם גר1יסן שװײג*רישן דיכםער ק * ר ל שויסעלער, *ז װען אים װערס גןר שװער צו ןסעםען מים דער אײרןפעישער םלחכה• לוסס, נעםם ער שפיםעלערס ן װערק, און די װעלם אין איר איצ• סיקער געשסןלם םןרלירם די פןכש איבער אים. ,פיער און לוציע׳ איז געשןסן אין אײנעם 0ון די דןזיקע מןםענסן, װןס זענען *ז1י צןרןקםעריסםיש םןר רןלןנען, װען ער, דער פןעס םון דער םענסשלעכער געשיכסע, קען זןגן גו די געשעענישן: װ*רס! כ׳װעל לןץ א1יםלעבן אײנעם 0ון םײנע גןרםע געסילן, עס א־ז נישש װינגיקער װיכםיק׳ װי איר... עס סלןקערס די םלחםה. םעלקער רןנגלען זיך• רןלון