Literarishe bleter · 1926-09-17 · 124 (17.9.1926) · p. Seite 619

619 ליטערארישע בלעטער 124 זא א טאםט-רעדע *י האלסן אויף ן קבלת.פניס, *אנקעס. ױבילײ, נעועגנונגס.זןװוט און אנדערע געלעננהײםלעכע ליסערארישע שםחית דע ר טונקעלער יוארשע חשונער גאםם, דער אזװ-געײ6ןנןר ריכםןר און םענטשנפריינט, טינטלם שוין אזוי, װי איר קיקט אים אן, א 25- 30 יאר• אמת, 6אר אזא לאננן שםח *ײט ראם ער, זאגט םען, אגיסל דו ײינציק נעשא6ן, כםעט גארגישט. נאר װאם װײזט עפי עם װײזט׳ אז םיר האנן 6אר ויך אן ענטע קינםטלערישע נאטור. און אן עצטע קינסטלערישע נאטור איז כעצם פויל• יא, םײנע 6רײנט, ער אױ םײיםעריש־6ױל׳ פארחלוםט־ שלעפערדיק, *ין דאךז װי ענערניש ער האט 6ארקויפט די נילעטן צי דעם הײנטיקן ױם־טוכו םיט װיפיל ענערגיע ער האט געטראנן זײנע נאטיזן אק די רעדאקזניעם ארײןו עם איז זװ שםוינען. און װער זאנט עם נ5לל, אז םען דארף שא6ןז אז םען איז א דיצטער כחםד עלױן וכחםר א שװאגער אן איםפרעםאײא אין א חבר א םעקרעטאר 6ון אן אגאנםן• כױרא און םען האם ײ געטלע5ע פעיקײמ *ו האנן א טעטער א רעראקםאר אין םען האט די הײליקע נאשײדנקײט זײ.שרײכן עירק־אנאגםן׳ איז םען שוין 6ארזי5ערם םיט אוםשטערנלע5קײט אויף לאננע חדשים. טערקט נאר זײן רירנדע אינערגענעבנהײם און ליכע זװ ילק ליטעראטוריקריטיקערו םערקש נאר, װי הויך און שטאל׳ן ער טראנט זיך ארום םיט זײנם פאטאגרא6יעם אינער די רע־ דאקזױעסי טען זאגט, אז אונזער דיכםער, אזוי זװ זאגן, דער הײנםי- קזך בעל-שםחה אונזערער איז אן עם־האײן, אן איגנאראםום, א נור־דאורײתא, אן אנאלפאנעט. נו, איז םה-ככךזאיז רען גארקי געװען געכילרעטז איז רען גאנאל געװען נענילרעטז און םאליערז אק ראםפוטיןז אין אטאםאן אםקילקאז און טאראם־בולכאז און זישע ברײטבארדז — זענען זײ רען געװען נעבילדעטז אץ קוק איך זיך יעזוט זװ אונזער אזױ-גערו6ענעם די5טער זװ, און עם שװיםט םיר ארױף אויפן זכרון רי גאנזוע פר׳ן• עפא5ע, אונטער װעםענם השפעה טיר אלע האבן זיך דאן גע6ינען. איך רערםאן םיך װי אײגםאל אין ײדישן טעאםער האמ זיך זוװישן די געםט געפונען אונזער אום*ארגעםלע5ער פרץ. עם איו אויך נעװען אונזער חשובער נאסט. איך געדענק, אז אין גרױםן געדרענג האט אעזער חשובער נאםט אנגעםראטן םים זײן טאלאנטירטן םום אונזער פרזון אײף זײן אוםפארגעםלע5ן הינעראוינ. איך נערענק, װי אינזער *רץ האט דעםאלם זיך אפ־ גערו6ן זװ אונזער הײנטיקן כעל״שטחה: — ױנגערםאןו איר דארפט זען װו איר גײט. ײ דאזיקע אײנפא5ע װערםער האנן דאן אזוי שטארק םשפיע געװען אויף אונזער דיכטער און ער האט נע6ונען די אםחע די5טונג און װענ אין לענ;: .יװגערםאן, איר דאר6ם זען וװ איר ניט״. די ראזיקע װערטער קלינגען נאך הײנט אין םײנע אויערן. און נאך נעדענק איך, װי אײנםאל וענען םיר נעזעםי בײ אונזער זײדן םענדעלע, איז ארײנגעקוםען א ױנגערםאן ד*ון האט אים נענענן אינערזװלײענק זײנם א פאעםע. דער זײדע םענדעלע האט געזאגט: .װאם קען םען סאכןז• און גענוםען לײענען. איבערלײענענײק ײ ערשטע פאר שורות, האם דער זײדע םענ- רעלע ארויפנערוקט רי נרילן, אנגעקוקט אונזער פארשוין אין נעיאנם: א שטיקל הקדמה .1 אלע װײםן, וױ הײם, און װי רירנד, און װי *ערטלעך עם איז ײ ליכע און אהבת־נפש און 6רײנםלע5קײט עװישן םאנ5ע ליטעראטן און ײ5טער און זשורנאליםטן; אלע װײםן, אז 6יל 6ון זײ האנן זיך ליב אײנער דעם עװײטן, װי זיינװײםאנ, װי שלאםלאוע נענט, װי הינעראויג;, װי עננע שיך. איז אנער א זרה, װאם נײ ײ ראזיקע לײט טרע6ט א6ט איױם־טונ, א ױנילײ, א קנלת־פנים, א נאנענעניש, אדער אן אנדעד שםחה, און מען רארף האלטן א רערע, א טאםט, א נא־ גריםוזג און זאגן שבחים אק זינגען לוינ־נעזאנגען. םען דארף האלםן 6אםאן, םאקם. און דא ײלם זיך עם אזוי טק, װי זװ נעםען ריזנאײל. אז עם װילט זיך גאר יענעם ארײנזאגן און ארײנזעזון אים א שפילקע, אז עס זאל 6ארגײן אין זיבעטן ריפ, ער ואי פארזאגן א זוענטן זװ םא5ן ױבילים םיט קבלת־פניםם און אז דאם שטיקל שםחה זאל אים ארוים באקאם. עס איז דערינעי נישט קײן גײנגע אויפנאבע זו האלטן א רעדע און נאך א כאגדיסונגס־רעדע אין אזא 6אל. כין איך, אײער זינריקער קנע5ט, ארײן אין דער לאגע פון םײנע קאלענן אא האכ זוזאםענגעשטעלט א פארטיקע רעדע, א םוםטער־רעדע םים אלע נויטיקע עקסעסוארן, םיט די איע נױטיקע קליפערלעך, 6יקם און 6ארטיק זום געברױך. איך םײן, אז דאם איז אײנע 6ון ײ נוזלע5םםע עיפינדוננען 6ון לעזטן יארהוגדערט אויפן ליטערארישן נעניןז, און איך װעל זיכער כאקוםען די נאנל־ פיעםיע. איזט, לינע חברים טיינע, דאר6ט איר שוין נישם נרע5ן רעם םוח און דארן דעם קאפ זו נאשא6ן אזעל5ע דרשות. נײ א געלעננהײט קענט איר האלטן םײן דאזיקע געניאל־זונוי6נע־ שםעלטע רעדע, םיטן ײנטיקן קנאק און התלהנות און עם װעם ארויםקוםק דער רי5טיקער רעזולטאט. איר װעט זײן םאקט6ול אןן פרײנטלעך און חנריש, אי אײער .פרינט*, רער נןל־שםחה״ד װעם ראנן רעם שײנעם כנוד״. די רעדע גופא גןערטע און חשובע אנװעזנדע, אזוי זו זאנן׳ פרײנט און טנײם. איך האנ דעס נבור און דעם חיב זו כאנײםן אונזןר גאסט, דןם אזױ-נערו6ענעם די5םער (ױנלליאר, אפרײונק, חשונן נאסם א. ד. ג.) זװ זײן ױם־טוכ, װאם טיר 6ײערן הײנט םים גתים - װי זאל איך עם אנרופן... ן—ע—ן — םילא נקיזװר נארנישם. סען זאגם, אז ז י י ן װם־טוב איז אייך א ו נ ז ע ר ױם־ טונ, דער ױם־טוב 6ון אונזןר ליטערארישער םשפחה. איך וױים נישט. איך װיל םיך נישט שפאוץ. איך נץ א נאכניניקער טענטש. איך וױלם אוױ, זאל זײן אזויי םײן באבןם עםק. םען זאגט אויך, אז עם איז א ױם־טוב פץ דער ײדישער ליטןראטור. טעגלעך,-איך װײם נישם. אץ־ האנ 6ון דעם די5־ טער, 6ון אונזןר רײנפיקן נעל-שםחה, גארנישט געלעזן, װײל איך לײען נאר שײנע ליםעראטור און טאלאנטאולע װערק. אזא םענטש נץ איךו און נאך זאנט םןן, אז אט דןר חתן-הױנל, אונזער 4