Literarishe bleter · 1926-10-08 · 127 (8.10.1926) · p. Seite 670

127 זא ^יטערןורדשע 3ל*מער 670 ור ״הענטאהײ נװ־וארק. 1925, 200 ז.) 1 ו ו א ר ש ע אין דער פשסית און גלײכגײטיק —יין דער *ײערלעכקײס *ון פאטריארכאלישקײם פוך א1י£נעסען און אינערגענן די געשעע• נישן׳ די נאםור און דעם לעגגם־גאנג 6ון דעם ײד א1יף דער נײע^ ערד״ עסעס שםעקס דןן םיס חוםש׳ עאעס קלינגט דן> *• םיס דעם אםןןליקן םענטש״ װי ער אױ געגאנגען א1יף דער ערד אײנער *לײן׳ געםרןגן אין זין גןם״ געלענם •ריםיםיװ, א1יף אײנענןם ב*רןס, געלןזט נןך זיך ד1ר1ת און **רםןגס אין זיך גע6ילן פאר אײביקײס. אס דער גןץ■ ■שוסער ד׳ןרן• סאשנער ײד״ װןם בזים ■*םעלעך םים זײן שװײס און םי וז ריײם 6מר זיך און 6*ר זײן ה1יזגעדנם, װאקסם־אויס #6ר אונז אין דער סןןעםע אין א גר1יסן העלד, װ#ס זײן ■אםריאר• כאלישקײם שײנט אראפ א1יף *לע *רוםיקע, א1יף זײנע קינ• דער און קיגדם־קינדער און א1יף *לע ארוםיקע. ער איז דןן אן עם־הארץ, ק1ים*ק1ים 8 ױדע־ססר. און װען עס שסארבם זײנס 8 קינד,—דער ערשסער ײדישער םח אין דעם נײעם ל8נד, -און ער בעם בײ די ןרסיקע אן ןרם 86י 8 קבר - דערםןנם עם שםארק די מעשה םים אברהם אבינו, װי ער בעס בײ די בני חח 8 קבר 86ר זײן װײב שרי- 8 םין םןדערנע׳ חיינםבײטיקע יידישע .םערת המגסלה*, װןם װערם נעש68ן א1יף די פרעםדע קענםאקער םלאכן. םים 8<8 םין װונדערב8• רער דערד׳ויבנקײם און קדושה װערם דערבײלס׳װעגן יי 8לע ■רסים אין דעם לעבן 6ון דעם ײדן .דזשןש׳ (יהושע) אין דעם .נײעם ל8נד פנען״, װי י. י. שײ8רץ רו6ט 18 8לײן דעם נײעם ײדישן ישוב. יעדער גײער םרים, יעדעם גײע באהערשן דןס נײע ל8נד, װערט באגלײס ם־ם דער שםחה און בםגײסםערונב װי בײ די ברונעםס, װןס יבחק ה$ס אםאל גע6ונען. דער דיכטער פילם שאעםער 8לײן דןןס ביבלישע אין דעם שילרערן. און אין אײנעם 8 ק8*יסל ד.1יבס ער ^ן אזוי: .און דאס זענען די נעםען םון די קינדער 6ין 8לסן דז^ש, און סערע, זײן װײב״... אין םשך 6ין יארן װערן דזןש (יר.1שע) און זײנע קינ• דער שסארק .פארגרעבס״׳ ,שארגוישם׳ אין דעם נײעם ל8נד. ביםלעכװײז װע*ן דך א1ים פםעם אינגענבן די ײדישקײם-געפילן. ^בער גלײכבײטיק דערװעקן זיך בײ אײניקע ױנגע םיסגלידער סון דער משפחה, און אפילו בײ דער נישם־ײדישער שנור װיװי8ן אינסיםע ■8רבינדונגכ*6עדים םים ײדן. עם ב1יס זיך לס1ף 8 שול עם גײען װידעי 8יייף יי •8םיי8רנאלע ײדישע לײכסער א1יף דעם סרײםןג-גוגאכס-טיש. ,נבח ישראל לא ישקר״. ןס דאס אוםםיסלבארע, אוםבאװוםס-ײדישע, װןם שפראצס־אויף יעדעם םאל און רוסם בו דך און ם$נס - איז זײער אינםערעסאנס און םיס 6יל איבערגעגעבנקײם אין ■אר• ל1יף 6ון דעי ■8עםע. איגסערעסאנס אין םיס סיסן פארשסאנד און געסיל םאלס י. י. שװםיץ די נ8סור און,אירע סארשירגםסע ם^םענטן און אין סארשידענע אנסולעקוננען אץ דעם װונדערבארן דרום לאגד. איבערן בון זענען צעװארפן 8ן 8 שיעור ■רעכסיקע נאםור׳בילרער. זײ זענען 8לע זאס און םיס שפע ^נגעל^דן, וױ די נאסוד זעלבםס איז ז*פשיק׳ שײזי ב*ל8ח און איבערנ• י סליסיק• דאס ןרשםע ם^ל אין דער ײדישער ליסעראסור האגן םיי 8<עלכע גלענבנדע רײכע, זאםע נ8סור*שילדעדתגען. י-י,. שװארצס ב (םארלאנ םאקס נ. פיזןל, נ ח מ ד מ ײ ז י ל *בוך םיס 8י8 מ^דנעם און סרעמדן נאפען. ^בןר לײעגס םען נאר אדורך די ערשםע עםלעכע זײסלעך, און דאס בוך װערם נאענס, שםארק אײננעבאקן אין הארבן, און םען װעס זיך שיין נישם אפרײסן, ביז ם׳װעס דעם גאנצן בוך אײנשלינגען ביזן סוף• עסלעצע יאר ביזן דערשײנען 6ון בוך האס י. י. שװ8דץ נעדרוקס פראנםענםן און קאפיטלעך 6ון דעם דאזיקן װעיק• יעדער פראנםענם ד׳אס נערײצס און פארינסעריסירס פים זיין נײעם ריסם, נײעם אינהאלם און נײער שסימונג׳ װןס ה^ס באהערשס דעם דיכםער. כען האס געוײסם: י. י. שײ^רץ — אײנער פון די סאלאנסםולסםע אםעריקאנער ײדישע דיכסער — האם םארלןזם דעם רוישיקן גױ׳יארק םים די װאלקנקראצער און *סשאלס-בריקן׳ דעם שטאסישן געסוםל און שסאםישער קולםור און זיך אװעקגעלאזם ערגעץ אין די װײסע םק1ם1ת און זיך בןזעצם דארס צװישן אופבארירסער נאסור און גע• זונסע, קרעפםיקע, ,װילדע׳ םענסשן. פריער האס י. י. שװארץ 8ז1י באהארצם אין 8<1י רירנד באװנגען אין זײנע לידער זײן אלםע ײדישע הײם׳ באזונגען נױ־יארקער גאםור אין לאנד• שאפסן, 6ריער האס י. י. שװארץ טריי און 6לײסיק איבער£ע• דיצםעס אין ײדיש ח. נ. בי#ליקס ,חםתםיד׳, ,םגלת האש״ א. אנד״ איבערגעזעצס שעקםפירן, םילסאנען׳ געסען א• 8נד., אין אס האט ער גענוםען זיך ב*הע6םן צי 8 נײער ערד, צו 8 נײער װעלם׳ צי 8 נײעם לעבנם־שםײגער. אין דעם םאםא צו דעם בוך שרײבס י. י. שװ^רץ: ,ליב איך די ערד, א1יף װעלכע• איך סרעם — פריש איז די ערד און פריכסבאר אין 6עס... כ׳װײס, ם׳איז די ערד גישס םארהײליקס פיס בלוס - ס׳ללגם ערגעץ אנדערש פיין סאםע און רים• אבער םײן קינד םון איר ערד איי 8 שםיק, לויכם אין איר ליצס, איז באגללקם 6ון איר גליק״. דאם בוך אלײן איז א דערצײלוננ אין פערק,-ריצסיקער 8 ■ 8 ע ם ע װענן א נײעם ײדישן ישוב א1יף די קענסאקער פל8כן. עם ה1יבס זיך אן פון דעס, וױ עס קוםט 8יא■ 8הער, אין דער ,ברײםער נישם געצ1יםםער װײםקײם״׳ ,דער ײד 6ון דער װײס״, ,פיס די װינדיקע פים, פיםן הארצן, װאס קלעסס, םיסן ■אק א1יםן פלײצע, םיםן שםעקן אין האנם אין דעם נײעם און 6רײען ריזיקן ל8נד'. 8יום און ארום װוינען ■ריפיסיװע אוסםענםשן, געבוירן און געװאקםן א1יף דער װילרער, 6רישער און פרוצםבארער ערד זײ נעםען אים אויף דעם ײד״-דעם נײעם פערקװירדיקן, װונדערבארן םפן-םים יראה אין רחםנות. ער איז 6אר זײ נײ און אוםשארשסענדלןך. ער באזעצס זיך צװישן זיי און ד׳ויבם אן צו שאפן 8רום זיך 8 ישוב. איז עס לכתחילה די געשיכסע פין דעם אײגעם ײדן אין דער םרעםד, עס װאקסס אבער ■אםעלעך אויס אין 8 געשיכסע 6ון א גאנ• צער םשפחר׳, אין נאך װײםער-אין פ געשיכסע 6ין א גאנצן נײעם לאנד, און לס1ף-אין א עפאפײע 6ון עסלעצע ײדישע ד1ר1ת א1יף אס דער נײער ערד. אין דעם דערצײלן 6ון י. י. שח׳ארץ איז פאראן א ספעציעלע סײערלעכקײם׳יוט־סובריקײס. 6אראן 6יל בינלישעס, םאגוםענסאלעס אין דןר •ריפיסיװקײם,