Literarishe bleter · 1926-10-01 · 126 (1.10.1926) · p. Seite 655

655 116 חא ליטערארישע בלזסןר די ארבעט אלן באזונדערע לענדער דיארבעםאין *םעריקע• אץ *מעריקע הןט זיך געבילדעם * גאנץ בזודײטנדע גרופב םיםזרבעסער און םיטױירקער םון דער םעקציע. זי בײלם׳ צװישן אנדערע, די ח*ח: ד*ר יעקב שאצק־, א• רעױוצקי, ד*ר ק• פזןרנבערג (םחבר סון בון ,די ײדישע עמיגרן ציע* און ,עקאנןמישער ביב• ליצישט*), ד*ר י. רובינןןװ םון םילאדעלםיע (באקאנטער ײדיש• אםעריקאנישער םוער אויםן געב־ם םון סןניאלער הילף און רעדאקםאר םון ^סןןשעל סערװים*), ד*ר ש. םארגאשעם (רעראק• םאר םון ,סןןנ*). קאנסןןרןןװיסש, ח״קין, ש. זאקס (מחבר םון בוך ,די געשיכםע םון ,ארבעסער־רינג׳), בודין א, אנד. עס זענען אי ך אנגעקניםם געװארן םארבינדוגגען םיטן פראםעסאר םון קאלוםביער אוניװערזיטעט לואי לןװין (דער פחבר פון בוך: ־גזס^וס^ זת־וחתג־ס גיח־וחסיװ ־חז.) װעלכער האס ארויםנעװיזן סיל סיםסאטיע צו די אייםנאבן םון דער סעקציע און צזגעזאנס סיסצוהעלםן. די םעקציע שסעלס זיך אויך אין םארבינדונג םים אײני• קע אנגעזעענע ײדיש־אסעריקאנישע געלערנסע, װאם האבן די לעצםע צײס אין דער םרעסע און אויף אנדערע אוםנים ארוים• געװיזן זײער אינסערעס פאר א ײרישן עקאנאמיש־סטאגיפסישן אינססיסוס. די ארבןס םון ד;ר סעקציע אץ אםעריקע הויבם זיך אן אץ א םאםענם, װען די אםעריקאניש״ײדישע געזעלשאםםלעכקײם הויבם אן אלײן צו פילן אין םארשסײן, אז םען םוז זיך ערנסם סארנעםען םים םאישן די סארשידענע געביםן םון יידישן לעבן אין אםעריקע. די לעצםע םאר חדשים איז אין אפעריקע פיל גערעדס געװארן, לםשל, װעגן אויסטארשן דעם אנסײל םין אםעריקאנער ײדנםום אינם אויםבוי םון די םארייניקטע שםאםן א• אז. װ. אינם ענגליש״ײדישן זשורנאל ,םנורה* (^װ־יאדק) איז נישש לאנג געװען אפגעדרוקס אן ארסיקל, אין װעלכן ם׳איז גאנץ ערנסס געשםעלש נעװארן די םראגע װעגן שאםן א אינםםיםוט אויף צו םארשן דאם ײרישע לעבן אין אםעריקע. אין אםעריקע שםײם םאר זײער א גרויםע ארבעס: צו• נויסזאםלען און באארבעםן די שוין םאראנענע מאסעריאלן בײ די םארשידענע ארבעםער״ארגאניזאציעס, אינסםיסוציעם םאר סאציאלער הילף א. אז. װ. און שא6ן נײע םאטעריאלן װעגן די םארשידענע געביםן און צװײגן םון ײדישן עקאנאםישן, קולםורעלן אין פאליסישן לעבן אין אסעריקע. דער װיכסיקסםער ארבעםיגעבים 6ין דער אמעריקאנער גרופע אין די נאענסםטע חדשים-איז די ײדישע ארבעםערשא6ט אין אפעריקע. די גריפע װעט זיך שםעלן אין םארבינדונג פיס די ײדישע ארבעםער־ארנאניזאציעס, םים די סעקרעםארן פין די םארשידענע ברענסשן םון ,ארבעסער־רינג׳ א. אז. מ. און װעס > זיך באםיען צוציען זײ צו דער ארבעס. 6אזץ ערשםן באנד ,שריםטן׳ 6ון דער סעקציע האס א. רעװוצקי צונעזאגם אן ארבעם װענן אנסײל םון די ײדן אין די ארבעםער״ױניאנם םין די םארײניקטע שסאסן. אפהאנדלוננען װעגן דער ײדישער ארבעסעד״באװעגונג אין אפעריקע האבן צונעזאגס אויך אנדערע םיטנלידער 6ו1 דער נוופע. די סעקציע הא6ם אויך צו באקוםען ארםיקלען װעגן בױדזשעס 6ון די ײרישע אםעריקאנישע צרקה־אינםםיםוציעם. די אםעדיקאנער גרופע װעס זיך באשןסםיקן אויך םים ארגאניזירן די בינליאגראפישע איטןס און װעס גאסירן אלץ, װאס איז די באװעגוננ 6אר די לעצסע יארן, ארבןןסער׳קאאפעראציע, קראנקן• קאסעס א. אז• װ. חוץ די םאבריק־ארבעסער אץ די ארנעסער אין די םלאכה• װארשסאםן האס די אויםםארשונג דעם ציל ׳ארופצוכאפן א1יך די.גאנץ גרויםע קאסענאריע 6ץ ײדישע הײפארבעסער, — די דאזיקע צװישן״שסוםע צװישן לוין־ארבעסער און נעלייפלאכות. א םפעציעלער אביעקם 6ון דער אויספארשונג זענען די באאמסע אץדי ליבעראלע פרא6עסיעס. ײדישע באאפסע אין ארגאנען טון דער זעלבסס-6ארװאלםוגג, אץ גע• ריכס, אץ די סינאנץ־אנשםאלםן, פאסס, סעלעגראף, אײזננאן א. אז. װ., ײק אין דער אדװאקאסור, ײק פעדיצינער, ײדישע לערער אין דאצענסן אין די סארשידענע סיסן פלוכהשע ניל״ דונג״אנשםאלםןן ליסוף די ארבעסםלאזיקײס צװישן דער יידישער פראםעסיאנןלער אינםעלינענץ-אויף די דאזיקע װיכסיקע םראנן זוכס די אויספארשונג אן אויספירלעכע און אביעקסיװע משובה. בײ דער אויםםארשונג װעס די םעקציע זיך סארבינק םיס די װיכםיקסםע ײדישע געזעלשאפםלעכע, פראםעסיאנעלע אץ קולםור־ארגאניזאציעם, װי אויך פים די ײדישע צענסראלע עקאנאםישע ארגאניזאציעס. זי שסײם שוין אץ פארבינדוגג םים אײניקע אנגעזעעגע םוער אין פארשידענע שסעס. צו דער אונסערנעםוגג 6ון דער סעקציע װערס ארויםגע•. װיזן גרויס אינסערעם אץ סיםפאםיע 6אר פארשידענע קרײזן אץ פוילן און אין אויסלאנד. די אויפגאבן פון דל ןןפטײלונגען אויף די ערטער די ארבעס אויף די ערסער, דאם ארגאניזירן אין יעדן לאנד ארםיקע גרופעם 6ון םיסארבעםער און םיםװירקער, דאם פארבינדן זיך פים אײנצלנע פערזאנען,-צו דער דאזיקער אר• בעס איז די םעקציע צוגעםראסן באלד װי זי האם זיך ארגא• ניזירס. די גרופעם אויף די ערסער איז דערבײ געגעבן גע־ נעבן געװארן א קלארער פראגראם 6ון ארבעם. זײער ארבעט 6ארן צענםער באשםײם אין זאםלען די סאראנענע םאטעריאלן, ליסעראםור, שאטן ביבליאגרא6יע, םיסארבעםן םאר די.שריפםן׳ און שא6ן געלס־םיסלען פאר רי װיסנשא&סלעהע אונסערנעםונ• נען' 6ץ דער סעקציע. די ארסיקע ארבעס פץ די גרופעם דארף באשםײן: 1) ארנאניזירן די װיסנשא6סלעכע ססאסיססיש״עקאנאםישע ארבעס אץ די װיכםיקסםע ײדישע פונקםן סץ אנטשפרעכנדיקן לאנד; 2ן ארײנציען אין דער ארבעס די קהלות, די געזעלשא6םלעכע ארנאניזאציעס, אײנצלנע אינסםיםוציעס; 3) ארויסבאקוםען ארכיװ• םאסעריאלן װענן ײדישן עקאנאםישן לעבן און װעגן דער אנם• יייקלוננ 8ץ ײדישן קבוץ אץ די םער״װיכםיקע שםעם; 4) שא6ן אנעץ טון קארעםפאנדענםן אין דער פראװינץ; 5) װירקן אויף די םלוצה־ארגאנען, זײ זאלן בײ די םארשידענע רעגיםםראציעס און צײלונגען האבן אין זינען די אינסערעםן סון דןר ײ ד י• ש ע ר םםאםיססיק׳-ריבלל, װערן א לעבנם*6עיקע און נוצלעכע אינסםיםוציע, װאס זאל באדינען די אינסערעסן 6ון דער ארטי• קער ײדישער געזעלשא8סלעכקײס און מערן א צענםר סון װיסנשא6םלעכער אינטארםאציע װעגן די װיכםיקםםע סראגן פון ײײשן לעבן אין אנסשפרעכנדיקן לאנד. עס איז אינםערעםאגס צו באםערקן, אז פון אײניקצ פיגקםן, װי דװינםק און אנדערע, האכן זיך אלײן נעםעלדעס נװפעס אינםעליגענסן, װעלנע האבן ארויסגעװיזן אינסערעס 6*ר דער ארבעס 6ץ דער םעקציע און האבן 6ארגעלײנס פיס• ווארנעסן.