Literarishe bleter · 1926-10-01 · 126 (1.10.1926) · p. Seite 650

116 זא ליטערארישע גלעסע^ 650 רר□ ה*ם זײ׳ די געל־דרשנס םין יהורה, דעפןלס גע• הןלםן 6*ר םשוגעים. אין בעסםן ם*ל #6ר ײדיש־נ*1י$נ*לע םןנאסיקער םים רעװןלועיןןנערע אונטערגעדאגקען קעגן דער הערשנדיקער םןכם. א־ן דער אםתן ןנער׳ װײםן םיר, <ו די םארסײ 6ין די עםענער, אין װעלכער די םשיח־אידעע איז רעאליזירס געװןרן, הןןם זיך אין דער עײם 6ונם אונסערגאנג 6ון יהידה שןןרתןלםן סןםיװ עו יעדער נאגיןןנאל םןןליטישער םעםיקײם. אין זײן געשיכסע 6ון די ײדיש-ר1יםישע פלחפ1ת דערי זיײלם י1סטון (שלמװיום)׳ אז בל1יז א נןר גןר קלײנער סײל סון דער גר1יסער םזןרםײ שון די עםענער הןנן אקשיװ זיך בןישײליקם אין די שרײהײםס ק*ם6ן קענן דער ר1־םישער ם*כם אין יהודד,. װי ןז1י איז דןןס איבערה1יםם׳ אץ די םעג 6ון נןועיןן• נ*לן חורבן, געב1ירן געװןרן דער םשונהדיקער געד*נק םץ סרןגן די אידעע 6ון דערלײזונג — בו די םעלקער 6ון דער װעלם ז געװיס: םינקם װי עס איז אוםסיםסםםיש די ד׳ אםות• גײםסיקײם סון קלײנקעסלדיקע ,עסשעםן׳ םים זײערע אופםןב• י*לע זדשים, םונקם *ז1י זעדב איז אוםםיםםןם-ש דער #םיםילןזביעיגייסס םון די ײדישע ןפ&ריניקע, װןןס םרןק אין ו־ער װעלם די נײע אידעען םון סןןבימלער דערלײזונג און 8ארלײקענען אין זײער קלײנלעכקײם יעדע אייגנקײם םיס דער אוםה. כאטש זײער שליחות איז גר1יס און הייליק״ זענען זײ פיר דןזך אופסיפםאסיש. איז אוגזער אוםה ם#קע באםת סץ עםיבן, אדער 6ץ זיך *רויס, א1יםדערװײלס געװןןרן בו סרןגן אין דער װעלס םיםיעסז םארװןם גרןןד םיר און נישם קיין *נדערע אוםה פון דער ערדז און פןװ־װןם םארלאנגען און דערװארסן די חסידי אוםת העילנז גרןד 6ון אונז׳ פסרר׳ כסדר׳ .פיסיעס׳ און ,דערלײזוגג׳ םער װי 6ון *לע *נדערע םעלקערז גר$ד סון אונז דערשלןגענע, שװאכסםע אץ סרעםדעססע בװישן די םעלקערז ה״נסיקע בײם, איז םיר דער אונסערגעדענק 6ון די דןזיקע חסידי אוםת הע1לם׳ װעלכע הןןלםן אונז ם*רן ,ז1יער• םײג׳ און 6ארן ,זןילץ׳ 8ון די םעלקער׳ קל$ר.. די ײדישע .אוםח׳ קלערן זײ םים רעכם׳ הןןם דער נײער װעלם גענעק גענונ פאראזיטערן ןובש1ים. הןןם געגעבן ,בו־שטײער׳ אין * גענוגענדן קװןןנסום דער װעלם די בײזע פגת 6ון קאםיס*• ליזם׳ דןס געשװיר 6ון װעלס־סרעםע, די קרעגק 6ון םםײדן• גײסםיקײם םון ,םעאםער און קונםס׳ און נןזך אץ גןך םעלות ס1ב1ת. םוז ד*רום די ײדישע אוסה ןםב$לן איר װעלם־חוב, םיס ם*רשס*רקםער םןור*לישער םיסיע םון םןבי*לער װעלם• דערלײזוע. ןובער דעםןלםז װען די ײדישע אוםה ה$ס נישס געהאם קײן שום ח1ב1ת בו בןלן׳ נןר די װעלם איז - פ*רקערס — נןוך איר געװען * בעל*ח1בז * בעל׳חיב 6*ר נאביןנאלער און סןןבל*לער פ*רניכסונג ביז אץ גרונדז םים װןם איז די דעםןלםםיקע ײדישע װעלס-פיסיע ב*רעכםיקס געװעןז קלןןר איו׳ *ז אונזער דעםןלססיקע װעלט-םיסיע איז נישט נןר געג*נגען לאבור ם*ר אונו׳ נןר זי ה$ס דך 6*רװ*נדלם ם*ר אונז עו * בלוטיקער קללה םים דער סענדענץ בו *ולקו• םענער סןרניכסוננ. יןל דןם זײן דער ם*רםירער*ל1ין ם*ר אונזערע ,װעלם• םיםיעס׳ז $דע<א6שר ג*ר די שסרןףז-— דער שװארבער אר1ן םיסן געביץ 6ץ די קדישים ה1יערק פיס שװערן שסוםשװײגעניש. — ,עםלערע 6ון אונז הןןבן געליםן שסאס און םלק1ת. םען הןש זײ געקןװעס אין קײסן און געװןרםן אץ די נעםעננענישן. זײ זענען געשטײניקם געװןרן, בעה*קם און• געסייסעם םיס שװערדן׳. (*סאססעל.געשיכסע עברער 36) און אס שטײם ער׳ דער שטײנערנער קלויםסער, די ב*זיליק 6ץ די ם*רסירער 6ון *קװילעי*, שװ*רץ 6ון *לטקײט, *רום• גערינגלם םים ה1יכע שפיביקע שױארב־סײערלעכע ביסרעםן• בייםער, װי םים שװ*רבע ליכם. אין זײן אונטערערדישער טיפעניש געסינס זיך די ב*זיליק םיםן אר1ן פץ די ערשסע קריסטלעכע םארטירער. דער קלויסשער איז * געבײ 6ון 12<סן יארהונדערם. אונסער אים ה*ש םען אויםנעגראנן * קלויססער פון 5״טן י׳ה. דער םאזאלק־באדן פינם לעבםן איז װונדערלעך• שײן. די פיינל, די 6יש, די װידערם און בל פען׳סיםבאלן זענען ם*ז*לקן 6ץ ה*לב.אײדלשסײנער און קריששאל• סראכסיקע ש*רביקע שםיקער 6ון 6רי-קריסטלעכער׳ *לם״ר1יםישער קינסס. * 8*רזש*װערסע אײזערנע סיר ע6נם * שם*לן 6ינסטערן םיר-לאך און םיס א1יםגעטרעסענע קרוםע שסיינםרעפ ששײגם םען *רןס אין דער םינסםערער ב*זיליק. * פײכסע שיםליקע קילקײם, דער אטעם םון יןרסויזנטער נעםם 5רוס. * םיםסי• שער שרעק גנבעם זיך אין דער נשםה *ריץ. םען בלײבש שםײן אין * קלײנעם השלב-קײלעכדיקן געװעלבםן קעלער• * קליינער שטײן-לאך, 6־6*ך 6*רגר*םעס פים צלםע דיקע ס*ר• זש*װערםע אײזנשש*נגען ברעננם 6ון ערגעץ אונםערערדישן גר*ען ק*לסן ם*ג-שײן. אויף די *פגעריבענע שםײן.װענס זעס םען סריפ־סיװע, פרי.קריםסלעכע ר1יס און בל*-פ*רב־קע געםעלן 6ון הײליקע, אין ל*נגע געװענדער םים ה1שענ1ת אין די הענש׳ בעקריםסע זיסלעך-פולע סניםער, *ן בערד׳ ששר*לנדיקע רײם• לעך איבער די קעס. אין םיםן קעלער א1יף * געםויערםן שםיין• ד.1י6ן שסײס * נר1יםער סיר-עקיקער שװ*רבער הןןלבערנער ק*ססן *ן יעדער ם*רבירונג. דער אר1ן םיס דעם געבײן סץ פרי־קו־יםםלעכע םארסירעק װעלבע זענען ד* אוםגעקופען א1 ף קידוש-השם, * דוםפיקער ריח פון שס1יב און בעם*רשםשעםע בײנער פילט זיך. * סונקעלע סײערלעכע שסוםקײם ברוםם אין דפי1ן. די שרעק פ*ר שמ*רבע לױ1ת סון די קינדער*י*דן קופם אויסן זינען. ' *ז םען קוקט א1י6ן ארץ פ־ט די ם*רסירער׳ זעם םען הײליקע סניםער װ*ס קרוםען זיך אין גםיסה-ם1ים׳ גר1יז*םע רויע זעלנער װ*ם ששע6ן שװערדן אץ די בריםסן, ה*קן קעס םים אײזנס. םען הערט בײנער קנ*קן׳ איבערגעה*קסע הענט׳ אויסנעריסענע ב־נגען. און אששר זענען די ד*זיקע קד1שים געװען ס*קע יעגע זעלביקע נביאים פץ יהודה, ײק םים בערד׳ םיס ל*נגע שםעקנס אין די ד.ענם׳ ה*ריקע העםדער א1יף די לײבער, װאס ה*בן נעםר*גן די משיח־אידעע אין דער װעלם? װ*ס ה*ש די װעלם הײנס 6ון זײערע ת1רות און װעלכן שכר ה*בן זײ ב*קוםען פ*ר זײער שװערע שליחיתז םען ב*ב*לט * בילעפ און מ׳קוקם־*ן דעם ארון םיס זײער געבײן, װי עפעס *ן *נדערן סשיק*װן *נםיק אץ * םוזײ. םער ג*רנישס. (אין דר1יםן א1יף דער װ*נס םון דער ב*זיליק ד.*ס ד׳*נינבי*׳ אנב אורחזע בײ זײן ב*זוך ד*, *נגעשריבן און געל*זם אײנקריבן * שםן״זיתדיק לויב־שסרוך אויפן ם1יט סון די םןרסירער. * זײער נ*רישן און געשם*קל*ץ ,שפרוך׳). װער און װ*ס זענען זײ הײנם 6*ר אונז, די םענער םון יהודה׳ װעלכע זענען ג^קוםען בו די געבנדינער *נז*גן די בשורה 6ץ דערלײזונגו