Literarishe bleter · 1926-10-08 · 127 (8.10.1926) · p. Seite 665

665 לים?ר*ר*שע בלעטער 121 פ# / עס *ץ לענן, *ין דער ןרשסער רײ - די שולן״ קורםן *ון 6ןלקס-*וניװעדזיםעםן. דער עריןלג 6ון #זיינע ליסןרארישע *ייםפלוגן מעס נרענגען םיס זין 6יל ל י * ש * 6 ס * ו ל י סזרןסור *ון עוגעגונדקײסעו אירע שעי סער, *וןןועס ערניען ן נעסערן, װװיסם־ ז י נ י ק ן ל ע ז ע ר. רעכגטע עקסקורםיעם פוז םען םקדים זײן * געהעריקן *נ*ליז סון די *רזגםענםן *ון שןסוגגען, װןןם הןגן *ו זײ * שײכות. *יך הןןנ זיך גלויז נאגרענעעס םיס ןנפערקן געװיםע קרײזן 6ין םעםען *ון זײערע *װעקן, *ון *ויסגעםיסן *ינגןנען די םעםןדישע זײס. זןל עס ןגער דערװעקן די *ויסםערקזזם• קײס םון די *ינססיסועיעס, מעלכן זענען **רו6ן דורכעו6ירן משה הולבאה באמערקונגען צו זײן דיכטערישן װעג : / ר ו י ל נ ע נעדירט אבער ריזעלניקע באזלוננ עו רי אנדערן פעלןרן םארמזןנט אויך ר׳ שםחה עלאצטע; װײזט־איים, דיז איז 6*ר• קערפערמ נעװוןרן קולגאקם אירעלל, קולבאקם ■וןזיטיװער העלד. זי איז ױשם גײ, קולבאקם םילןזוןןפיע 6ון קוױעטיזם, תעלצע ןד אנםװיקלט אזױ קנאיריק אלן זײנע זװי יעזםע ראםאנען, אין װעלצן ס׳איז אםבעםטן אים נקלינגןן זו 6אדי בןםערן און דער געשםאלט 6ון שםחה םלאצטען• ם*לםט$י הןןט עם םים אלעריײ אופנים אנטװלקלט אין .טלחםה און שלום• און אונז געװאלם אײנשםועםן, או זײן העלד אלז *יןר׳ די #אם־װע, װענעםירנדלקע געשםמלם; און דןןך איז דער עםישער װערט 6ון םןןלםםןזים?גןןיעע קןןנזענטרירט נעװןןרן נישם אץ די 6יזיןןלןןגיש-שלוהריקע ■יןרם, ראםטא־ום, נןןר אין די לידן און זיצןנישן 6ון זונררןי, אזױ דוורף םען אויך רעפ טי6עק םענטשלעצקײטס־אועד פק ״םשיח בן א6ריפ• זיכן אין דןר בענין־םיםבןןליק, אין די שטוםע לײדן פק לים, װו*ם איטלן־ כןר טרעם מיט די 6ים, צאראקטעריםטיש איז אױך קולבאקם באזולוננ זװם ל״ו־ פרןןכלעם. די קלײנע נרופן ל׳ו שפילט שוין א שטאר?ע ראלע אלן ״םשיח בן אפרים״; זײןר רןןלע אלז ןןבער נישט א 6ירנ־ .^ריקע, נישט זײ הןןבן ןן־נאניזירם דןפ לעזוטן נאנג, די לעעטע 5 ■רןןדעםיע, נישט קוקנדיק ןױיף זײערע באםלינגען; קײנער הןןם זײ נלשם געהןרט און קײנער האם זײ נישם געענם6ערם. ןןלץ איו נעקוםען 6ון דך, לױש זזן אלנעװײניקםטן, ן> לןןגלשן פל8ן. אלן ״ל׳י״- 1920 —הןןבן םיר נןזען אינעם פון זײ, שםואל־ אלזניע רעם קויםענקערער• דן זענןן זײ שוין א נרופע; זײ װןלן זותײ םןןל איי6שרעטן אײך אין ,םןןנטיק׳ און ר$ס װעלן זײן די בעםםע קאפיםלעך 6ון רעם װןרק. םיד הןןבן זזפילו אין ״םןןנםיק״ אן עויש־ערזוײלערישן םוף 6ין די ל״ו, װ#ס ענדלקם זיך םים א םעצטיקן עקםפרעםיןןניםטישן בילר: ״ןם האט אײם״ ו.עזען 6אר די זוריקיםלעך דער היםל, װי א פארראםטןר אײזן, װןןש לײנט זיך ארדף אויף די פלײנעס אין םען םוז אים טרזזנן ןןן שצר אין ןןן ןןםעם זװם לענן. און דעריבער, װו אינער איז נןן־ נעזעםן — הןןם עי ויך שוין נישט נעװןןלט אױםשםעלן, װאתם עס הןןש אים נישט גןלוינש• און ר׳ שטעיה רײםעגןר, װןןס איו נעשטאנןן סים א 6א־קאםשעטער נןןדד און םים אן אויםנןשםרעקטער האנט, איז שױן אזױ 6ארבליבן שטײן אױף אײניק 6ארנליװעיט, עד םוף בל הרותח״.״ םיר 8לןנן ביז- איזוש אונזעײ היםטןןרישיעשנןןנראפישן רעקװיױט אלרעאליזירן און םיםבאליוירן; קילבאק האש ןןנער 6אר וײנע ל״ו בלולז דעם שאיפן ניםול־שטײצי, די סארקאששישע באזילולג. 6ארלארן דרײןן ויך ארום דל ״קירזע זריקיםיעף״ אין זײן װןלט, זוװישן מ א ה ם ע ר י 1 (סיף> געשטאלטן די גןשםאלםן װאקםן פלוזלוננ אוים אײנע 6אר דער אנדערער, פנים אל פנים, פארשםןלן זיך דעם װענ,-נןקעם£ט װערם אבןר נישם, םען שטעלט זיך נישש אנטקענן׳ אין ם׳איז םאתן שטיל אינם ניך. א6שר דער8אר, װאס קײן שום גע־ שטאלט לןבם נישט; װאש אלן זענןן ■ןרסאנאזשן 6ון ■רזעם .בײגאכט אוי8ן אלטן סארק'׳ און ס׳איז נישט קײן זואאל׳ תאם אץ אײן קאויםל װערם װי בײ ■־ק נעשילדןרם דער נישט־ הײםלעצער םארש 6ון ת םוזים. ר׳ בעניע איז אפגעששארנן נלײך נאצן טויט 6ין זײן װיב, און ריט 6ארחלשט אויף זײן בהםהלן ןדנעץ הןם זים םוף פון דער װעלט; זוװעקלאז װאנ־ רערם ארום דער פריץ װרובלעמםקי, און טייט, 8ארנליװןרם נלאנקען אום ת ל׳ו. אלע זענען םוים-אחו׳ן שםחה פלאבטן. נישם אוםזיםם איז אמך דער לאנדשא6ט׳ םיט װעלצן ער דןרשײנט, א לןנע־ דיקער, א פרישער, ס׳חכ איז קאלט דער הלםל אין .םשיח נן א£רים״׳ פרלםשיק־בלוי. שםחה *לאצטע םאנזט אנער אין װאלדו יאדלעם רױשן ארום אים, אין ■אוןסקןם רױםלןן זיך א־ם גולינ אץ גראז. שטתה פלאכטען קוםם־אויס *ו םראנן דעם אידעישן 6א• רעם 6ון דעם װערק. פאראן אין ,םשיח בן אזתם• עװאננעלישע םאםדװן: דער םאםיװ םון נשורד״ - רי דרײ אורחים, װאם נא- װײזן דך ר׳ בןניען, דעם קע6םיק, משיח, אים םבשר זײן זײן טונקעלן םוף; עװאעעליש אנטװיקלט זיך אױך ר׳ נעניעם נירל׳ דער םוף 6ון דעם םשיח: דער םשיח א־ו אהאלבןר איריאם, א.6ארטײעםער' ם־אנט ער דך ארום אײף זײן עלנשער בהםהלן, זוענראצן אין,שםום םארשירט ער ארײן אין הארבםטיק־קויט־קן ששןטל, נכדי דא זעדלםן זו װערן 6ק ך־ װאם װאדטן אױף אים. ןם זענען שרדערלעכן און טיף-טראגישע םעענעש. אק דאך איז נישט ר׳ בעניע וץ זוןנםראלע 6יטר 6ין דער ם־םי טעריע. און אששר איו אויך רער םשיחיםאטיװ נןשם ראם זענ• טראלע ■־־אנלזם.״ דעי ה־ייש־העלר איו שטחה פלאצטע, און ס׳װאד6ש זיך אץ די אױנן די גרונראױם*6א־שירענע נאזױונגען זו אים םזר דעם םח:ר. ם׳איז דאם אײנזדקע נעשטאלט, פון װןלצןי דער טחיר האלם, 6ון װןלצער ער קװעלט אן. אין אײן ארט זאנם ער אינו אפילו, דער אנםזיקטער מחיר: .1׳ שטתה א־ז אלץ אװאלר׳ו 6א־• אלן א:דןדע נןשםאל&ן האט ע־ *לויו דאש נעט־ששן נעפ־ל 6ון פא־אצטונג און רחשנית׳ אין ער *אהאנדלט זײ גלײצזוײשיק םאיקאםטיש אץ םענםשלןך•