Literarishe bleter · 1926-10-08 · 127 (8.10.1926) · p. Seite 668

?12 זא ל י ט ע ד א ריש ע נלזנזזי 668 שםילער״ 1יזז*-מ*ילער, אײקלער א1יף גיםופי־יײקלעך אק גל$קנ קלינגער. דןם געזאגג, די םוזיק סרןןגס 8 רעליגיעזן כאראקסער און םים דעם הןרםיניזירן א1יך די ם?נץ. די םענץ זענען אײנגעהאלםענע, נעבינדענע, םים ן אינערלעכן ריסם, װי די נןנגע םוזיק זײערע. עס הןם נעםןנאם דער גןנ• <ער נןלעם, און םעעסכר האכן עװײ ערימןדאנעם נעסאנגס• כןסש בײדע הןןבן זיך נעםונען אייף דער בינע, נאר נעםןננם הןס יעדע באזונדער ןלײן פןר דך. נןר בשעת אײנע הןם געסאננם, איז די אנדערע געשטאנען א1יף די קני אין הינטער• גרוגט םיס דער •לײנע גום ױבליקום• אז1י האנן זײ בײדע, אײנער דער אנדערער אעגעסראםן דעם ארט. א שײנער שסריך פון בינע־לאיאליםעס און ןם װירקם שײן. די א1יםשסאםונג א1יף דעי בינע איז קינםםלעריש, כאסש א םך זיך עונעעאםם נום אלנעםײנעם געשסאק. די גרעםםע סעכניק נונם דא א1ים די בינע בײםנדיק די דעקאראניעם• נישם איבערגעסוײבן — אץ אײן מינים האס זיך די נאנבע א1יםשםאםוננ געביםן. סון א1יבן און אינםן, םון אלע װינקעלעך שפרינגען ארויס שםיקער דעקא• ראגיעם און געסינען זײער עלאץ. די גענסראלע פארהאגנ סיס זיך םעכאניש א דרײ איבער און פון א װאלר װערס א םעםאל םיט אנגעגינדעגע לאםסערנעם. די שנעלקײס פון םארװאנדלען די בינע איז דער היאוך פון לאנגזאפןן םעםסא €ון די סענץ. אסשר אין דעם אלײן ליגס דער ס1ד פון דעם גײשעיםאנץ, םונקם װי אירע םענץ זענען דער היפיך פון דעם ר1ישיק לןבן, װאם זי לעבם. װען םען רעדס םיס א יאפאנישער פריי און םען פרעגס בײ איר א םײנונג פון דעד גײשע, װערם זי אוםעסיק און שפירם זיך אלײן הינסערשסעליק אין לעבן. ז• װײס איד גרה. האס זי פום, גיםס זי א1יס א1יף דער נײשע איר ביםער הארץ: ,גוליב דער גײשע נםן םענער 8ר1יען, װײל די פר1יען קענען נישם אזױ זינגען און םאנגן׳. זי שעםם זין גו זאגן א1יפן םאן, אז ער גײס אװעק אץ עפנםלעכע הײזער און פארלאזם די הײם. אבער דער םאן איז דער, װאס לערנם דעם זכות א1יף דער גײשע און רעדס םין איר, װי פון יאעאנישער קולטור. יאסאן נעהערט דאך גום אריענס, װאס םײלס זין נאך אס םים זײן באגױנג גו דער-פרוי פון דעם םערב מענסשן. אץ יאסאן, װאס זיכס אלערלײ אויםװעגן װי גו רןםארםירן דאס לעבן, רעסםשעס זיך אין סיל עניגים א1יף א דעססאק: שםרײזט און שםײס א1יף אײן ארם. װי בײ אוגז, אז1י א1יך דא, נישם אלץ לאזט זין רעפארםירן, װײל די נעזעלשאפם װײםס נישם װי אז1י גו רעפארםירן א לעבן״ סײדן די נאםור אלײן קיםס גיהילף. װי םים א סארםוילסן גאן אין ם1יל — א1יב םען רײסם אים נישס אר1יס פון ם1יל, פוילם ער אז1י לאננ, ביז ער װערם אלײן םון זיןי פארפוילס. א םך דערשײנוע• גען אין אונזעי געזןלשאפסלעק לעבן האבן נעהאם אוא סזי. דאס אייגענע װעם םסתםא זײן םיס דער ניישע אינסטיסוגיע אץ יאסאן. אין םאלק לעבס נאך דער באגריף, אז גוליב ןרעםקײם םעג םען פארקויםן א סאכסער. גװײ היבלען באגע• גענען זיך; ארעםקײם און קולטורלאזיקײם. די בןגױנג גו דער 0ר1י און דער קילםורעלער םגב 0ון די םאםן װעם װערן םארענדערס גום בעסערן, װען סאגיא• לע גערעכםיקײם װעט םארנעםען דעם ארס• נאר די גײשן אלײן, אלס קולםור־אינסםיסוגיע, װעס סארשװינדן סון לעבן — םים םענץ, גי אן סענץ. םים השלפה, גי אן השלםה. די סראםסיםוגיע װעם זי אײנשליגגען. קין־זן, יײי )2*1. סער איז זיך אלײן םקריב, פדי אר1יסגוהעלפן די ארעםע על• םערן. און ם׳איז נאםירלעך, אז עלםערן סון ארעםען פאלק זאלן נישס זק אץ דעם קײן גר1יםן פארברעק און דערנידע• רונג, אז1י לאננ װי די נײשע איז אזא לעבעדיקער םאקש אין לעק: א םײ־הויז, אן נײשעס, האם דער םײ קײן סעם נישם. דער יאסאנער האס ליק אז זי זאל אים באדינען. ער האם ליב, ד זאל ודם דנגען נגונים און גיםבלען א1יפן סאםעסאן• גו יעדער שםוזהלע, װאס חברה םאכן, לאדם םען איץ גײשעם זײ זאק העלפן םשםח זײן. אין פארלויף פין גאנגן חװש אסריל און פאי, די םרילינג״חדשים, װען דאם םאלק לאזס זיך אװעק י1ם ס1ב סראװען אונםער די געבליםע קארשנבויםער ארום די םעםסלען — געםינם םען אין יעדער גרוםע א סאר גיישזם• די ױגנס באגײס דך גישם אן דעם. א1יפן נראז פאר א םײ• ה1יז, אין שאסן פץ אן אלםן םעםפל, ברעגנס םען אר1יס גע• פלאכסענע םאסעס, פען זעגס זיך םים די פים אונסער דך, די גר1יםע פלעשער םשקה, סאקע, אינםיסן און אין םאםע פיסן עםלעכע נײשעם. פען װערם בגילופינדיק, חסידיש םוורשנעבעס, און די גײשעס אייך בגילופיגדיק שסילן, דננען און סאנגן, שעה נאך שעה ביז אין דער נאכס ארײן. דאס קוםס פאר אין דער עפנםלעכקײס. די אייפפירוננ איז א לײסישע. םען 80לם גישס ארײן אין קײן סקאנדאלן, נישס אץ קיץ געשלענ. בל1יז דבקות, געזאנג און םענץ. און דאס װאם די נײשע איז די לע■ גאלידרםע סראססיםוםקע, דאם שאדס נישס. םראדיגיע. פאר■ ל1יפיק װאלם דאס לעבן פון יאסאנער געװען אן זאלץ, װען םען נעםש בײ אים גו זי נײשע. נאסש דער נײער ד1ר װארנם, אז פען װעם אײנפירן געזעק קעגן איר, נאר דערװײלע דאכס זיך א1יס, אז נישם אײן דור װעם אריבערנײן, ביז די גײשע װעס אוגםערגײן. נישס דאס געזעץ װעס אסשאפן די גײשע, נאר ד אלײן חעם אנװערן איר כאראקםער אץ װערן סארװאנולס אץ דער *אײנ• פאנער זונה. אפשר האס פען זיך ליב אויםגופײנען, אז םען רעדם םים דעם פערב םענסשן. דאם םום דער יאסאנער זײער געק. דערװײל אי> די גײשע א שסיק קונסס״אינסםיסוגיע. גײשע־סעגץ שםײען גםעם סןראלעל םים םעאטער. כאסש אין סריװאםן לעבן װעס םען קײן גײשע אין לײםישער הויז נישס אײנלאדן, אבער איר קונםם פארבינדס םען םים נאגיאנאלע י1ם*ס1ביב. אין םאקיא האבן די גײשעם אײנעם פון די שענםסע םעאםערם אץ יעק פרילינג גיבן זײ ארגאניזירסע גײשע*םענץ. דאס קען םען אנרופן: יאסאנישער באלעם. די באריםסע גײשעם פון לאנד, װאם האבן דורך זײער קונסס זיך דערקליבן בו רײכקיים, שםיגן דעם סעאסער. און װען די גײשעיסענץ הײבן זיך אן, איז דאס א נאגיאנאלער י1ם.ס1ב. דיסענץ זענען קלא• סישע. דורך די םענץ דריקס פען א1ים די םעזאנען םון יאר, עפנםלעכע גיישע־םענץ קוםען א1יך םאר אין דער היסםארישער שםאס קיאסא, נאר גי א העכערער םדרגה האבן דאם יאר די סענץ דערנרײכס אין סאקיא, װו זיי האבן זייער אײגענעם גײשע׳טעאסער: דעם לעגסן פרילינג תאבן געםאנגם די א1יס• דערװײלסע פץ זײ, און װער װאלס עם בשעת םעשה זאגן, אז דאם איו א איגססיסוגיע סון סר1יען, װאס םיר באםרןכסן זײ פאר דעס אספאל פון דער געזעלשאפסז דאם םעאסער האם גװײ בריקן סון בײדע זײסן, װאם ביען זיך סון דער בינע, דורכן סארםער ביז גום סיר. די םענץ פארשםרײםן זיך איבערן גאנגןבנץ. פץ בײדע זײסן סארסער- נר1יסע לאזשעם װו עס רבן: א גײשע כאר, גײשע סאםעסאן