Literarishe bleter · 1926-09-10 · 123 (10.9.1926) · p. Seite 598

598 ליטערארישע בלעטער 122 זא נעװען לאנגװײליק. דןס װערספולםםע אץ .דע סראפונדיס• איז דאס, וזאס רירס $ן פרןןנן פין םסיל, פין קיגםם״ 6ץ שאםן. אםקאר װײלד איז שסענדיק געװען םער קריםלקער, װי קינםסלער• אויך .דע סראסונדים• איז פיל, 6ריער וױ ןןלץ, םיס ■רעכטיקע ןופןריזםען העגן קונםם אץ קינססלער, דעם בעםסן תיײץ א1יף זײגע נלןונדזשענישן הןם;ר געגעגן אין זײן כאראסם־״ריםסיק םין האםלעםן, װעלכע איז זײן זעלבםס-כאראקםעריםטיק: ,ער איז א םרויםער׳, רעזוםירס ער האפלעסס םראנעדיע. ״און איז בארופן עו האנדלען. ער האם די נאטור םון א דיכםער אין םען פארלאננט פון אים, ער זאל זיך ראנגלען םיט דער געײױנלעכער םארילןןנסערוגג פון אירזאך און מירקינג, םיט דעם לענן אץ זײן *ראקםישער נעשםאלם, פון װעלכן ער װײםט גארנישם, נישס םים דעם לעבן אין זײן אידעאלן װעזן, פון װעלק ער װײםס אזיי פיל׳... ער דיאם אםאל ערנעץ נעזאגס, אז ער הןס זײגע מעדק ן■• נעגעבן זײן טאלאנט און זײן געניאליםעם — זײן לעק. אבער דאם איז נישם אפת. אויב ער האס פארםאנם געניאליסעם, האט ער ױ אין דין ױערק, נישט אץ זיץ לענן, װעלכעס האס געןזאט אזא נישטנעלונגענער, אזא סאלאנםלאזן סיף אין זײן לעבן האט עד פארשװענדם,—אין זײן שאסן האם ער אויפגע• היס זײן זשעני. די איבערזעזיונג אלז געםאכס געװארן םים יענער .ליבע און אכםוננ•. םים װעלכער אזוינע איבערזענונגען דארםן גע• םאכס װערן. נו סוף זענען דא זײער אויספירלעכע ,באסערקונ• גען און דערקלערונגען׳ און אין אנהויב — דער שוין פריער דערםאנסער ארײנסיר: .אסקאר װײלר און זײן םראנעדיע/ די שפראך איז בצלל קארעקס און, װי עס װײזס, גיט זי איבער, םער אדער װײניקער, דעם םײן פון דעם דיכטער. אז אין איר זאל זײן אויןי דער חן און די שײנקײם פון אריגינאל, װאלם געװען בופיל פארלאנגם. אבער עס סרע8ן זין דאך אײנציקע פראץ און אויסדרוקן, װעלכע האבן געקאנם אץ געדארפס זײן בעםער. איך װעל ברענגען נאר אײן בײשאיל פון ז. 21: ,גענויע 3 חדשים שפעםער, נאך א רײ םקאנדאלן, װאם האבן דערגרײכט זײער קליםאקם אין אײנעם םער־אויפ• רײבנדיקן װי געװײנלעך, בעת דו ביזם אײן םאגסיק אװנס גע• קוםען בו םי.־ א־ן הויז אין באנלײםונג פץ בװײ דײנע פרײנס, האב איך זיך גע8ונען דעם קוםענדיקן פריםארגן בוכשםעבלעך לויםנדיק קײן אויםלאנד, כדי בו אנסלויפן פון דיר׳. דאס איז זײער א שװערער אץ נישס אולף ײדיש גענ1יםער זאץ.. עם זענען דא נאך עטלעכע אועלכע נישם״נעלונגענע ז*בן און אײנביקע, צו-לאקאלע, אדער םײסשםערישע אויסדרוקן, מי בזם בײשפיל: .קריסםםאם•, ,קארזיריאק׳, .נישט דערזעבלעך׳. בצלל אבער לײענם זיך די איבערזעבונג זײער גלאם, און ױ איז אײנע 8ון די זײער זעלםענע בײ אונז גוםע איבערזעבוננסיארבעטן. בײ דער געלעגנהײם װיל איך דערפאנען, אז םים א קורבער בײט בוריק איז אר1ים אין א נײער ײדישער איבערזע• בונג אויך דאס בװײםע װערק, װאם אםקאר װײלד האם געשאםן אין תסיםה — .די באלאדע פון רעדיגנ-םורםע׳. .דער איבערזע• צער איז א. קארלץ• אײנביקע סםראפן לײענען זיך *ײ אים גאנץ גום, אבער בכלל קאן די איבערזעצוגג פון דער .נאלאדע׳ אץ א סן א קלענערער פאם אונז פארשיארן לײענען דעם ארגי נאל, װי םרםרס פארײדישונג פץ ,דע •ראפונדים׳. באזל׳ (אלפרעד דאגלאס׳ םום קיץ תשובה נישם און האם נישם קיץ חרעד,, ער האס נישט א1יף װאם תשובה בו םון. ער איז נישם באגאננען, םראצס ער, קײן זינד, ער האט נאר געםאכט פעלערן, שולדיק איז ,כאזי׳, אט דער קלײנער, םארדארבענער און פאסקידנער ענאיזס, פיס ײעלצן ער, דער קלוגער קינססלער, װיל פינדעםסװעגן זיך דורצשרײבן און אנהאלםן פדײנםשאםט•.. ער האט נישם קײן חרסה אפילו אױף זײן אוםגליקלעכער פארבינדינג םיס אס דעם םיאוסן נסש. פארקערס, ער זוצס בו װײזן, װי שײן און װי רײך עס איז געװען זײן לעבן אין דער פארגאנגהײם. ער האלם, אז ,באדייערן די אײנענע דער• פארונגען הײסס אפשסעלן די אײנענע אנסװיקלוננ. פארלײקע- נען די אײגענע דערפארוננען הײםם ארײנלײגן א לינן אין די ליאן פין דעם אײגענעם לעבן. דאם איז נישט װײניקער װי א פארלײקעניננ פון דער אײגענער נשפה*. אין ער פארלײקנם נישס זײן נשםה. ער זוכס ױ, םארקערס, בי גארעכםיקן און גלאריפיצירן, ערש רײבט נישט קײן וידוי. ער שרײבם אן אפא• לאגיע א1יף זין אלײן, א היפן בו זיך אליץ. .סען האם םיך שרעקלעך׳, זאגס ער, .בארעדס, נאצסאל (אנב, א בו־פראװינ• ציעלער א1יםדרוק םאר דעם גר1יםן װארם-עסםעט_ש נ.> איך האב אײננעלאדן בו םײן םיש די עםולת פון לעכן אין נעפונען פארגעניגן אין זײער חברותא דאך, פון דעם שסאנדפונקט אר1יס, דורך װעלכן איך אלס קינססלער אינם לעבן האב זיך בו זײ דערנענטערם, זענען זײ נעװען הערלעך אנרעננדיק און ססיםולירנדיק. דאס איז געװעז, פונקם אז1י װי םען זאל זיך באלעװען םיס לעםפערסן. רי םכנה איז גןװען א העל8ם סץ דער אזיפרעגוננ׳. ער האט דאן געזוכס .א1י8רעגיננ' אין םערװערזע פארגע• ניגנס, איבס זובם ער זי — אין לײדן. א ברירה האס ערז אז ער קאן נ־שס מאצן םער קיץ קינסס און קײן לעבנםקינסס פץ ,באלןװען זיך םים לעםפערטן׳, םאכם ער זי 8ון זײנע לײדן. ער רעדם זיך איץ, אז לײרן איז .פארבילד אץ די פראבן פון יעדער נר1יסער קינסש׳, ער םאכט 8ון יעזוס קריססוס עפעם א םין אסקאר װײלד, כדי ער יאל קאנען קיױקן זיך מיפ זיך אליץ, װי םיט עפעס א מץ קריסטום. ער שאפס א נייע, רײן־עססעט־שע און רײן־אינדױװידואליסטישע א1יססייסשונג פון קריםסענסום, פין לײדן און ליבע, בדי צו בארעכסיקן און םארפיצן זיץ אײגענעם עקסםרעם-אינדיװידואליםםישן עססעסיזם... ער האס זיך, אין תוך, נישס געענדערט. ער האס נאר נישט נעװאלם װערן אן אנדערער, װי ער אױ. און דער װערם םון ,דע פראפונדיס׳ ליגס נישם אין דעם, װאם עם צײגס אונז כלומז־שט א נ ײ ע ם אסקאר װײלד. ער ליגם אין דעם, װאס םיר זען אין דעם מערק, אין א נײער נעשטאלם, דעם א ל ם ן אםקאר װײלד — דעם װארט-קינססלער, װעלכער איז אביסל םגזם, װען ער באריםס זיך, אז ער האט .אלע םיםטעפען רעזוםירם אין א סראזע און דעם גאנק זײן אין אן עפינראם׳ און װעלכער האט דאך באמת פארםאנם די קונסט בו שלײפן װונרערלעכע םראזן אץ עפינראםען. אין אלע זײנע פריערדיקע װערק איז זײן סטיל סול מים גלאנץ און םיס קינסטלעכקײט. אין ,דע פראפונדים׳ איז דא נלאנץ א־נאײנעם םיס א געװיסער נאסירלעכקײס. די קינססלעכקײם און די פאזע איו דא אז1י נעלײטערם און געשליפן אז זי םאכס דעם אײנדרוק םון עפעס אײנפאבס אץ א1י8ריכשיקס. די אינטערעםאנטםםע שטעלן זענען נישט די, װו ער רעדס װעגן זײן לעבן. די זענען אפט גרױ, און װען זײ זאלן נ ישס האבן קײן שײכות בו א גר1יסן ארטיסט, װאלסן זײ אינז